I SA/Gd 1171/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. J. K. wnioskiem z dnia 20 listopada 2012 r. zwrócił się przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz bezrobotnym synem, w jego małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, źródłem utrzymania rodziny jest przyznana skarżącemu renta w wysokości 2.490,75 zł brutto (1.434,90 zł netto), która podlega zajęciu egzekucyjnemu (dokonywane potrącenia wynoszą 600 zł) oraz dochody uzyskiwane przez żonę ze stosunku pracy w wysokości 8.400 zł brutto, posiada dom o powierzchni 220 m2. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że ze względu na stan zdrowia nie może podjąć jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Dodatkowo z akt sprawy wynika, że renta została przyznana skarżącemu w 2005 r. w związku z chorobą nowotworową i z tego względu jest on całkowicie niezdolny do pracy; osiągany dochód jest niewystarczający na pokrycie bieżących wydatków, w tym ponoszonych na zakup leków, w związku z czym pozostaje na utrzymaniu żony (w kwietniu 2012 r. przyznane skarżącemu świadczenie wypłacone zostało w kwocie 1.237,52 zł, dochód z tytułu renty wyniósł 2.137,14 zł). Zadeklarowana we wniosku nieruchomość to dom w zabudowie szeregowej, który stanowi współwłasność małżonków, zaś skarżący nie posiada innego majątku, w tym oszczędności, czy samochodu. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z uwagi na fakt, że oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku referendarz sądowy uznał za niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem z dnia 22 listopada 2012 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 27 listopada 2012 r.), zobowiązał skarżącego – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących stanu majątkowego i dochodów małżonków. Skarżący zobowiązany został do nadesłania: (1) odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych przez małżonków za 2011 r., bądź też stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wszystkich dochodach uzyskanych przez małżonków za ten rok, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, bądź też oświadczenia złożonego przez każdego z małżonków o ich nieposiadaniu, (3) dokumentów potwierdzających wysokość zadeklarowanych we wniosku dochodów wnioskodawcy z tytułu renty (np. odcinek wypłaconego świadczenia) oraz jego żony ze stosunku pracy (np. zaświadczenia od pracodawcy), (4) dokumentu potwierdzającego, że syn skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (np. decyzja/zaświadczenie z urzędu pracy), (5) oświadczenia złożonego przez małżonkę w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych), (6) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania rodziny (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, ogrzewanie, telefon i innych), (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę i syna pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (8) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec urzędu skarbowego oraz dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na majątku wnioskodawcy. Poinformowano przy tym skarżącego, że nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki tylko w sytuacji, gdy została orzeczona separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Wskazano również, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby w szczególności na weryfikację danych dotyczących aktualnych miesięcznych dochodów małżonków, posiadanych przez żonę składników majątku, w tym środków pieniężnych, kwoty ponoszonych niezbędnych wydatków związanych z bieżącymi kosztami utrzymania rodziny, wysokości zadłużenia z tytułu należności podatkowych i dokonywanych z tego tytułu spłat w ramach prowadzonej egzekucji. Z uwagi na brak powyższych danych nie sposób stwierdzić, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej części jest on w stanie uiścić koszty sądowe. Zatem przyjąć należało, że skarżący nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a w konsekwencji uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej ich oceny. Podkreślić należy, że skarżący już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Ze względu na fakt, że wnioskodawca pomimo nałożonego zobowiązania nie przedłożył wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności, uznano, że nie wykazał on, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.