I SA/Gd 1155/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym do sądu postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako: Dyrektor IAS lub organ odwoławczy), działając na podstawie art. 163 § 2 w związku z art. 162 i art. 217 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 z późn. zm.) – dalej: O.p., po rozpatrzeniu wniosku D.W. (dalej: Skarżący lub strona) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) z dnia 14.12.2020r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako prezesa zarządu A Sp. z o. o. z siedzibą w G. (dalej: Spółka) ze Spółką za jej zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za: wrzesień 2015 r., październik 2015 r. i grudzień 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę od ww. zaległości i kosztami postępowania egzekucyjnego, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika US. W uzasadnieniu Dyrektor IAS stwierdził, że ww. decyzją z dnia 14.12.2020r. Naczelnik US orzekł o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako prezesa zarządu ww. Spółki z tą Spółką za jej zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za wskazany okres wraz z odsetkami za zwłokę od ww. zaległości i kosztami postępowania egzekucyjnego. W dniu 21.04.2021 r. wpłynął do Naczelnika US wniosek Skarżącego m.in. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji z dnia 14.12.2020r. We wniosku Strona wskazała, że informację o wydaniu przez Naczelnika US decyzji z dnia 14.12.2020r. uzyskała dopiero po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, doręczonego jej w dniu 12.04.2021 r. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że organ pierwszej instancji nie podjął próby doręczenia decyzji adresatowi oraz, że nie otrzymał żadnego awiza informującego o przekazaniu tej decyzji do doręczenia i nie pozostawiono jej w skrzynce pocztowej ze skutkiem doręczenia. Skarżący dodał przy tym, że przez cały czas trwania pandemii przebywa pod adresem zamieszkania z uwagi na swój zły stan zdrowia (Strona znajduje się w grupie podwyższonego ryzyka). Brak możliwości opuszczania miejsca zamieszkania ze względów zdrowotnych potwierdzać ma złożona dokumentacja lekarska. Jednocześnie Skarżący podniósł, że z uwagi na ryzyko zakażenia i zachorowania na COVID-19 zwrócił się do Naczelnika US o wyznaczenie nowego (późniejszego) terminu do wypowiedzenia się w przedmiocie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu zakończonym ostatecznie ww. decyzją z dnia 14.12.2020r. Jednakże do dnia sporządzenia przedmiotowego wniosku Strona nie otrzymała odpowiedzi na tę prośbę, co - jak stwierdziła - pozbawiło ją możliwości obrony przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji. W rozpoznaniu wniosku Dyrektor IAS przywołując treść art. 162 § 1 i 2 O.p. stwierdza, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie trzech przesłanek: • wniesienia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowanie terminu, • jednoczesne dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, • uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Brzmienie art. 162 § 1 i 2 O.p. w opinii Dyrektora IAS nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i nastąpić może wyłącznie w przypadku, gdy kumulatywnie spełnione zostaną wszystkie określone w ustawie przesłanki. Jednocześnie wskazał, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy np. powódź lub pożar. W doktrynie podkreśla się też, że aby uprawdopodobnić brak swojej winy, wnioskodawca winien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i ustała co najwyżej 7 dni przed dniem wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Dyrektor IAS podkreślił, że w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania prawidłowość doręczenia decyzji organu pierwszej instancji ma znaczenie tylko o tyle, że w razie braku zgodnego z prawem doręczenia nie rozpoczyna biegu termin do wniesienia odwołania - nie występuje więc sytuacja uchybienia terminu, a tylko w razie uchybienia terminu może nastąpić jego przywrócenie. Z istoty instytucji przywrócenia terminu wynika, że u podstaw złożenia wniosku w tym przedmiocie leży fakt uchybienia terminowi. Zasadniczo zatem zgodność z prawem doręczenia decyzji organu pierwszej instancji może być kwestionowana w środkach prawnych skierowanych przeciwko postanowieniu organu podatkowego stwierdzającemu wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, nie zaś w postępowaniu z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji powołana we wniosku argumentacja Strony mająca na celu podważenie prawidłowości czynności związanych z doręczeniem przesyłki zawierającej decyzję nie odwołuje się do okoliczności, które mogą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, dlatego wniosek nie mógł być uwzględniony. Za niezasadne organ odwoławczy uznał również pozostałe zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie Skarżący, wnosząc o jego uchylenie, zarzucił naruszenie: - art. 145 § 1 O.p. - w związku z niedoręczeniem decyzji z dnia 14.12.2020 r. w sposób przewidziany ustawą, tj. na adres korespondencyjny – [...] podczas gdy adres ten był znany organowi od początku prowadzenia postępowania i wszelka korespondencja kierowana była do Strony na ten adres, pod którym Strona nieprzerwanie przebywa, - art. 200 § 1 O.p. - w związku z niewłaściwym zastosowaniem i uniemożliwieniem Skarżącemu wypowiedzenia się co do materiału dowodowego i zapoznania się z aktami postępowania, pomimo wniosku Strony z dnia 12.10.2020 r. o wyznaczenie terminu na dokonanie tych czynności. Ponadto Strona zarzuciła naruszenie art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 191 O.p. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, niepełną i nierzetelną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i uznanie, że Skarżący ponosi winę za uchybienie terminowi na złożenie odwołania, pomimo iż okoliczności przedstawione w treści wniosku o przywrócenie terminu dowodzą, że przekroczenie tego terminu nie nastąpiły z winy Strony. W uzasadnieniu Skarżący odniósł się do ustaleń dotyczących doręczenia decyzji Naczelnika US z dnia 14.12.2020 r. i wskazał, że znajdujące się w aktach sprawy awiza (m.in. od ww. decyzji) nigdy nie zostały pozostawiane w jego skrzynce pocztowej, a listonosz nie podejmował próby osobistego doręczenia mu ww. korespondencji. Tym samym - w ocenie Strony - bezpośrednią przyczyną uchybienia terminowi do złożenia odwołania był fakt, że przedmiotowe rozstrzygnięcie nie zostało doręczone mimo, że Strona przebywała stale pod adresem zamieszkania (co mają potwierdzać znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenia lekarskie). Skarżący wskazał, że z powodów zdrowotnych zwrócił się do organu pierwszej instancji o wyznaczenie nowego terminu zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie zakończonej decyzją z dnia 14.12.2020 r. jednakże (wbrew zawartym w treści zaskarżonego postanowienia wyjaśnieniom) nie otrzymał odpowiedzi na tę prośbę. W związku z tym, organ pierwszej instancji - zdaniem Skarżącego - naruszył art. 200 § 1 O.p. Przedstawione okoliczności - w opinii Skarżącego - potwierdzają, iż niewniesienie odwołania od decyzji Naczelnika US z dnia 14.12.2020r. nastąpiło bez jego winy. Końcowo Skarżący dodał, że z jego ustaleń wynika, iż "w spornym czasie" w punkcie pocztowym obsługującym adres domowy Skarżącego zmieniały się osoby zatrudnione jako listonosz (również ze względów pojawiających się problemów, zgłaszanych przez klientów) oraz że sygnalizowane przez Skarżącego problemy nie są jednostkowe. Strona wskazała przy tym, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji niewykonania obowiązków zawodowych przez osoby trzecie - w tym wypadku pracowników lub zleceniobiorców Poczty Polskiej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, choć nie bezpośrednio z przyczyn w niej wskazanych. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 162 § 1 i 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Zgodnie z art. 163 § 2 ww. ustawy w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżący uzasadnia brakiem awizowania przedmiotowej decyzji, a zatem wadliwym zastosowaniu art. 150 O.p. Jak trafnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania prawidłowość doręczenia decyzji organu pierwszej instancji ma znaczenie tylko o tyle, że w razie braku zgodnego z prawem doręczenia, nie rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania - nie występuje więc sytuacja uchybienia terminu, a tylko w razie uchybienia terminu, może nastąpić jego przywrócenie. Tut. Sąd w wyroku z dnia 14 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 1154/21 stwierdził, że brak było podstaw prawnych do zastosowania fikcji doręczenia Skarżącemu (w trybie art. 150 O.p.) decyzji Naczelnika US z dnia 14.12.2020r., albowiem zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji nie było prawidłowo wypełnione – nie zawierało podpisu doręczyciela. W konsekwencji, skoro ww. decyzja z dnia 14.12.2020r. nie weszła do obrotu prawnego, nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia dowołania, a tym samym brak było postaw prawnych do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z tych przyczyn, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 p.p.s.a., orzeczono jak w wyroku.