I SA/Gd 1099/07

Dnia 9 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej orzekającej osobistą odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 28 lutego 2008 r. referendarz sądowy odmówił J. B. przyznania prawa pomocy ponieważ, mimo doręczonego mu wezwania, wnioskodawca uchylił się od przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących stan majątkowy oraz wysokość dochodów żony, powołując się na istniejący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej. Wobec niewniesienia sprzeciwu, Sąd wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. W konsekwencji, kolejnym wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2008 r., J. B. ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że uzyskuje on dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości około 1.900 zł brutto, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, w jego małżeństwie od 2001 r. istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, dlatego, jak podał, nie ma wiedzy o majątku żony, która nie udziela mu informacji na ten temat. Małżonkowie mają na utrzymaniu dwoje dzieci i ponoszą wspólnie koszty utrzymania mieszkania, które wnioskodawca określił na kwotę 1.080 zł miesięcznie (na którą składają się czynsz, opłata za energię elektryczną, gaz oraz telefon). Wnioskodawca nie wskazał małżonki w rubryce przeznaczonej dla wpisania osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a w konsekwencji nie podał też składników jej majątku i źródeł oraz wysokości osiąganego przez nią dochodu. Uznając, że zawarte we wniosku oświadczenie strony pozostaje niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, referendarz sądowy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") wezwał J. B. do przedłożenia odpisów wszystkich złożonych przez niego oraz jego małżonkę zeznań podatkowych za rok 2007 (w przypadku rozliczenia za pośrednictwem płatnika – odpisów rocznego obliczenia podatku), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, oświadczenia jego małżonki w przedmiocie posiadanego przez nią majątku, w szczególności wskazania nieruchomości, których jest właścicielem, posiadanych oszczędności (ich wysokości), papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, oświadczenia jego małżonki w przedmiocie źródeł i wysokości jej miesięcznych dochodów oraz przedłożenia stosownych dokumentów potwierdzających tę wysokość (zaświadczenia od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu/poniesionej straty za ww. okres w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, ostatniego odcinka świadczenia rentowego, umów zlecenia, umów o dzieło, rachunków, innych), zaświadczenia od pracodawcy wnioskodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z informacją, czy z ww. wynagrodzenia jest prowadzona egzekucja, a jeżeli tak, jaka jest wysokość dokonywanych potrąceń, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę lub jego małżonkę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, oświadczeń wnioskodawcy i jego małżonki w przedmiocie zarejestrowanych na nich pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawcy oraz dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę lub jego małżonkę kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych). Wnioskodawca został poinformowany, że nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej jego małżonki, tylko w sytuacji gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Zawierająca wezwanie przesyłka, pomimo podwójnego awizowania, nie została podjęta przez adresata i została zwrócona nadawcy. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2008 r. referendarz sądowy odmówił J. B. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie uznając, że nieprzedłożenie dokumentów dotyczących żony, uniemożliwia ocenę jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a więc weryfikację złożonego przez skarżącego wniosku. W sprzeciwie od powyższego postanowienia J. B. wskazał, że nie dostarczył stosownych dokumentów dotyczących żony, ponieważ nie wiedział o nałożonym na niego w tym zakresie obowiązku. Wezwania nie doręczono do rąk własnych adresata lub też innych domowników, a awizo nie zostało pozostawione przez listonosza w skrzynce na korespondencję. Do sprzeciwu dołączone zostały zeznania podatkowe małżonków za 2007 r., zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych przez nich wynagrodzeń za pracę, oświadczenie majątkowe żony, wystawione na nią rachunki za telefon oraz energię oraz wyciągi z posiadanego przez B. W. - B. rachunku bankowego za miesiące czerwiec, lipiec oraz sierpień 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, o którego przyznanie wnioskuje skarżący obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powołanych uregulowań wnioskodawcę zwalnia się od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wykaże on, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zważyć należy, że przedłożone wraz ze sprzeciwem dokumenty ujawniające posiadany przez B. W. - B. majątek pozwalają Sądowi na tym etapie sprawy na dokonanie pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a tym samym zasadności złożonego wniosku. Bez znaczenia zatem pozostaje, że dokumenty dotyczące stanu majątkowego żony wnioskodawcy nie zostały złożone przez skarżącego w zakreślonym dla dokonania tej czynności terminie, na wezwanie referendarza. Wobec wyjaśnienia stanu posiadania żony wnioskodawcy, bez znaczenia pozostaje bowiem, z jakich względów dokumenty te nie były uprzednio dostarczone przez skarżącego. Niezależnie od tego Sąd nie dał wiary zawartym w sprzeciwie twierdzeniom, że skarżący nie został zawiadomiony o złożeniu zawierającej wezwanie przesyłki w urzędzie pocztowym. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, powyższa przesyłka, wobec niemożności jej doręczenia skarżącemu, została złożona w placówce pocztowej w dniu 20 czerwca 2008 r., o czym zawiadomienie pozostawiono w skrzynce na korespondencję. Ponowne awizowanie przesyłki nastąpiło w dniu 28 czerwca 2006 r. Nie została ona podjęta przez adresata i powróciła do nadawcy. Zgodnie z art. 73 p.p.s.a. w przypadku niemożności doręczenia pisma do rąk własnych adresata czy też doręczenia zastępczego do rąk dorosłych domowników, pismo składa się w placówce pocztowej, o czym umieszcza się zawiadomienie w skrzynce na korespondencję. Biorąc pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt P 13/05 (opubl. OTK-A 2006/2/20) w przypadku złożenia przesyłki w placówce pocztowej, jeżeli nie została ona odebrana, doręczenie uważa się za dokonane po upływie 7 dni od dnia powtórnego awizowania przesyłki. Tak też w przedmiotowej sprawie, zwrócona na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przesyłka, została pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia na dzień 7 lipca 2008 r. Jednocześnie mając wiedzę co do motywów negatywnego załatwienia przez referendarza pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie z dnia 28 lutego 2008 r.), skarżący miał wszelkie podstawy aby przypuszczać, że dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej żony będą potraktowane jako niezbędne do rozpatrzenia każdego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu zgromadzony na obecnym etapie sprawy materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, aby poniesienie kosztów postępowania sądowego spowodowało niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb skarżącego i jego rodziny w jakiejkolwiek części. Wskazuje na to zarówno wysokość dochodów skarżącego, jak i przede wszystkim sytuacja materialna jego żony, która wykazała, że jest właścicielką dwóch mieszkań, domu oraz dwóch samochodów (oświadczenie majątkowe; k. 69) otrzymuje wysokie wynagrodzenie za pracę (zaświadczenie o zarobkach k. 70) oraz dodatkowe dochody z pracy wykonywanej osobiście oraz z tytułu praw autorskich (PIT-37 za 2007 r.; k. 65- 67). Podkreślić należy, że okoliczność istniejącego w małżeństwie skarżącego ustroju rozdzielności majątkowej w żadnym razie nie powoduje, że sytuacja majątkowa żony nie jest brana pod uwagę dla oceny możliwości finansowych wnioskodawcy. Przeciwnie, o zwolnieniu od kosztów każdorazowo decyduje bowiem stan majątkowy obu małżonków. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, opubl. ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). Na tym etapie sprawy okoliczności tej nie kwestionuje również sam skarżący, który na wcześniejszych etapach postępowania uchylał się od przedłożenia dokumentacji dotyczącej sytuacji majątkowej żony, natomiast w związku z wniesionym sprzeciwem przedłożył komplet dokumentów pozwalających na określenie dochodów i majątku B. W. - B. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.