I SA/Gd 1096/07

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 2 czerwcu 2008 r. U. S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie ze złożonym przez wnioskodawczynię oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który nie uzyskuje żadnych dochodów. Małżonkowie utrzymują się z renty w wysokości 561,66 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 150 zł, otrzymywanych przez wnioskodawczynię, nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ich majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 56 m2. Nadto wnioskodawczyni wskazała na ponoszone przez nią wysokie koszty leczenia. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Na podstawie art. 255 ww. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu, wezwano wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawczynię i jej małżonka zeznań podatkowych za rok 2007 (w przypadku rozliczenia za pośrednictwem płatnika – odpisów rocznego obliczenia podatku), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię z tytułu renty, tj. ostatniego odcinka renty, zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że małżonek wnioskodawczyni posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawczynię lub jej małżonka z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię lub jej małżonka pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię lub jej małżonka kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych), dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię lub jej małżonka na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków). W odpowiedzi na powyższe wezwanie (doręczone w dniu 26 czerwca 2008 r.) wnioskodawczyni nadesłała odcinek za czerwiec br. otrzymywanej przez nią renty w kwocie 561,66 zł netto, odpisy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz decyzję z dnia 27 października 2006 r. przyznającą jej zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł na okres od 1 października 2006 r. do 30 września 2011 r., dokumenty obrazujące wysokość dochodu, jaki osiągnęła w 2007 r., tj. odpisy rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy (PIT-40A) oraz złożonego przez nią zeznania podatkowego (PIT-37), dokumenty obrazujące wysokość opłat za prąd oraz zakup leków, odpis dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego swojego małżonka, a także zaświadczenie KRUS z dnia 2 lipca 2008 r., zgodnie z którym w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. jej małżonkowi nie wypłacono zasiłku chorobowego oraz zaświadczenie urzędu pracy z dnia 2 lipca 2008 r., zgodnie z którym jej małżonek był zarejestrowany jako bezrobotny w okresie od 5 października 2006 r. do 23 sierpnia 2007 r. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, iż wnioskodawczyni selektywnie wykonała nałożony na nią obowiązek przedłożenia wymienionych w wezwaniu dokumentów. I tak w pierwszej kolejności wskazać należy, iż wnioskodawczyni nie przedłożyła wyciągów i wykazów z posiadanych przez nią i jej małżonka rachunków bankowych ani (alternatywnie) nie przedłożyła oświadczeń o ich nieposiadaniu. Podkreślić należy, iż treści decyzji z dnia 27 października 2006 r. przyznającej wnioskodawczyni zasiłek pielęgnacyjny wprost wynika, iż będzie on przekazywany bezpośrednio na konto bankowe. Jak wskazano powyżej, wnioskodawczyni oświadczenia o nieposiadaniu aktualnie rachunku bankowego nie złożyła, można zatem wnioskować, iż ww. rachunek jest dla niej nadal prowadzony. Nadto trzeba podkreślić, iż z przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów wprost wynika, iż jej małżonek był zarejestrowany jako osoba bezrobotna w okresie od 5 października 2006 r. do 23 sierpnia 2007 r., a zatem od dnia 24 sierpnia 2007 r. aż do chwili obecnej osobą bezrobotną nie jest (zaświadczenie urzędu pracy z dnia 2 lipca 2008 r.). W tych okolicznościach dodatkowe wątpliwości może budzić fakt, że wnioskodawczyni uchyliła się też od przedłożenia odpisu zeznania podatkowego za 2007 r. złożonego przez jej małżonka ani nie przedłożyła zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie niezłożenia przez niego takiego zeznania. Można nadmienić, iż wnioskodawczyni nie złożyła także oświadczenia w przedmiocie korzystania przez nią lub jej małżonka z pomocy społecznej. W konsekwencji powyższego stwierdzić trzeba, że przedłożony przez wnioskodawczynię materiał dowodowy nie potwierdza bardzo ważnych dla oceny jej sytuacji finansowej okoliczności jak: nieuzyskiwanie przez jej małżonka dochodów oraz nieposiadanie przez małżonków środków pieniężnych na rachunkach bankowych. Wymienione braki i niejasności nie pozwalają uznać, iż wnioskodawczyni dokonała wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.