I SA/Gd 1109/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi E.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia 30 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Organ egzekucyjny - Naczelnik T. Urzędu Skarbowego w G. wszczął wobec E.W. postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela - Burmistrza Gminy Ż., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 lipca 2020 r. nr [...], obejmującego należność z tytułu nieuiszczonej opłaty planistycznej w wysokości należności głównej 284.348,20 zł. Pismem z dnia 27 lipca 2020 r., sprecyzowanym pismem z dnia 6 października 2020 r., E. W. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia na podstawie w/w tytułu wykonawczego postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę wniesionych zarzutów zobowiązany wskazał zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia (art. 33 § 2 pkt 2 4 u.p.e.a.), braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.), wygaśnięcia obowiązku w całości (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.) oraz braku jego wymagalności (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.). Postanowieniem nr [...] z dnia 21 października 2020 r. wierzyciel - Burmistrz Gminy Ż. - oddalił wniesione przez stronę zarzuty. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które w dniu 16 lutego 2021 r. wydało w tym przedmiocie postanowienie nr [...]. W dniu 29 października 2020 r. do Naczelnika T. Urzędu Skarbowego w G. wpłynął wniosek E. W. z dnia 27 października 2020 r. o umorzenie prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 29 lipca 2020 r. postępowanie egzekucyjnego. Strona w złożonym wniosku podniosła, że: - obowiązek nie jest wymagalny, wygasł, nie istnieje, - egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego, a także bezpośrednio z przepisu prawa, - egzekucja administracyjna oraz zastosowane środki egzekucyjne są niedopuszczalne, - zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, - niespełnione są w tytule wykonawczym wymogi określone w art. 27 u.p.e.a.. W uzasadnieniu zobowiązany podniósł, że w treści tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 29 lipca 2020 r. wskazano nieprawidłowo decyzję Burmistrza Gminy Ż., zamiast decyzji ostatecznej, wskazano również nieprawidłowo treść Dolegającego egzekucji obowiązku, a także błędną wysokość zaległości i odsetek. Według strony, przy ustalaniu odsetek nie uwzględniono okresów przerw. Brak jest również podstawy prawnej prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego, decyzja organu pierwszej instancji nie podlegała wykonaniu na skutek wniesionego odwołania, a co do zasadności naliczenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości trwa spór - na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy Ż. została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 590/19). W złożonym wniosku podniesiono również, że wszczęcie postępowania nie zostało poprzedzone prawidłowym upomnieniem. Ponadto, zdaniem strony, jeżeli obowiązek w ogóle powstał, to nie jest wymagalny na skutek przedawnienia opłaty. E. W. wyraził również wątpliwość co do zastosowania przez organ egzekucyjny przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2019 r.. W dniu 6 maja 2021 r. Naczelnik T. Urzędu Skarbowego w G. wydał postanowienie nr [...], którym odmówił umorzenia prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.. Jednocześnie, w tym samym dniu, organ egzekucyjny wydał postanowienie nr [...], którym umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte z wniosku strony z dnia 27 października 2020 r., w części dotyczącej żądania opartego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.. Oba postanowienia doręczono stronie w dniu 20 maja 2021 r.. Na oba postanowienia E. W. złożył zażalenia. W zażaleniu z dnia 25 maja 2021 r., wniesionym na postanowienie nr [...], E. W. zarzucił Naczelnikowi T. Urzędu Skarbowego w G. naruszenie przepisów: art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i art. 18 u.p.e.a., art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Skarżący wniósł o uchylenie w całości przedmiotowego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 29 lipca 2020 r.. W złożonym zażaleniu zarzucono organowi pierwszej instancji niezupełne i błędne rozstrzygnięcie i uzasadnienie. W ocenie strony, wierzyciel nie odniósł się merytorycznie, odrębnie i w sposób wyczerpujący do wszystkich podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego. W pozostałym zakresie w zażaleniu podniesione zostały argumenty tożsame z podniesionymi we wniosku z dnia 27 października 2020 r. oraz w zażaleniu na postanowienie nr [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w G., wydał w dniu 30 czerwca 2021 r. postanowienie nr [...], którym utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika T. Urzędu Skarbowego w G. z dnia 6 maja 2021 r. [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania wszczętego z wniosku z dnia 27 października 2020 r., w części dotyczącej żądania opartego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.. W uzasadnieniu organ odniósł się do kwestii stanu prawnego obowiązującego w rozpatrywanej sprawie. W dniu 30 lipca 2020 r. nastąpiła nowelizacja u.p.e.a., która nadała nowe brzmienie m.in. artykułowi 59 ustawy. Tytuł wykonawczy nr [...] został wystawiony w dniu 29 lipca 2020 r., czyli w momencie kiedy obowiązywała jeszcze u.p.e.a. w starym brzmieniu. Wątpliwości w tym zakresie rozwiewa art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przywołanego przepisu wynika, że przepisy u.p.e.a. w starym brzmieniu mają zastosowanie jedynie do postępowań egzekucyjnych, które zostały wszczęte i nie zostały zakończone do dnia 30 lipca 2020 r.. Organ uznał, że zgodzić się należy ze stanowiskiem Naczelnika T. Urzędu Skarbowego w G., że wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], nastąpiło w dniu 31 lipca 2020 r.. W przypadku bowiem, gdy wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym (tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) zdarzeniem wyznaczającym moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest doręczenie wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, co obecnie wynika wprost z art. 26 § 3a u.p.e.a. Burmistrz Gminy Ż. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] w dniu 29 lipca 2020 r., natomiast jego doręczenie organowi egzekucyjnemu - Naczelnikowi T. Urzędu Skarbowego w G. - nastąpiło w dniu 31 lipca 2020 r.. Tym samym, art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw nie będzie miał w rozpatrywanej sprawie zastosowania, a co za tym idzie sprawa będzie w całości rozpatrywana na gruncie przepisów znowelizowanej u.p.e.a.. Odnosząc się do umorzenia postępowania w części żądania opartego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., Dyrektor Izby wskazał, że w pełni podziela argumentację organu pierwszej instancji w tym zakresie, zawartą w zaskarżonym postanowieniu. W swoim rozstrzygnięciu Naczelnik T. Urzędu Skarbowego w G. oparł się na treści art. 105 § 1 K.p.a., mającego zastosowanie w niniejszym postępowaniu na mocy art. 18 u.p.e.a., w myśl, którego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję (odpowiednio postanowienie) o umorzeniu postępowania. Zgodnie bowiem z przyjętą linią orzecznictwa, przesłanką umorzenia postępowania jest bezprzedmiotowość tego postępowania "z jakiejkolwiek przyczyny", czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Wskazano, że wniesione w toku postępowania egzekucyjnego zarzuty na podstawie art. 33 § 2 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 5 i pkt 6 u.p.e.a., tj. zarzut nieistnienia obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, wygaśnięcia obowiązku oraz braku jego wymagalności, zostały rozpatrzone przez wierzyciela - Burmistrza Gminy Ż., który w dniu 21 października 2020 r. wydał w tym przedmiocie postanowienie nr [...], oddalając wszystkie złożone przez złożone zarzuty. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. postanowieniem nr SKO [...] z dnia16 lutego 2021 r.. Tym samym, prawidłowo Naczelnik T. Urzędu Skarbowego w G. uznał, że w/w przedmiotowe przyczyny niedopuszczalności egzekucji (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) zostały już merytorycznie zbadane w toku postępowania zainicjowanego złożonymi zarzutami w trybie art. 33 § 2 u.p.e.a.. Jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji - pomimo że żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego może być wniesione przez zobowiązanego w dowolnym czasie w toku postępowania egzekucyjnego, to jednak zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów z art. 33 u.p.e.a. żądać umorzenia postępowania, powołując się na okoliczności, które mógł wnosić wyłącznie w zarzutach albo które podniósł w zarzutach, ale zarzuty nie zostały uwzględnione. Pismem z dnia 19 lipca 2021 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 20 lipca 2021 r.) E. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 30 czerwca 2021 r. nr [...], wnosząc o jego uchylenie. W ocenie strony, organ naruszył art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 i § 2 K.p.a., w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w G. - oceniając ponownie zebrany materiał dowodowy - podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu nr [...] z dnia 30 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazuje, że dokonuje kontroli legalności wydanych rozstrzygnięć w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym po 30 lipca 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. t.j. Dz. U. z 2019 r. poz.1438 z późn. zm.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie do treści art. 29 ustawy zmieniającej z dnia 11 września 2019 r. ustawa ta wchodzi w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia. Zatem zmieniona ustawa egzekucyjna weszła w życie w dniu 30 lipca 2020 r., co w niniejszej sprawie oznacza konieczność stosowania nowych przepisów. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., w którym wymienione zostały obligatoryjne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku: 1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego; 2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym; 3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27; 4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek: a) jest ściśle związany ze zobowiązanym, b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel; 7) gdy odrębne ustawy tak stanowią. Z akt sprawy wynika, że wniesione przez E. W. w toku postępowania egzekucyjnego zarzuty na podstawie art. 33 § 2 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 5 i pkt 6 u.p.e.a., tj. zarzut nieistnienia obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, wygaśnięcia obowiązku oraz braku jego wymagalności, zostały rozpatrzone przez wierzyciela - Burmistrza Gminy Ż., który w dniu 21 października 2020 r. wydał w tym przedmiocie postanowienie nr [...], oddalając wszystkie złożone przez stronę zarzuty. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. postanowieniem nr [...] z dnia 16 lutego 2021 r.. Pismem z dnia 27 października 2020 r. skarżący złożył natomiast wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że: obowiązek nie jest wymagalny, wygasł, nie istnieje; egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego, a także bezpośrednio z przepisu prawa: egzekucja administracyjna oraz zastosowanie środki egzekucyjne są niedopuszczalne; zobowiązanemu nie doręczono upomnienia: niespełnione są w tytule wykonawczym wymogi określone w art. 27 u.p.e.a.. Należy pamiętać, że niedopuszczalność egzekucji wynika z przesłanek podmiotowych (dotyczących zobowiązanego) oraz przesłanek przedmiotowych (dotyczących dochodzonego obowiązku, np. nieistnienia obowiązku), które sprawiają, że egzekucja staje się niedopuszczalna. Rozpatrzenie przesłanek takich jak: nieostateczność decyzji, z której wynika egzekwowany obowiązek, brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, w sytuacji, gdy takie doręczenie jest wymagane, brak wymagalności obowiązku czy też określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią decyzji, z której obowiązek wynika - jest de facto oceną, czy prowadzone postępowanie egzekucyjne jest dopuszczalne, czy też nie. Z kolei niedopuszczalność zastosowanych środków egzekucyjnych w ogóle nie stanowi obecnie podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego (niedopuszczalny środek egzekucyjny podlega uchyleniu i nie stanowi podstawy umorzenia całego postępowania egzekucyjnego). Odnosząc się natomiast do pozostałych, podniesionych przez stronę podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. braku wymagalności egzekwowanego obowiązku, jego wygaśnięcia, nieistnienia; określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego oraz braku uprzedniego doręczenia, zobowiązanemu upomnienia, prawidłowo w ocenie Sądu organ uznał, że zostały one merytorycznie rozpatrzone w postanowieniu Burmistrza Gminy Ż. nr [...] z dnia 21 października 2020 r.. Tym samym, prawidłowo w niniejszej sprawie uznano, że w/w przedmiotowe przyczyny niedopuszczalności egzekucji (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) zostały już merytorycznie zbadane w toku postępowania zainicjowanego złożonymi przez skarżącego zarzutami w trybie art. 33 § 2 u.p.e.a.. Jak słusznie zauważył organ - pomimo że żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego może być wniesione przez zobowiązanego w dowolnym czasie w toku postępowania egzekucyjnego, to jednak zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów z art. 33 u.p.e.a. żądać umorzenia postępowania, powołując się na okoliczności, które mógł wnosić wyłącznie w zarzutach albo które podniósł w zarzutach, ale zarzuty nie zostały uwzględnione. Sąd wskazuje, że skoro zarówno w art. 33 § 1 u.p.e.a., jak i w art. 59 § 1 tej ustawy sformułowane zostały podstawy, w oparciu o które zobowiązany może kwestionować dopuszczalność prowadzonej egzekucji, to sprzeczne z założeniem niekonkurencyjności środków prawnych w ramach u.p.e.a. byłoby umożliwienie formułowania tego samego zarzutu w oparciu o odmienną podstawę. W tej sytuacji właściwy jest pogląd, że wobec tego, że w niniejszej sprawie ze wskazanej wyżej przyczyny wystąpiła przeszkoda w procedowaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., to organ zastosował właściwą formę postanowienia i zasadnie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył prowadzone postępowanie jako bezprzedmiotowe. Przyznać należało rację organowi, że w takiej sytuacji, jaka zaistniała w sprawie, bezprzedmiotowość postępowania powoduje, że nie może ono prowadzić do załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącego. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.