I SA/Gd 1127/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF i dołączonym do skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2015 r., skarżący D. K. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, która jest osobą bezrobotną, nie posiada żadnego majątku i pozostaje na jego utrzymaniu, natomiast skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 26 m2, prowadzi działalność gospodarczą, z której nie osiąga dochodów (ponosi straty), jedyny dochód, jaki małżonkowie uzyskują to przyznana skarżącemu renta w wysokości 1.471,32 zł miesięcznie, koszty związane z utrzymaniem małżonków, do których skarżący zaliczył opłaty czynszowe, za media, zakup leków i sprzętu rehabilitacyjnego, żywności, odzieży, kształtują się na poziomie 1.400 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący wskazał, że w związku z zaległościami podatkowymi w łącznej kwocie 34.089 zł z jego majątku prowadzona jest egzekucja – zajęciu podlega świadczenie rentowe oraz rachunek bankowy. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 13 kwietnia 2015 r., którym skarżący został zobowiązany (przez pełnomocnika) do przedłożenia dokumentów potwierdzających okoliczności podniesione we wniosku, pełnomocnik skarżącego, przy piśmie z dnia 30 kwietnia 2015 r., nadesłał: - odpisy zeznań podatkowych skarżącego złożonych za lata 2013-2014 (PIT-36), w których w roku 2013 wykazał on stratę z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej w kwocie 7.120,39 zł (deklarując przychód w wysokości 19.999 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 27.119,39 zł) a w 2014 r. – dochód w kwocie 10.585,71 zł (deklarując przychód w wysokości 19.995 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 9.409,29 zł), a także zadeklarował dochody z tytułu renty odpowiednio w wysokości 30.001,90 zł i 30.598,08 zł; - odpis podatkowej księgi przychodów i rozchodów obrazujący wysokość bieżących przychodów, wydatków oraz dochodów skarżącego za miesiące od stycznia do marca 2015 r.; z dokumentu tego wynika, że za ww. okres skarżący osiągnął dochód w łącznej kwocie 21.614,50 zł (przychód ze sprzedaży usług wyniósł 34.949 zł); - wyciąg z rachunku bankowego sporządzony za okres od 28 grudnia 2014 r. do 26 kwietnia 2015 r., którego saldo końcowe wynosiło 49,16 zł; - potwierdzenia wysokości renty za luty, marzec i kwiecień 2015 r., przekazanej skarżącemu na rachunek bankowy w kwotach 1.471,32 zł, 1.496,08 zł i 1.492,08 zł; - potwierdzenie z dnia 8 października 2014 r. uiszczenia opłat za czynsz w kwocie 125,41 zł; - odpisy faktur: z dnia 4 lutego i 10 kwietnia 2015 r. za zakup sprzętu medycznego na łączną kwotę 147 zł oraz z dnia 2 lutego 2015 r. za zakup okularów korekcyjnych na kwotę 547 zł, a także odpis rachunku z dnia 15 kwietnia 2015 r. za usługę medyczną (stomatologiczną) na kwotę 5.000 zł; - dodatkowe oświadczenie, z którego wynika, że skarżący jest współwłaścicielem w części ½ samochodu osobowego marki [...] z 2000 r. o wartości 5.000 zł; - dodatkowe oświadczenie, w którym pełnomocnik wyjaśnił, że w związku z pozostawaniem przez małżonków w faktycznej separacji skarżący nie ma możliwości przedłożenia dokumentów potwierdzających sytuację majątkową jego żony. Przed przystąpieniem do oceny zasadności wniosku skarżącego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243-263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak-Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Po analizie przedłożonego materiału dowodowego referendarz sądowy stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącego pozwala mu na poniesienie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, który zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 200 zł. Zdaniem referendarza sądowego jego uiszczenie przez skarżącego nie spowoduje skutków, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wprawdzie zarówno przyznane skarżącemu świadczenie rentowe oraz rachunek bankowy, z którego skarżący przedłożył wyciąg, podlegają zajęciu egzekucyjnemu, to jednak okoliczność ta sama w sobie nie stanowi o tym, że sytuacja majątkowa skarżącego jest na tyle trudna, że uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zauważyć należy, że skarżący osiąga dochody z dwóch źródeł – z przyznanej mu renty, która w okresie od stycznia do kwietnia 2015 r. została przekazana na jego konto w kwotach netto (zatem już po uwzględnieniu dokonywanych potrąceń egzekucyjnych): 2.110,46 zł, 1.471,32 zł, 1.496,08 zł i 2.140,22 zł (co ustalono na podstawie zestawienia operacji na rachunku bankowym) oraz z wykonywanej działalności gospodarczej, z której średni miesięczny dochód za okres od 1 stycznia do 31 marca 2015 r. wyniósł 7.204,84 zł; z zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów wynika bowiem, że w styczniu br. skarżący osiągnął przychody ze sprzedaży usług w kwocie 1.407 zł oraz poniósł wydatki na zakup towarów i usług w kwocie 4.003,14 zł, w lutym br. kwoty te wynosiły odpowiednio 1.675 zł i 2.185,13 zł, zaś w marcu br. – 31.867 zł i 7.146,48 zł. Natomiast tytułem zajęcia egzekucyjnego z rachunku bankowego skarżącego w styczniu br. została przekazana kwota 361,68 zł, w lutym br. – 1.440,29 zł, a w marcu br. – 1.470,02 zł (w kwietniu br. żadne środki pieniężne nie zostały przekazane na rzecz urzędu skarbowego, wpłynęła natomiast kwota 700 zł tytułem zwrotu VAT). W świetle dodatkowego oświadczenia należało przyjąć, że skarżący obecnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, na jego utrzymaniu nie pozostaje już bezrobotna żona, z którą żyje w rozłączeniu (faktycznej separacji). Tym samym dochody, które skarżący osiąga przeznacza on wyłącznie na zaspokojenie własnych potrzeb, przy czym na podstawie nadesłanych dokumentów można jedynie stwierdzić, że stałe wydatki związane z jego utrzymaniem, tj. opłaty czynszowe za mieszkanie, telewizję kablową oraz składki odprowadzane do ZUS w związku z działalnością gospodarczą, kształtują się na poziomie 461,93 zł miesięcznie. Zaznaczyć przy tym należy, że określając wysokość ww. kosztów, referendarz sądowy nie wziął pod uwagę wydatków, jakie skarżący poniósł za pośrednictwem swojego rachunku bankowego w styczniu br. tytułem opłat za czynsz i UPC w łącznej kwocie 825,10 zł, gdyż opłaty te zostały poniesione za osoby trzecie, które nie pozostają ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym (J. W., A. W. oraz L. K.). Nadto w okresie od lutego do kwietnia br. skarżący poniósł dodatkowe wydatki na zakup sprzętu i usług medycznych oraz okularów korekcyjnych w łącznej kwocie 5.694 zł, czyli średnio 1.898 zł miesięcznie. Z powyższych ustaleń wynika zatem, że pomimo dokonywanych potrąceń egzekucyjnych, których wysokość w okresie od stycznia do marca br. odpowiadała w zasadzie kwocie wypłacanej skarżącemu renty, do dyspozycji skarżącego wciąż pozostaje kwota, którą może on przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania własnego utrzymania. Wynosi ona bowiem 4.844,91 zł. W przypadku zaś, gdy skarżący dokonał spłaty zobowiązań podatkowych (na co może wskazywać brak potrąceń egzekucyjnych w kwietniu br. i wysokość wypłaconej w tym miesiącu renty w kwocie 2.140,22 zł), to kwota, jaką faktycznie dysponuje skarżący wynosi ponad 6.900 zł. W ocenie referendarza sądowego z kwot tych skarżący jest w stanie ponieść zarówno pozostałe koszty związane ze swoim utrzymaniem, takie jak wyżywienie, zakup środków czystości, odzieży, jak i uiścić należny w niniejszej sprawie wpis od skargi kasacyjnej. Podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie referendarz sądowy wziął także pod uwagę, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1126/14 skarżący również został zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 255 zł. Końcowo, referendarz sądowych zauważa, że z akt sprawy wynika, że skarżący poza rachunkiem bankowym o numerze [...], który podlega zajęciu egzekucyjnemu i z którego wyciąg nadesłał, posiada także inne konto o numerze [...], z którego uiścił wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie, którego historii transakcji nie nadesłał, a na którym mógł zdeponować środki pieniężne. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.