I SA/Gd 117/18

Dnia 15 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.K. na postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, z dnia 9 kwietnia 2018 r. o przyznaniu prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 rok postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wnioskiem z dnia 18 stycznia 2018 r., złożonym na formularzu PPF i dołączonym do skargi, skarżący R.K. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz uznał bowiem, że w świetle poczynionych ustaleń, skarżący nie ma realnych możliwości ich uiszczenia. Od powyższego postanowienia, w ustawowym terminie strona wniosła sprzeciw wskazując, że zwolniona została z kosztów sądowych w sprawach I SA/Gd 116/18 i I SA/Gd 117/18 bez jej wniosku. Skarżący podtrzymał dalej swoje stanowisko wnosząc o rozpoznanie tylko jednej sprawy tj. I SA/Gd 115/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Sprzeciw wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie wydane przez referendarza sądowego jest prawidłowe. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a"), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Dodania wymaga, że konsekwencją wynikającą z przepisu art. 260 p.p.s.a. jest to, iż orzeczenie Sądu wydane w następstwie rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego, jest prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przy czym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, że przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych jest okoliczność, że strona postępowania z uzyskiwanych przychodów i posiadanego majątku nie jest w stanie wygospodarować wolnych środków finansowych na pokrycie tych kosztów, albowiem całość środków zużywana jest na niezbędne (tj. niedające się wyeliminować albo czasowo ograniczyć) wydatki związane z utrzymaniem strony i jej rodziny. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Referendarz sądowy, kierując się przepisami prawa oraz powyższymi regułami, ocenił sytuację skarżącego jako wyjątkową i uznał, że zaistniały w sprawie przesłanki do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy poprzez zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Powyższe rozstrzygnięcie Sąd rozpoznający sprzeciw uznaje za prawidłowe i mając na uwadze, że przy jego wydawaniu nie naruszono obowiązujących norm prawnych, nie znajduje podstaw do jego uchylenia. Sąd zauważa jednocześnie, że argumentacja strony, która została zaprezentowana w sprzeciwie w istocie nie odnosi się do zaskarżonego postanowienia, ale do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 lutego 2018 r., na podstawie którego dokonano rozdzielenia skargi wniesionej przez stronę na trzy sprawy. Sąd wskazuje, że sprzeciw wnoszony na podstawie art. 259 § 1 p.p.s.a. nie jest środkiem zaskarżenia odpowiednim do kwestionowania tego rodzaju rozstrzygnięć. W związku z tym Sąd rozpoznając wniesiony sprzeciw nie odniesie się do podnoszonych w tej mierze uwag i zarzutów skarżącego. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.