I SA/Gd 1170/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Gorzeń Sędziowie: NSA Elżbieta Rischka /spr./ NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant – Beata Jarecka po rozpoznaniu w dniu 23 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. J. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 24 kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1999 r. oddala skargę. I SA/Gd 1170/02 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją z dnia 24 kwietnia 2002 r. Izba Skarbowa po rozpatrzeniu odwołania M. J. z dnia 26 lutego 2002 r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 12 lutego 2002 r. nr [...] odmawiającą rozłożenia na raty zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od dochodu uzyskanego z tytułu sprzedaży w 1999 r. nieruchomości. Podstawą rozstrzygnięcia Izby Skarbowej był następujący stan faktyczny. W dniu 12 sierpnia 1999 r. M. J. , wraz z mężem A. J. , sprzedała nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] za kwotę [...] zł. Pismem z dnia 19 sierpnia 1999 r. M. J. złożyła oświadczenie o przeznaczeniu uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości kwoty w okresie dwóch lat na cele mieszkaniowe. Po upływie dwuletniego okresu od dnia sprzedaży tejże nieruchomości Urząd Skarbowy, decyzją z dnia 22 sierpnia 2001 r., określił zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu sprzedaży nieruchomości w kwocie [...] zł przypadające od M. J. w ramach majątkowej wspólności ustawowej jako połowę przychodu uzyskanego przez małżonków ze sprzedaży tej nieruchomości, stanowiącą jednocześnie zaległość podatkową oraz odsetki za zwłokę naliczone na dzień wydania decyzji w kwocie [...] zł. Pismem z dnia 10 stycznia 2002 r. M. J. złożyła wniosek o rozłożenie na raty w wysokości po [...] zł miesięcznie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł, wynikającymi z wyżej wskazanej decyzji Urzędu Skarbowego oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W jego uzasadnieniu M. J. podała, że nie jest w stanie jednorazowo uregulować zaległości, bowiem nie posiada wartościowych przedmiotów, których zbycie umożliwiłoby jej zapłatę. Jej zdaniem, rozłożenie na raty zaległości wraz z odsetkami stwarzałoby realną możliwość uiszczenia zaległości, bez zagrożenia egzystencji rodziny. Urząd Skarbowy decyzją z dnia 12 lutego 2002 r. odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie stwierdzono wyjątkowych okoliczności uzasadniających przyznanie żądanej ulgi. Od powyższej decyzji M. J. złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie. W jego uzasadnieniu wskazała na trudną sytuację materialną rodziny oraz fakt, że pozostaje bez pracy i bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Podkreśliła, iż rodzina wraz z dwójką dzieci w wieku szkolnym utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez męża skarżącej w łącznej kwocie ok. [...] zł, ponosząc miesięczne koszty utrzymania mieszkania w kwocie ok. [...] zł. M. J. powołała przy tym art. 18 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, zgodnie z którym rodzina znajduje się pod opieką i ochroną Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdziła również, że nie jest w stanie jednorazowo uregulować zaległości, dlatego też odmowa rozłożenia na raty zaległości spowoduje zagrożenie egzystencji rodziny. Izba Skarbowa rozpatrując sprawę w toku postępowania odwoławczego wskazała, iż instytucja rozłożenia na raty uregulowana jest w art. 48 § l pkt 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, z którego treści wynika, iż organ podatkowy ze względu na ważny interes podatnika, na jego wniosek, może rozłożyć na raty zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Organ wskazał również, iż zaistnienie okoliczności określonych we wskazanym przepisie, nie oznacza obowiązku udzielenia ulgi. Do uznania organu podatkowego należy ocena, czy dana sytuacja jest przypadkiem uzasadnionym ważnym interesem podatnika, przez który należy rozumieć na przykład niezależną od niego utratę środków utrzymania jego lub rodziny. Izba wskazała, iż oznacza to, że instytucja rozłożenia na raty ma charakter wyjątkowy, bowiem zasadą i obowiązkiem ustawowym jest płacenie podatków, a w przypadku wystąpienia zaległości podatkowej również odsetek za zwłokę. Izba wskazała także, że bezspornym w sprawie jest, iż istniejąca zaległość podatkowa powstała w wyniku nie dochowania ustawowych warunków zwolnienia podatkowego tj. nie przeznaczenia w określonym czasie środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości na deklarowane w piśmie z dnia 19.08.1999 r. cele mieszkaniowe. Izba stwierdziła również, że sprzedając nieruchomość i przeznaczając uzyskany dochód na spłatę kredytów wobec A i zaspokojenie wierzytelności wobec "B", skarżąca świadoma był skutków podatkowych takiej decyzji. Określiła również, iż trudności w prowadzonej przez nią w latach 1993-1999 działalności gospodarczej, którą zlikwidowała z powodu złej koniunktury na rynku rolnym, stanowiły konsekwencję indywidualnie podejmowanych decyzji, bowiem podatnik prowadzący działalność, odpowiada zarówno za politykę finansową jak i ponoszone ryzyko gospodarcze. Izba Skarbowa wskazała, iż nie kwestionuje podniesionych zarówno w odwołaniu jak i w skardze okoliczności związanych z trudnościami w znalezieniu pracy przez skarżącą oraz osiąganiem przez A. J. niskich dochodów oraz wynikających stąd problemów finansowych, bowiem znajdują one potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Jednakże Izba stanęła na stanowisku, iż przychód ze sprzedaży nieruchomości jest dochodem jednorazowym i dodatkowym, a uiszczenie z tego tytułu podatku - co do zasady - nie powoduje zagrożenia egzystencji podatnika, ponieważ podatek ten nie jest pobierany z bieżących środków utrzymania. Zatem skarżąca powinna być świadoma ciążącego na niej obowiązku i zabezpieczyć środki finansowe na należną budżetowi wpłatę, niezależnie od sposobu rozliczenia się z pozostałymi wierzycielami. Izba nie podzieliła również zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia zasady postępowania podatkowego wyrażonej w art. 121 § l Ordynacji podatkowej oraz art. 18 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W skardze na powyższą decyzję Izby Skarbowej skarżąca M. J. wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji. W złożonej skardze M. J. zarzuciła organom podatkowym naruszenie przepisów art. 48 § l pkt 2, art. 67 § l, 121 § l ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 18 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organy podatkowe - odmawiając rozłożenia na raty zaległości podatkowej - nie uwzględniły przyczyn obiektywnych tj. niewłaściwej polityki rolnej rządu w latach 1997-2000, dokonanych kradzieży z włamaniem w miesiącu kwietniu i czerwcu 1999 r. na łączną kwotę [...] zł, zmiany przepisów dotyczących tworzenia miejsc pracy oraz ponoszenia ryzyka gospodarczego, które doprowadziły do trudności finansowych prowadzonej przez nią firmy oraz niewywiązania się z zapłatą należności podatkowej w terminie - naruszając przy tym zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wyrażoną w art. 121 § l Ordynacji podatkowej. Skarżąca podkreśliła, że z uwagi na trudną sytuację materialną rodziny, spowodowaną osiąganiem niskich dochodów przez A. J. i pozostawaniem przez skarżącą bez pracy, egzekucja zaległości podatkowej doprowadzi do "nędzy materialnej", zagrożenia egzystencji rodziny, uniemożliwi kształcenie dzieci i uiszczanie zadeklarowanych w odwołaniu wpłat na poczet zaległości. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zgodnie z art. 97 § l Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2002.153.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W ustalonym niespornie stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew wywodom skargi, odpowiada prawu. Na wstępie należy podkreślić, iż zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona do Sądu decyzja ma charakter uznaniowy – co oznacza ograniczoną kompetencję Sądu w zakresie badania tego typu decyzji pod względem zgodności z prawem. Sąd nie może bowiem ingerować w samo uznanie administracyjne a jedynie bada, czy organy podatkowe przeprowadziły postępowanie dowodowe w zakresie istnienia przesłanek – od spełnienia których uzależnione jest rozpatrzenie wniosku. Należy podkreślić i to, że uznaniowość nie może oznaczać dowolności. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż w rozważanej sprawie organy podatkowe poczyniły niezbędne ustalenia pozwalające na rozpoznanie wniosku strony skarżącej o rozłożenie zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu sprzedaży w 1999 r. nieruchomości w wysokości [...],- zł wraz z odsetkami za zwłokę. Organy rozważyły szczegółowo sytuację rodzinno-materialną podatnika, przeanalizowały również charakter zaległości podatkowej – rozłożenia której na raty domagała się strona skarżąca. Skoro jak na wstępie podkreślono, decyzja w przedmiocie rozłożenia zaległości na raty w myśl art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy, organy rozważyły przesłanki warunkujące uwzględnienie wniosku, tym samym odmowne rozpatrzenie tegoż wniosku nie może być ocenione jako naruszenie prawa. Z tych przyczyn na mocy art. 151 cyt/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w wyroku. MK