I SA/Gd 1130/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na rok 2014 postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 27 października 2014 r., skarżący M. K. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 233 zł oraz ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z konkubiną i trojgiem dzieci, posiada zakład ślusarski oraz dwa lokale o powierzchni 61 m2 i 242 m2, poza składnikami majątku wykorzystywanymi w pracy (których nie wykazał) nie posiada innego majątku, w tym oszczędności i papierów wartościowych, nie osiąga dochodów, jest zadłużony z tytułu zaciągniętego kredytu (którego wysokość nie podał). Do wniosku dołączył odpis: postanowienia sądu okręgowego z dnia 12 września 2014 r., którym postanowiono nie obciążać skarżącego oraz jego matki kosztami postepowania apelacyjnego; pozwu wniesionego przez gminę 12 lipca 2010 r. o wydanie nakazu opuszczenia, opróżnienia i wydania przez skarżącego i jego rodziców nieruchomości. W tym miejscu wskazać należy, iż skarżący od 1 sierpnia 1998 r. prowadzi działalność gospodarczą i jest aktywnym przedsiębiorcą a mimo to nie zadeklarował tego źródła utrzymania i uzyskiwanych z tego tytułu dochodów w przedmiotowym oświadczeniu. Co więcej z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy składanych przez skarżącego oraz jego rodziców w sprawach, toczących się przed tut. Sądem, wynika, iż zamieszkuje on wspólnie z rodzicami pod jednym adresem. W związku z powyższym referendarz sądowy uznał oświadczenie skarżącego za niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego i zarządzeniem z dnia 31 października 2014 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych za rok 2013 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) złożonych przez wnioskodawcę i jego konkubinę, bądź stosownego zaświadczenia w przedmiocie wysokości dochodów osiągniętych przez każdą z tych osób za ten rok z właściwego urzędu skarbowego; b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego konkubinę rachunków bankowych (rachunków dla potrzeb prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; a w przypadku ich nieposiadania – złożenia oświadczenia o ich nieposiadaniu przez każdą z tych osób; c/ odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej pod nazwą "A" oraz – w przypadku gdy wnioskodawca jest podatnikiem VAT – odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7; odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; jeżeli wnioskodawca zaprzestał prowadzenie działalności gospodarczej lub zawiesił jej wykonywanie – przedłożenia dokumentu potwierdzającego te okoliczności; d/ oświadczenia, czy w związku z posiadaniem dwóch lokali o pow. 61 m2 i 248 m2 wnioskodawca osiąga dochody z tytułu ich najmu (dzierżawy); jeżeli tak – przedłożenia dokumentów obrazujących ich miesięczną wysokość; e/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego konkubinę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); f/ oświadczenia konkubiny wnioskodawcy w przedmiocie nieosiągania przez nią dochodów (w tym z tytułu umów zleceń, o dzieło), a w przypadku gdy ma ona status osoby bezrobotnej – przedłożenia dokumentu okoliczność tę potwierdzającego (decyzja/zaświadczenie z urzędu pracy); g/ oświadczenia złożonego przez konkubinę wnioskodawcy w przedmiocie posiadanych przez nią nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro; h/ w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych – jasnego wskazania przez wnioskodawcę, z jakich środków ponosi on konieczne kosztu utrzymania pięcioosobowej rodziny (jak chociażby wyżywienie, opłaty związane z eksploatacją domu), jak również oświadczenia, czy wnioskodawca lub jego konkubina w okresie ostatnich sześciu miesięcy korzystali ze świadczeń pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia dowodów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres na jaki pomoc została przyznana (decyzji z pomocy społecznej); i/ oświadczenia, czy wnioskodawca lub jego konkubina otrzymują (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową lub rzeczową od rodziny lub innych osób prywatnych; jeżeli tak – wskazania wysokości, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy); j/ w związku z zamieszkiwaniem przez wnioskodawcę pod wspólnym adresem z rodzicami W. K. oraz H. K. wskazania, czy wnioskodawca partycypuje w kosztach związanych z eksploatacją domu (opłatach za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, inne), a jeśli tak – w jakiej wysokości miesięcznie, przy czym kwota wydatków z tego tytułu winna zostać udokumentowana; jeżeli wnioskodawca zamieszkuje osobno – przedłożenia dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez wnioskodawcę i jego konkubinę w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.); k/ dokumentów w przedmiocie aktualnego stanu zadłużenia wnioskodawcy wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, gminy, instytucji finansowych, dostawców mediów i innych podmiotów. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 10 listopada 2014 r. (dowód: potwierdzenie odbioru); z adnotacji na potwierdzeniu odbioru wynika, że przesyłkę odebrała matka skarżącego H. K. Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Należało zatem przyjąć, że sam uniemożliwił, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie mu prawa pomocy. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sama strona. Ze względu na fakt, że skarżący pomimo nałożonego zobowiązania nie przedłożył wymaganych dokumentów, które obrazowałyby jego aktualną sytuację finansową oraz potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności, uznano, że nie wykazał on, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Odnosząc się do dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę referendarz sądowy wyjaśnia, że są one niewystraczające do oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Zwolnienie wnioskodawcy z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w innym postępowaniu nie oznacza automatycznie, że musi on uzyskać prawo pomocy w niniejszej sprawie. Należy bowiem pamiętać, iż wniosek ocenia się, biorąc pod uwagę aktualną sytuację i możliwości finansowe strony w odniesieniu do wysokości kosztów postępowania (w tym należnych na danym etapie kosztów sądowych) w konkretnej sprawie. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.