I SA/Gd 1150/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu za 2003 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik R. R. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 września 2010 r. zwrócił się o częściowe zwolnienie skarżącego od kosztów postępowania. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF uzupełnione zostały w dniu 29 listopada 2010 r. (data stempla pocztowego). Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, na utrzymaniu małżonków pozostaje małoletnia córka, jedynym źródłem dochodu rodziny jest prowadzone przez wnioskodawcę działalność gospodarcza, z której osiąga niewielki przychód przeznaczany na pokrycie strat z lat ubiegłych, tytułem alimentów na rzecz małoletniego syna przekazuje miesięcznie kwotę 1.500 zł, majątek wnioskodawcy stanowią udziały w spółce z ograniczona odpowiedzialnością o wartości nominalnej 45.000 zł oraz wierzytelności, posiada zadłużenie wobec banków z tytułu kredytów, wpisany został do rejestru dłużników BIK i BIG oraz rejestru sądowego. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że analiza oświadczenia majątkowego wnioskodawcy złożonego w niniejszej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 877/10, w której strona także zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych pozwala przyjąć, że wnioskodawca każdorazowo przedstawia swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze selektywnie, manipulując danymi tak by potwierdzały jego trudną sytuację finansową. Tym samym oświadczenie skarżącego uznano za niewiarygodne i sprzeczne z ustaleniami dokonanymi z uwzględnieniem dokumentów przedłożonych przy sprawie o sygn. akt I SA/Gd 877/10. Za budzące wątpliwości uznano wysokość miesięcznych dochodów rodziny, okoliczność przekazywania przez skarżącego tytułem alimentów na rzecz małoletniego syna kwoty 1.500 zł odpowiadającej wysokości zadeklarowanych przez niego w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 877/10 miesięcznych dochodów. Od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącego wniosła sprzeciw podnosząc zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej jego wykładni oraz niewłaściwe zastosowanie. W ocenie pełnomocnika brak jest podstaw do przyjęcia, że przedstawione dokumenty nie uprawdopodobniają, że nie jest on ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika bowiem, że posiadany przez skarżącego majątek podlega zajęciu egzekucyjnemu, kwota egzekwowanych roszczeń znacznie przekracza jego wartość, zaś prowadzone postępowania egzekucyjne są umarzane ze względu na bezskuteczność egzekucji. Z tych też przyczyn – w ocenie pełnomocnika – udowodnienie wysokości osiąganego przez skarżącego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej uznać należy za zbędne. Dochody z tego tytułu podlegają bowiem zajęciu egzekucyjnemu. Natomiast majątek jego żony, w związku z ustanowionym ustrojem rozdzielności majątkowej, stanowi jej majątek odrębny. Z tego też powodu bez znaczenia dla oceny zasadności żądania wnioskodawcy pozostaje wysokość uzyskiwanych przez jego żonę dochodów. Pełnomocnik wskazała także, że okoliczność posiadania przez skarżącego na rachunku bankowym oszczędności nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy, gdyż wydatkowanie tych środków wobec uznania egzekucji za bezskuteczną naraziłoby skarżącego na zarzut popełnienia przestępstwa z art. 300 § 2 k.k. Do sprzeciwu nie dołączono jakichkolwiek dokumentów. Zdaniem pełnomocnika zakwestionowanie realizowania przez skarżącego ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego wobec małoletniego syna, z którym nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym świadczy o braku należytej znajomości stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W niniejszej sprawie wzięto pod uwagę następujące dokumenty przedłożone przez skarżącego przy sprawie o sygn. akt I SA/Gd 877/10: - odpisy zeznań podatkowych każdego z małżonków za rok 2009 (PIT-36), w których wnioskodawca wykazał dochody ze stosunku pracy w kwocie 293 zł oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 18.773,82 zł (deklarując przychód w kwocie 150.242,48 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 131.468,66 zł), zaś jego żona zadeklarowała przychody z wykonywanej działalności gospodarczej w wysokości 226.470,53 zł, koszty ich uzyskania w wysokości 212.726,59 zł wykazując dochód z tego tytułu w kwocie 13.743,94 zł oraz dochody ze stosunku pracy w kwocie 34.151,75 zł i świadczeń krajowych w kwocie 8.335,89 zł, - odpis ZUS RMUA za wrzesień 2010 r. wraz z zaświadczeniem od pracodawcy A Spółka z o.o. z dnia 8 października 2010 r. o zatrudnieniu i zarobkach, z którego wynika, że wnioskodawca świadczy pracę w wymiarze ⅛ etatu za wynagrodzeniem w kwocie 160 zł brutto miesięcznie , - odpisy deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za lipiec i sierpień 2010 r., w których zadeklarował dostawę towarów oraz świadczenie usług odpowiednio o wartości 39.000 zł i 7.000 zł, - oświadczenie wnioskodawcy z dnia 19 października 2010 r. o wysokości dochodów z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą A R. R. osiągniętych w okresie od 1 stycznia do 30 września 2010 r. w kwocie 14.420,97 zł (przychody wyniosły 122.082,76 zł, a koszty ich uzyskania – 107.661,79 zł) oraz w roku 2009, w którym wskazał, że w związku z odliczeniem straty z 2006 r. zobowiązanie podatkowe nie powstanie, - wyciągi z rachunków bankowych wnioskodawcy prowadzonych przez B S.A., C S.A. (złotówkowego i walutowego) oraz D odpowiednio za okres od 1 do 31 sierpnia 2010 r., od 17 lipca do 16 sierpnia 2010 r. i od 19 lipca do 17 sierpnia 2010 r. oraz od 1 do 30 września 2010 r., a także wyciąg z rachunku bankowego małżonki prowadzonego dla potrzeb wykonywanej działalności gospodarczej za okres od 2 sierpnia do 4 listopada 2010 r., - odpis zajęcia wynagrodzenia za pracę z dnia 30 września 2009 r. do kwoty 51.614,87 zł, pisma E S.A. z dnia 21 października 2009 r. o niemożności realizacji zajęcia w związku z brakiem środków, wysłuchania wierzyciela i dłużnika przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego z dnia 20 sierpnia 2010 r., zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego z dnia 7 stycznia i 26 lutego 2010 r. do kwoty 2.261,62 zł i 6.043,77 zł, tytułu wykonawczego z dnia 4 stycznia 2010 r. na należności w podatku VAT za październik 2009 r., zawiadomienia z dnia 7 października 2010 r. o zmianie wysokości zajęcia do kwoty 100.831,83 zł, - oświadczenie z dnia 18 listopada 2009 r. złożone przez matkę syna wnioskodawcy o przekazywaniu na rzecz dziecka alimentów w kwocie 1.500 zł miesięcznie. Analiza oświadczenia majątkowego wnioskodawcy złożonego w niniejszej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 877/10, w której strona także zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych pozwala przyjąć, że wnioskodawca każdorazowo przedstawia swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze selektywnie, manipulując danymi tak by potwierdzały jego trudną sytuację finansową. Tym samym oświadczenie skarżącego uznać należało za niewiarygodne i sprzeczne z ustaleniami dokonanymi z uwzględnieniem ww. dokumentów. Przede wszystkim dochody wnioskodawcy z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej nie są jedynym źródłem utrzymania rodziny. Dochody osiąga także żona skarżącego, która prowadzi własną działalność gospodarczą. Fakt, że pominął on okoliczność osiągania przez żonę dochodów pozwala przyjąć, że świadomie nie wskazał posiadanego przez nią majątku, pomimo że konstrukcja formularza PPF wyraźnie wskazuje, że wnioskodawca zobowiązany jest do podania składników majątku należących do osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący do kręgu tych osób – pomimo istnienia w jego małżeństwie ustroju rozdzielności majątkowej – zaliczył żonę, z którą zamieszkuje i wspólnie wychowuje małoletnią córkę. Poza tym wnioskodawca uzyskuje dodatkowo dochody ze stosunku pracy w spółce, w której udziały posiada. Wprawdzie ich wysokość jest niewielka, gdyż wynosi 160 zł brutto miesięcznie to jednak nieujawnienie tej okoliczności miało wpływ na uznanie przedmiotowego oświadczenia za niewiarygodne. Na uwadze mieć należy, że dochody z wynagrodzenia we wniosku złożonym w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 877/10 wnioskodawca określił na poziomie około 1.500 zł netto, pomijając fakt uzyskiwania dochodów z tytułu działalności gospodarczej. Nie można także przyjąć, że dochody wnioskodawcy z tytułu działalności gospodarczej są niewielkie skoro nie podał on ich wysokości. Nie uczynił tego także przy sprawie o sygn. akt I SA/Gd 877/10 nadsyłając jedynie sporządzoną przez siebie w dniu 19 października 2010 r. informację o dochodach osiągniętych w okresie od 1 stycznia do 30 września 2010 r. w kwocie 14.420,97 zł (przychody wyniosły 122.082,76 zł, a koszty ich uzyskania – 107.661,79 zł) i za rok 2009 oraz deklaracje VAT-7 za lipiec i sierpień 2010 r., w których wykazał do opodatkowania kwotę 46.000 zł z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług. Na podstawie danych w niej zawartych nie sposób określić miesięcznych dochodów osiągniętych z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy. Nie do przyjęcia jest przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego we wniesionym sprzeciwie argumentacja, że wysokość osiąganych przez skarżącego dochodów jest bez znaczenia skoro względem jego majątku prowadzona jest egzekucja. Wyjaśnić należy pełnomocnikowi, że zgodnie z obowiązującymi przepisami regulującymi postępowanie egzekucyjne zajęciu nie podlega całość osiąganych przez dłużnika dochodów. Podkreślić przy tym należy, że rachunek prowadzony w związku z wykonywaną przez skarżącego działalnością gospodarczą (na którym zgromadził on środki w kwocie 8.540,83 zł) pozostaje wolny od zajęcia. Wnioskodawca oświadczył, że na rzecz syna przekazuje kwotę 1.500 zł tytułem alimentów. W sprawie o sygn. akt I SA/Gd 877/10 ustalono, że wysokość alimentów, choć potwierdzona przez matkę dziecka, budzi wątpliwości. Odpowiada ona bowiem wysokości zadeklarowanych we wniosku miesięcznych dochodów skarżącego, a z treści złożonego przez matkę dziecka oświadczenia wynika, że skarżący ponosi również dodatkowe koszty związane z edukacją syna, jego wypoczynkiem i zdrowiem. Nadto, partycypuje on w kosztach utrzymania domu, które wynoszą około 2.000 zł miesięcznie oraz ponosi wydatki w łącznej kwocie około 900-1.000 zł miesięcznie na leczenie córki i swoje. Z wyjaśnień pełnomocnika wnioskodawcy zawartych w sprzeciwie wniesionym od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 877/10 wynika, że wskazane wydatki skarżący ponosi z dochodów osiąganych z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie sposób zatem przyjąć, że dochód z wykonywanej przez skarżącego działalności gospodarczej jest niewielki. Bez wątpienia przekracza on zadeklarowaną w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 877/10 kwotę 1.500 zł. Nie można zgodzić się z twierdzeniami pełnomocnika, że wysokość osiąganych przez żonę skarżącego miesięcznych dochodów – z uwagi na istniejący w małżeństwie skarżącego ustrój rozdzielności majątkowej – pozostaje bez wpływu dla oceny jego możliwości płatniczych. Zwrócić uwagę należy, że wnioskodawca oświadczył, że prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe. Przyjąć zatem należało, że koszty związane z bieżącym utrzymaniem rodziny małżonkowie ponoszą wspólnie. Z tego względu celem określenia, w jakiej części każdy z małżonków partycypuje w tego rodzaju wydatkach istotnym jest dokonanie ustaleń w zakresie osiąganych przez każdego z nich dochodów. W tym miejscu zwrócić uwagę należy, że wnioskodawca uchylił się od przedstawienia dokumentów potwierdzających kwotę miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem rodziny oraz stan zadłużenia wobec banków. Zauważyć także trzeba, że zgromadzone przez wnioskodawcę oszczędności w kwocie 8.540,83 zł zdeponowane zostały na rachunku bankowym, który – jak już wskazano – nie podlega zajęciu egzekucyjnemu i prowadzony jest dla potrzeb wykonywanej przez niego działalności gospodarczej. Tym samym nie sposób przyjąć, że skarżący nie może środkami tymi dysponować. W tym stanie sprawy zasadnym jest stwierdzenie, że wnioskodawca każdorazowo przedstawia swoją sytuację majątkową i finansową selektywnie, w taki sposób by potwierdzała ona, iż nie ma on realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych. W ocenie Sądu postępowanie wnioskodawcy nie pozwala na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Powołane przez Sąd okoliczności skutkują uznaniem za niewiarygodne oświadczenia złożonego przez skarżącego. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.