I SA/Gd 1159/21

Dnia 3 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K.M. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2021 r. nr 2201-IOA.605.39.2017.19 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku akcyzowego za kwiecień 2005 r. p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną K.M., od wyroku tego Sądu z dnia 7 grudnia 2021 r. oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku akcyzowego za kwiecień 2005 r. Powodem odrzucenia skargi kasacyjnej było nieuiszczenie należnego wpisu sądowego. Pismem z dnia 19 kwietnia 2022 r. strona reprezentowana przez pełnomocnika złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Uzasadniając złożony wniosek pełnomocnik skarżącego podał, że przesłał skarżącemu drogą elektroniczną zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu niemniej jednak skarżący nie uczynił zadość wezwaniu. Pełnomocnik podał, że brak uiszczenia wpisu był wynikiem negatywnych skutków związanych z zachorowaniem na COVID-19, objawiających się zaburzeniami pamięci i koncentracji. Ponadto termin uiszczenia wpisu zbiegł się z okresem napaści na Ukrainę, co dodatkowo obciążyło psychikę skarżącego. Negatywny wpływ na stan zdrowia psychicznego strony ma także ilość postępowań prowadzonych przez skarżącego przed sądem administracyjnym. Powyższe okoliczności, jako niezależne od skarżącego, zdaniem pełnomocnika uzasadniają brak winy strony w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W sprawie należy mieć na uwadze, że wprawdzie pełnomocnik prezentował we wniosku argumentację mającą wskazywać na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, to jednak ocena kryterium braku winy wymaga odniesienia do działań pełnomocnika a nie samej strony postępowania. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalnym, jakim jest radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy pełnomocnika. Pełnomocnik brak winy argumentował złym stanem zdrowia psychicznego skarżącego, który pomimo przekazania mu stosownej informacji nie uiścił należnego w sprawie wpisu od skargi kasacyjnej. Jakkolwiek pełnomocnik wskazuje na zaniedbanie skarżącego polegające na niewpłaceniu należnego wpisu to jednak, jak zostało to już wcześniej wskazane, oceny braku winy w uchybieniu terminu należy dokonać w odniesieniu do działań podejmowanych przez pełnomocnika, a nie samej strony. To pełnomocnikowi, a nie stronie doręczono bowiem zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Rzeczą pełnomocnika, który informację o konieczności uiszczenia wpisu przekazał bezpośrednio stronie, było zatem dołożyć takiej staranności, która pozwoliłaby na zweryfikowanie tego, czy skarżący we właściwym terminie uiścił wpis sądowy. Sąd podchodzi ze zrozumieniem do tego, że w praktyce funkcjonowania kancelarii prawnych, informacje o konieczności uiszczenia opłat sądowych są przekazywane stronie postępowania, i to strona, a nie sam pełnomocnik dokonuje stosownej wpłaty. Nie zwalania to jednak pełnomocnika z obowiązku czuwania nad tym, czy strona w odpowiednim terminie uczyni zadość wezwaniu sądu. Za wystarczające wydaje się choćby podjęcie przez pełnomocnika takich działań, które pozwoliłyby na sprawdzenie, czy strona uiściła stosowny wpis w ostatnim dniu wymaganego terminu. Podjęcie takich kroków wydaje się szczególnie istotne w sytuacji, gdy pełnomocnik ma wiedzę o ilości postępowań prowadzonych przez skarżącego przed sądem administracyjnym, jak również z uwagi na jego podeszły wiek i problemy zdrowotne. Należy pamiętać, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadnym jest wymaganie od pełnomocnika maksimum staranności. Profesjonalny pełnomocnik, dochowując należytej staranności, powinien był trzymać pieczę nad przedmiotową sprawą, tj. mając świadomość, że nieopłacenie bądź nieterminowe opłacenie skargi kasacyjnej spowoduje jej odrzucenie, powinien był dbać o to, by wpis od tego środka zaskarżenia został uiszczony w terminie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2021 r. III FZ 489/21). Tego obowiązku pełnomocnik skarżącego nie dopełnił. Nie wskazał przy tym na żadne wyjątkowe i nieprzewidziane okoliczności, które przyczyniły się do nieterminowego wykonania wezwania do uiszczenia wpisu. Na marginesie należy wskazać, że do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu nie wystarczy samo ogólnikowe powołanie się na istniejący stan "złej kondycji psychicznej", jeśli takiemu stwierdzeniu nie towarzyszy przedstawienie dowodów, które pozwalają stwierdzić, że taki stan rzeczy mógł mieć wpływ na zaniechanie podjęcia określonych czynności postępowania przez samego skarżącego. Pełnomocnik w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że nie tylko stan taki rzeczywiście zaistniał po stronie skarżącego, ale również, że był tego rodzaju, iż mógł doprowadzić do błędnego postrzegania skuteczności dokonywanych czynności procesowych. W przekonaniu Sądu, brak wsparcia przedstawionej we wniosku argumentacji odpowiednimi dowodami, mogącymi choćby uprawdopodobnić funkcjonowanie przez wnioskodawcę w stanie złej kondycji psychicznej, nie uprawnia do stwierdzenia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Odmienne zapatrywanie obligowałoby Sąd do przywrócenia uchybionego terminu już tylko z uwagi na samo złożenie wniosku i otwierałoby możliwość każdorazowego powoływania się na zły stan psychiczny, jako okoliczność eliminującą winę w niedochowaniu terminów procesowych. Mając na uwadze poczynione ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił okoliczności świadczących o braku jego winy w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W związku z tym Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.