I SA/Gd 1133/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 25 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. I SA/Gd 1133/14 UZASADNIENIE Wnioskiem złożonym na formularzu PPF 19 listopada 2014 r., skarżący T. S. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym wpisu sądowego od skargi określonego w kwocie 647 zł) oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z 3 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący uchylił się od przedstawienia dokumentów, które pozwoliłyby orzekającemu dokonać pełnej i rzetelnej oceny sytuacji finansowej skarżącego. Z tej przyczyny referendarz sądowy uznał, że sytuacja majątkowa skarżącego pozostaje nadal niejasna. Od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącego wniosła sprzeciw. Wskazała, że skarżący przedstawił dowody na okoliczność, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Pełnomocnik wyjaśniła, że 31 grudnia 2014 r. skarżący został zobowiązany do zwrotu przedmiotów leasingu – ciągników siodłowych, na dowód czego dołączyła kopie protokołów przekazania. Zwrot pojazdów uniemożliwił skarżącemu kontynuowanie działalności gospodarczej. Od 10 marca 2015 r. skarżący jest zatrudniony jako kierowca na umowę o pracę na czas nieokreślony. Z załączonej kopii umowy wynika, że wynagrodzenie skarżącego wynosi 1.750 zł brutto miesięcznie. Dodatkowo skarżącemu przysługuje dieta na terenie kraju w kwocie 30 zł za dobę oraz ryczałt za nocleg w wysokości 45 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Sąd zauważa, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 P.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz małoletnim synem, małżonkowie nie posiadają nieruchomości i zasobów pieniężnych, skarżący posiada ciągnik siodłowy marki Volvo z 2007 r. oraz dwa inne ciągniki siodłowe (leasing, najem), żona skarżącego nie osiąga dochodów od 2013 r., tj. od momentu zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej, źródłem utrzymania rodziny jest jedynie działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego, z której miesięczny dochód wynosi 3.000 zł, skarżący utracił płynność finansową na skutek zajęcia przez organ celny rachunków bankowych oraz zdarzeń losowych (wypadków drogowych), w wyniku których uszkodzeniu lub zniszczeniu uległy środki transportu (straty z tego tytułu wyniosły 75.000 zł) oraz został zobowiązany do zapłaty znacznych kwot w łącznej wysokości 70.012 NOK. Przedmiotowe oświadczenie okazało się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. W związku z powyższym zarządzeniem z 28 listopada 2014 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., zobowiązał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: a/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych za rok 2013 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) złożonych przez małżonków, bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości dochodów osiągniętych przez każdego z nich za ten rok; b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), maklerskich i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie przez każdego z małżonków; c/ odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej pod nazwą T. S. "A", a także odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; w przypadku gdy jest on podatnikiem VAT – przedłożenia odpisów deklaracji VAT-7 złożonych za ww. okres; d/ oświadczenia małżonki, czy została zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (np. decyzji/zaświadczenia z urzędu pracy); e/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); f/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez małżonków w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania rodziny (opłat za czynsz najmu domu, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, internet, itp.). Poinformowano także skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania może skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono skutecznie pełnomocnikowi skarżącego 29 grudnia 2014 r. (k. 111). Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. W tak ustalonym stanie Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy, gdyż nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Zatem dokonanie rzetelnej i pełnej oceny jej sytuacji finansowej jest wciąż niemożliwe z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności. Raz jeszcze należy podkreślić, że zaniechanie skarżącego w tym zakresie stanowi zaś przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie mu prawa pomocy. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie, czy jest on w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania, a jeśli tak to w jakiej części. Odnosząc się do dokumentów przedłożonych przez skarżącego Sąd wyjaśnia, że są one niewystraczające do oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Znana jest jedynie wysokość miesięcznych dochodów skarżącego, których kwota odpowiada najniższemu wynagrodzeniu za pracę. Natomiast wciąż brak jest jakichkolwiek danych dotyczących kwoty wydatków, jakie małżonkowie ponoszą w związku z utrzymaniem swoim i małoletniego syna, a także wysokość posiadanych przez małżonków środków pieniężnych. Reasumując, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania, gdyż wciąż nie sposób ustalić wysokości środków pieniężnych posiadanych na rachunkach bankowych, nie jest także znana kwota wydatków, jakie ponosi on w związku z bieżącym koniecznym utrzymaniem swoim i swojej rodziny. Wciąż zatem nie sposób ustalić, jaką faktycznie kwotą dysponuje skarżący (po uwzględnieniu ponoszonych przez niego wydatków), a w konsekwencji ocenić, czy jest on w stanie, a jeśli tak, to w jakiej części, ponieść koszty niniejszego postępowania. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.