I SA/Gd 1121/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata A. G. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka [...] wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego z urzędu adwokata A. G. Dnia 4 września 2015 r. aplikantka adwokacka, upoważniona do zastępowania pełnomocnika skarżącego, złożyła osobiście wniosek o udostępnienie jej akt niniejszej sprawy celem wykonania fotografii, który został uwzględniony (k. 39-40). W piśmie z dnia 9 września 2015 r. pełnomocnik powiadomił Sąd, że skarżący zmarł w dniu 12 sierpnia 2015 r. i wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). W związku z wygaśnięciem pełnomocnictwa wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. Pełnomocnik dołączył odpis skróconego aktu zgonu skarżącego. Zgodnie z brzmieniem art. 250 § 1 p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej; oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 i z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl; również S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). Ocena podjętych przez pełnomocnika w niniejszej sprawie czynności w postaci wykonania fotografii akt niniejszej sprawy celem zapoznania się z nimi oraz powiadomienia Sądu o śmierci strony skarżącej nie prowadzi do uznania, że spełniają one kryterium pomocy prawnej. W żaden sposób nie przemawiają też za przyjęciem jako uzasadnionego stwierdzenia, że w jakikolwiek sposób przyczyniły się one do ochrony interesu prawnego strony skarżącej, a tym samym by dawały podstawę do dochodzenia z tego tytułu prawa do wynagrodzenia za pomoc prawną. W ocenie referendarza sądowego należało je zakwalifikować jako czynności natury faktycznej a nie prawnej. W tej sytuacji, skoro pełnomocnik faktycznie nie udzielił stronie skarżącej pomocy prawnej, to złożony przez niego wniosek należało ocenić jako zmierzający wyłącznie do uzyskania dodatkowego wynagrodzenia, nie pozostającego w związku z działaniami noszącymi znamiona pomocy prawnej. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. II CKN 341/98, czynności pełnomocnika nie mające charakteru pomocy prawnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania mu wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.