I SA/Gd 1094/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. F. T. wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2011 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Braki formalne wniosku skarżący uzupełnił w dniu 18 kwietnia 2011 r. (data stempla pocztowego). Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis art. 246 § 3 p.p.s.a. stanowi, że adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, źródłem utrzymania małżonków jest otrzymywana przez każdego z nich emerytura w łącznej wysokości 3.544,99 zł (wraz z przyznanym żonie zasiłkiem pielęgnacyjnym), prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza, z której osiąga dochód w kwocie około 2.000 zł oraz uzyskiwany przez żonę dochód z tytułu umowy zlecenia w wysokości 989,06 zł, majątek małżonków stanowi nieruchomość o powierzchni 0,17 ha oraz samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2004 o wartości 11.000 zł, przy czym oba składniki podlegają zajęciu na rzecz ZUS, miesięczne wydatki małżonków, do których zaliczono bieżącą składkę do ZUS oraz składkę uiszczaną do na podstawie zawartego układu ratalnego, spłatę kredytu, spłatę zadłużenia wobec córki oraz opłaty za gaz i energię elektryczną w łącznej wysokości około 12.500 zł. Wobec stwierdzenia, że oświadczenie wnioskodawcy jest niewystarczające do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a nadto budzi uzasadnione wątpliwości (zadeklarowana kwota wydatków znacznie przekracza wysokość wskazanych przez małżonków miesięcznych dochodów), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 maja 2011 r. – wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a. – skarżący został zobowiązany do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych. Z nadesłanych przez wnioskodawcę dodatkowych dokumentów wynika, że dochody małżonków z tytułu wypłacanych emerytur i świadczenia pielęgnacyjnego wynoszą łącznie 3.657,78 zł netto miesięcznie. Nadto, każdy z małżonków osiąga dochody z innych źródeł. I tak, żona wnioskodawcy z tytułu umowy zlecenia otrzymuje kwotę 1.138,57 zł netto miesięcznie (przy czym w kwietniu 2011 r. zleceniodawca wypłacił jej dodatkowo 1.213,32 zł), zaś skarżący wykonuje działalność gospodarczą w zakresie ochrony mienia, z której – jak wynika z dokumentu sporządzonego przez biuro rachunkowe – w lutym br. osiągnął dochód w kwocie 3.446,76 zł, w marcu br. – 2.986,75 zł, a w kwietniu br. – 3.823,11 zł. Przychód w tych okresach wyniósł odpowiednio 18.218,40 zł, 18.929,60 zł i 18.564 zł, a koszty jego uzyskania – 14.771,64 zł, 15.942,85 zł i 14.740,89 zł. Przy czym z historii rachunku bankowego prowadzonego dla potrzeb rozliczeń w związku z tą działalnością wynika, że wpływy na rachunku z tytułu sprzedaży usług w marcu br. wynosiły 22.408,63 zł, w kwietniu br. – 34.246 zł, zaś w maju br. – 22.442,72 zł. Wobec powyższego przyjęto, że średni miesięczny dochód małżonków ze wszystkich źródeł wynosi 8.215,22 zł netto. Natomiast udokumentowane średnie miesięczne konieczne wydatki, do których zaliczono spłatę kredytu zaciągniętego w dniu 6 kwietnia 2011 r., opłaty za telefon i inne usługi telekomunikacyjne, czynsz do wspólnoty mieszkaniowej, energię elektryczną, gaz, składkę polisy ubezpieczeniowej samochodu, stanowią łącznie kwotę 2.492 zł. Wśród wydatków związanych z kosztami utrzymania nie uwzględniono wydatków ponoszonych przez żonę skarżącego na utrzymanie lokalu mieszkalnego i garażu w innym mieście, spłacanego przez skarżącego zadłużenia wobec ZUS i bieżących składek na ubezpieczenie społeczne. Pierwsze z nich uznano za nieuzasadnione z tego względu, że małżonkowie zamieszkują w [...], zaś w złożonym oświadczeniu podano, że poza działką o powierzchni 0,17 ha nie są właścicielami innych nieruchomości. Stąd też nie sposób uznać za konieczne wydatki ponoszone na utrzymanie lokalu, w którym małżonkowie nie zamieszkują oraz garażu położonego w [...] poza miejscem ich zamieszkania. W odniesieniu zaś do odprowadzanych przez wnioskodawcę składek do ZUS wyjaśnić należy, że opłacone składki zarówno zaległe, jak i bieżące (za wyjątkiem kwot odsetek za zwłokę, opłaty prolongacyjnej oraz kosztów upomnień) stanowią koszt uzyskania przychodu i bez wątpienia zostały ujęte w przedstawionym rozliczeniu przychodów, kosztów ich uzyskania i dochodów z tytułu wykonywanej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej. Ustalona wysokość wpływów na rachunku związanym z prowadzoną działalnością gospodarczą pozwala uznać, że wydatki ponoszone na spłatę odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej w średniej miesięcznej wysokości 1.091,98 zł, choć nie są zaliczane do kosztów uzyskania przychodów, to nie stanowią one znacznych kwot w porównaniu z osiąganymi przez wnioskodawcę obrotami. Wśród niezbędnych kosztów związanych z utrzymaniem małżonków nie wzięto także pod uwagę podnoszonej we wniosku kwoty 4.000 zł tytułem miesięcznej spłaty dokonywanej na rzecz córki. Wnioskodawca nie przedstawił bowiem żadnych dowodów okoliczność tę potwierdzających. Nie sposób jej również ustalić na podstawie przedłożonych dokumentów, w tym historii operacji dokonanych na rachunkach bankowych małżonków. Mając na uwadze przedstawione okoliczności stwierdzić należy, że dokonana analiza materiału dowodowego nie pozwala uznać skarżącego za osobę ubogą, która nie może ponieść niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Do dyspozycji małżonków, po odliczeniu udokumentowanych przez nich wydatków ponoszonych na bieżące konieczne utrzymanie, pozostaje kwota 5.723,22 zł. Każdy z małżonków posiada zarówno stałe, jak i dodatkowe źródło dochodów, z których osiągają regularne miesięczne wpływy. Zauważyć przy tym należy, że z akt sprawy wynika, iż skarżący uiścił wszystkie należne koszty sądowe, które powstały w niniejszej sprawie. W tym stanie sprawy byłoby rzeczą zupełnie niezrozumiałą, gdyby koszty sądowe w niniejszej sprawie za skarżącego musieli ponieść inni podatnicy, których wpłaty podatkowe współtworzą budżet Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 157/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych wszystkich względów uznano, iż wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.