I SA/Gd 1149/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 września 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 31 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2007 rok postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 września 2017 r. i przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 31 sierpnia 2017 r. skarżąca K. S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Z oświadczenia wnioskodawczyni o jej stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że osiąga ona dochód z wynajmu lokalu użytkowego w kwocie 7.000 zł netto miesięcznie, otrzymuje świadczenie emerytalno-rentowe w wysokości 645,31 zł netto, a ponadto uzyskuje dochód z nieruchomości rolnych w kwocie 500 zł netto. Łączny miesięczny dochód netto wnioskodawczyni stanowi kwotę 8.145,31 zł. Wnioskodawczyni posiada oszczędności w wysokości około 60.000 zł, jest właścicielką działki rekreacyjnej o powierzchni 2.100 m2 i wartości około 500.000 zł oraz dwóch niezabudowanych nieruchomości rolnych o obszarze 9,5 ha i wartości około 300.000 zł oraz o obszarze 1,2 ha i wartości około 28.000 zł, z których pierwsza jest wykorzystywana do produkcji rolnej (zboże), zaś druga stanowi łąkę. Wnioskodawczyni nie posiada papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, jak wskazała, mieszka u syna, ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Do obciążających ją zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawczyni zaliczyła: ratę leasingową w kwocie 1.500 zł miesięcznie, wydatki na paliwo w kwocie 400 zł, wydatki na pomoc lekarską i zakup leków w łącznej kwocie od 1.610 zł do 1910 zł miesięcznie, opłaty za media w kwocie od 750 zł do 850 zł, wydatki na jedzenie w kwocie 600 zł oraz na zakup ubrań, butów, kosmetyków i środków czystości w łącznej kwocie 600 zł. Postanowieniem z dnia 14 września 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy podniósł, że zgodnie z informacjami podanymi przez wnioskodawczynię posiada ona znaczne oszczędności w kwocie około 60.000 zł, które traktuje jako zabezpieczenie na przyszłość. Kwota ta kilkakrotnie przewyższa wysokość należnego na danym etapie postępowania wpisu od skargi w kwocie 4.479 zł, od którego zwolnienia ubiega się skarżąca. Ponadto wnioskodawczyni uzyskuje stały i regularny dochód w wysokości 8.145 zł netto miesięcznie, zaś ponoszone przez nią wydatki związane z utrzymaniem szacuje na kwotę od 5.460 zł do 5.860 zł miesięcznie. Powyższe oznacza, iż wnioskodawczyni jest w stanie zaoszczędzić miesięcznie kwotę od 2.285 zł do 2.685 zł, nie rezygnując z dotychczasowego poziomu życia (w tym zakupu ubrań, butów i kosmetyków). Referendarz sądowy podkreślił również, że poza ww. znacznymi zasobami finansowymi wnioskodawczyni posiada majątek o wartości co najmniej 828.000 zł, którego składniki przynoszą jej dochód. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Nie zgadzając się z postanowieniem referendarza sądowego, skarżąca wniosła sprzeciw, podnosząc zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie zwana "p.p.s.a.", poprzez nieprzyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sytuacji, gdy nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W związku z tym skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy. Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: czterech pism Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 września 2017 r., pisma z dnia 20 września 2017 r. oraz dwóch zawiadomień z Sądu Rejonowego [...] Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w P. z dnia 2 grudnia 2014 r. na okoliczność tego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że nie mogła powołać tych dokumentów na etapie składania wniosku o udzielenie prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że od chwili złożenia wniosku o prawo pomocy nastąpiła istotna zmiana okoliczności w zakresie jej możliwości finansowych. W tym zakresie skarżąca podała, że została zawiadomiona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz wkładu oszczędnościowego w "A" oraz "B" w R. Ponadto organ powiadomił ją o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz o zajęciu innych wierzytelności. Skarżąca podkreśliła, że z uwagi na zajęcie rachunków bankowych nie jest w stanie realizować swoich bieżących zobowiązań. W związku z tym zwróciła się do "A" z wnioskiem o przelanie z konta firmowego odpowiednich kwot na pokrycie zobowiązań wobec urzędu skarbowego. Dodała, że na jej nieruchomościach została ustanowiona hipoteka przymusowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Oznacza to, że sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie z brzmieniem art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, skarżąca wykazała zasadność wniesionego żądania w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W ocenie Sądu, skarżąca obecnie nie jest w stanie uiścić całości wpisu sądowego od skargi, tj. w kwocie 4.479 zł, dlatego w celu zachowania prawa do sądu zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od połowy wpisu od skargi. Jak wynika z oświadczenia wnioskodawczyni o jej stanie rodzinnym, majątku i dochodach, posiada ona majątek o wartości co najmniej 828.000 zł, którego składniki jakkolwiek przynoszą dochód, to jednak jest obciążony hipoteką przymusową, co wynika z dokumentacji załączonej do sprzeciwu. Odnosząc się natomiast do kwestii uzyskiwanego przez skarżącą dochodu w wysokości 8.145 zł netto oraz posiadanych oszczędności w kwocie około 60.000 zł (w gotówce oraz zgromadzonych na rachunkach bankowych), Sąd uwzględnił również argumenty podnoszone w sprzeciwie. Otóż, jak wynika z załączonych dokumentów, Naczelnik Urzędu Skarbowego zajął wierzytelność z rachunku bankowego oraz wkład oszczędnościowy w "A" oraz "B" w R. Ponadto organ powiadomił skarżącą o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz o zajęciu innych wierzytelności. Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że sytuacja finansowa skarżącej uzasadnia zwolnienie jej od połowy wpisu sądowego od skargi. Uznając, że na obecną chwilę skarżąca nie jest w stanie wygospodarować takiej ilości środków pieniężnych, które umożliwiałyby jej poniesienie kosztów wpisu od skargi w pełnej wysokości, Sąd podkreśla, że partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.