I SA/Gd 1158/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 lipca 2014r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 2009 r. oddalającego skargę, pełnomocnik M.S. zwrócił się o zwolnienie skarżącego od wpisu sądowego, który wynosi 250 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy. W złożonym sprzeciwie pełnomocnik skarżącego wskazał, że z dokumentacji przedstawionej przez skarżącego wynika jego sytuacja finansowa. Wynika z niej, że aktualnie skarżący nie dysponuje środkami finansowymi. Pełnomocnik zauważył też, że nie wpływa korzystnie na zaufanie stron do Sądu fakt nieumieszczenia w treści skarżonego postanowienia pouczenia o możliwości wniesienia od niego sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został w dniu 29 lipca 2015r., do jego rozpatrzenia zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., co wynika z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie wniesienia sprzeciwu Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez wnioskodawcę wniosku oraz załączonych do niego dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt. W myśl art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie jest sytuacja finansowa strony, wynikająca z zestawienia jej dochodów i majątku z kosztami utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca zatem obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku, samotnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci w wieku 3 i 6 lat, osiąga dochody z wynagrodzenia za pracę i umowy zlecenia w łącznej wysokości 3.281,31 zł brutto miesięcznie. Z dołączonych dokumentów (zaświadczeń o zarobkach z dnia 22 i 25 sierpnia 2015 r.) wynika, że skarżący od 20 sierpnia 2012 r. zatrudniony jest w A Sp. z o.o. na umowę zlecenie na czas nieokreślony za wynagrodzeniem 381,54 zł netto miesięcznie oraz od 1 września 2012r. (również na czas nieokreślony) w B S.A. na stanowisku Prezesa Zarządu za wynagrodzeniem 1.829,25 zł netto miesięcznie. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 2 września 2015 r. skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym wyjaśnił, że: nie posiada żadnego rachunku bankowego (w tym osobistego, rachunku lokat oraz kont i lokat dewizowych), maklerskiego ani innych, na których gromadzone są środki pieniężne; ( nie jest właścicielem ani posiadaczem żadnych pojazdów mechanicznych; nie otrzymuje alimentów na rzecz małoletnich dzieci; dzieciom nie została przyznana renta rodzinna; w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie korzystał ze świadczeń pomocy społecznej, w tym zasiłków rodzinnych. Skarżący złożył także oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1a zdanie 2 p.p.s.a., że jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał zasadności złożonego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy przez zwolnienie go od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 250 zł (wpis sądowy od skargi kasacyjnej). Przedstawione przez skarżącego informacje są niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji finansowej i budzą wątpliwości co do ich rzetelności. Wątpliwości tych nie rozwiały też ogólnikowe argumenty podniesione w sprzeciwie. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych wnioskodawca ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że oczekuje od Sądu przyznania mu wnioskowanego prawa z uwagi na fakt, że nie stać go na poniesienie kosztów wpisu od skargi kasacyjnej, okoliczności tej jednak nie wykazał. Przede wszystkim skarżący w sposób wybiórczy odpowiedział na zarządzenie z dnia 2 września 2015 r., uchylając się od przedłożenia odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych za 2014 r. (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych za ten rok, dokumentów obrazujących wysokość zobowiązań (kredytów, pożyczek) i stałych wydatków poniesionych przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy związanych z utrzymaniem rodziny oraz od złożenia oświadczenia, czy posiada udziały w spółkach, polisy inwestycyjne, jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych i inne prawa majątkowe i wskazania ich rodzaju oraz wartości nominalnej lub szacunkowej. Nadto, pomimo złożonego oświadczenia, że jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, zataił on informacje o posiadanym majątku o znacznej wartości (udziałach w spółkach z o.o.) oraz wszystkich, poza wymienionymi w dołączonych do wniosku zaświadczeniach o zarobkach, funkcjach pełnionych w zarządach spółek z o.o. i organie nadzorczym, które stanowią źródło przychodów. Z danych ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika bowiem, że skarżący jest wspólnikiem ośmiu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością: A., C., D., E., F., G., H. oraz B, w których posiada udziały o łącznej wartości 132.400 zł. Skarżący jest także wspólnikiem I Sp. z o.o. spółka komandytowa w P., w której jest jednym z trzech komandytariuszy (wysokość sumy komandytowej wynosi 18.000 zł), a której komplementariuszem jest F Sp. z o.o., w której skarżący posiada udziały. Dodatkowo, skarżący w spółkach: C Sp. z o.o.., J Sp. z o.o.., K Sp. z o.o., L Sp. z o.o. pełni funkcję Prezesa Zarządu; w spółkach: D Sp. z o.o. i M Sp. z o.o.– funkcję Wiceprezesa Zarządu; w spółkach E Sp. z o.o. i N Sp. z o.o.– członka Zarządu, zaś w O Sp. z o.o. jest członkiem Rady Nadzorczej. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że skarżący celowo uchylił się od nadesłania odpisów zeznań podatkowych złożonych za rok 2014 oraz od złożenia dodatkowego oświadczenia w przedmiocie posiadanych udziałów w spółkach i innych praw majątkowych. Ich treść mogłaby bowiem wskazywać, że rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego znaczącą odbiega od tej, która została przez niego przedstawiona we wniosku. Co więcej, wątpliwości budzi także sytuacja rodzinna skarżącego, który twierdzi, że samotnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci, na które nie otrzymuje ani alimentów ani też innych świadczeń, w tym renty rodzinnej i zasiłków rodzinnych. Z akt sprawy wynika jednak, że pod tym samym adresem co skarżący i jego dzieci (w W. przy ul. [...]) zamieszkuje także U.G., która w niniejszej sprawie, ze swojego rachunku bankowego o numerze [...] uiściła za skarżącego wpis od zażalenia (potwierdzenie przelewu – k. 62). Wątpliwości te potęguje fakt, że skarżący nie przedłożył odpisów zeznań podatkowych, które pozwoliłyby w sposób pewny ustalić, czy skarżący jest faktycznie rodzicem samotnie wychowującym dwoje małoletnich dzieci. W takiej bowiem sytuacji skarżący ma prawo do zastosowania preferencyjnej formy rozliczenia wspólnie z dziećmi, a także skorzystania z odliczenia od podatku tytułem ulgi prorodzinnej. Ponadto skarżący nie przedstawił dokumentów, które obrazowałyby wysokość ponoszonych przez niego kosztów związanych z eksploatacją zajmowanego wraz z dziećmi lokalu mieszkalnego. Prawidłowa ocena sytuacji finansowej strony możliwa jest jedynie wówczas, gdy strona rzetelnie udokumentuje swoje dochody i oszczędności (bądź ich brak) oraz gdy przedstawi wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie własne i rodziny. Pełnomocnik skarżącego, kwestionując w złożonym sprzeciwie postanowienie referendarza sądowego, również nie odniósł się do zaistniałych wątpliwości w zakresie sytuacji finansowej jego mocodawcy. Stwierdził jedynie, że sytuacja ta wynika z przedstawionych dokumentów, pomijając milczeniem podniesione i opisane przez referendarza sądowego wątpliwości co do rzetelności tych informacji. Nie można zatem zgodzić się z pełnomocnikiem, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Twierdzenie to zawarte w sprzeciwie pozostaje gołosłowne. Nie przedstawiając dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy, uniemożliwił on Sądowi ocenę jego sytuacji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd nie ma bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, a władny jest jedynie oceniać w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przedłożone dowody i oświadczenia. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym Sądowi prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Końcowo odnosząc się do zarzutu pełnomocnika związanego z brakiem pouczenia o przysługującym od postanowienia referendarza sądowego sprzeciwie, wskazać należy na treść art. 6 p.p.s.a., z którego wprost wynikał brak obowiązku udzielenia takiego pouczenia z uwagi na fakt reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.