I SA/Gd 111/11

Dnia 9 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej postanawia: odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 16 października 2014 r., złożonym na formularzu PPF, K. S. (dalej jako "Skarżąca") zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżąca podała, że nie posiada środków finansowych, a jedyny jej majątek to własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 81 m2 oraz do garażu o powierzchni 30 m2, nie osiąga żadnych dochodów, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskującej, pismem z dnia 27 października 2014 r. zobowiązano Skarżącą na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Powyższe wezwanie doręczono Skarżącej w dniu 12 listopada 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru karta 325). W zakreślonym terminie Skarżąca złożyła dodatkowe oświadczenie, w którym wyjaśniła, że: nie posiada rachunków bankowych i lokat; nigdy nie korzystała z pomocy finansowanej z budżetu państwa; posiada samochód osobowy marki Fiat 125p z lat osiemdziesiątych lub dziewięćdziesiątych (powypadkowy, nieużywany od 1994 r.) o wartości około 1.000 zł; w okresie ostatnich trzech miesięcy jej miesięczne wydatki kształtowały: opłaty za telefon (około 30 zł), energię elektryczną (około 50 zł), abonament TV (około 50 zł) i RTV (około 20 zł), internet (około 50 zł), zakup środków czystości (około 50 zł), materiałów biurowych wraz z kosztami opłat pocztowych (łącznie około 50 zł) oraz wyżywienie (około 300 zł). Dołączyła dokument wygenerowany z systemu komputerowego Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dnia 19 listopada 2014 r., z którego wynika, że z dniem 15 lipca 2013 r. został wykreślony wpis z rejestru oraz odpis zeznania podatkowego za 2013 r. (PIT-36), w którym z tytułu prowadzonej działalności Skarżąca wykazała stratę w wysokości 6.805 zł (deklarując przychód w kwocie 1.750 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 8.555 zł). Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że pomimo, iż Skarżąca złożyła dodatkowe oświadczenie wraz z dokumentami potwierdzającymi okoliczność, że zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, która była dotychczas jej jedynym źródłem utrzymania, to w dalszym ciągu jej sytuacja finansowa pozostaje niejasna, bowiem utrzymując, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, Skarżąca nie wskazała żadnych źródeł swojego utrzymania. Odpis postanowienia doręczono Skarżącej w dniu 2 stycznia 2015 r. W dniu 9 stycznia 2015 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym wniosła o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Skarżąca wyjaśniła, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, oraz w wykonaniu zarządzeń Sądu, w pismach z dnia 19 i 28 listopada 2014 r. wykazała, że nie posiada żadnych przychodów, na potwierdzenie czego przedłożyła stosowne środki dowodowe. Zdaniem Skarżącej, Sąd sprzecznie z prawem ocenił jej sytuację materialną, spowodowaną bezprawnymi działaniami grupy sędziów wraz z organami Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych Skarżącej, pismem z dnia 27 października 2014 r. zobowiązano Skarżącą do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W zakreślonym terminie Skarżąca złożyła dodatkowe oświadczenie wraz z dokumentami potwierdzającymi okoliczność, że zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, która była dotychczas jej jedynym źródłem utrzymania, jednakże zdaniem Sądu, jej sytuacja finansowa w dalszym ciągu pozostaje niejasna, bowiem Skarżąca podała, że nie osiąga dochodów, nie posiada oszczędności, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie korzysta z pomocy budżetu Państwa, a finansuje zakup żywności, reguluje opłaty związane z eksploatacją mieszkania i na ten cel wydatkuje kwotę około 600 zł miesięcznie. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów w tym zakresie, co uniemożliwia weryfikację tej kwoty. Skarżąca nie wyjaśniła również skąd czerpie środki finansowe na opłacenie rachunków za media, zakup środków czystości i wyżywienie. Zdaniem Sądu oświadczenia Skarżącej dotyczące braku uzyskiwanych dochodów i braku środków finansowych pozostają w sprzeczności z wykazanymi ponoszonymi kosztami utrzymania. W ocenie Sądu Skarżąca została prawidłowo pouczona, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Już z samego faktu nałożenia na nią zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy możliwości płatniczych, powinna wywieść, że zostanie obciążona negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów lub złożenia niejasnych oświadczeń. W ocenie Sądu, wezwanie z dnia 27 października 2014 r. jest precyzyjne, dokładnie formułuje treść żądania i zakres oczekiwanego oświadczenia i żądanych dokumentów. Podstawę prawną żądania stanowi art. 255 p.p.s.a., a jego treść nie budzi wątpliwości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Zdaniem Sądu sytuacja majątkowa Skarżącej budzi uzasadnione wątpliwości, albowiem Skarżąca nie wyjaśniła istotnych kwestii dotyczących posiadanego majątku, a także źródeł finansowania bieżącej egzystencji. Reasumując, za zasadne – w świetle dokonanych ustaleń – uznać należało stwierdzenie, że Skarżąca przedstawiła swoją sytuację majątkową i finansową nierzetelnie, co uniemożliwia potwierdzenie, iż nie ma ona realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Całokształt ustalonych i wskazanych okoliczności nie pozwala zaś na dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych, a w konsekwencji stwierdzenia, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej części jest ona w stanie uiścić koszty sądowe, ale także skutkuje uznaniem za niewiarygodne złożone przez nią oświadczenie. Postępowanie Skarżącej nie pozwala bowiem na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W konsekwencji brak jest podstaw, aby uznać Skarżącą za osobę, która ze względu na brak środków finansowych nie może ponieść niezbędnych kosztów sądowych. Ze względu na fakt, że Skarżąca nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w postanowieniu.