I SA/Gd 1173/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2017 r., złożonym na formularzu PPF, uzupełnionym w dniu 19 maja 2017 r. (data stempla pocztowego), skarżący Z. B. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymując się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.573 zł netto, nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, papierów wartościowych i innych praw majątkowych ani wierzytelności, posiada oszczędności w kwocie 1.500 zł przeznaczone na spłatę raty kredytu oraz samochód osobowy ([...], rok produkcji 2005) o wartości powyżej 5.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż od lutego 2017 r. spłaca zaległości podatkowe w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Nadto do swoich zobowiązań wnioskodawca zaliczył zadłużenie z tytułu hipotecznego kredytu mieszkaniowego, którego miesięczna rata wynosi 2.037 zł, jednakże wyjaśnił, iż do długu przystąpiła jego małżonka i przejęła spłatę kolejnych rat. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 25 maja 2017 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) oświadczenia, kto jest właścicielem domu, w którym zamieszkuje, oraz wskazania tytułu prawnego, na podstawie którego zajmuje tę nieruchomość (umowa użyczenia, najmu), b) oświadczenia, czy zamieszkuje ww. nieruchomość wraz z innymi osobami, wskazania ich oraz stopnia pokrewieństwa łączącego go z nimi i podania, w jakiej części każda z tych osób partycypuje w kosztach utrzymania tej nieruchomości, c) oświadczenia, czy nadal jest właścicielem mieszkania przy ul. [...], na które zaciągnął kredyt, jeżeli nie wskazania, kiedy i na podstawie jakiej umowy zbył ten lokal oraz przedłożenia odpisu tej umowy, d) oświadczenia, czy zamieszkuje wspólnie z małżonką, w przypadku odpowiedzi przeczącej – wyjaśnienia, czy którykolwiek z małżonków zainicjował postępowanie zmierzające do separacji lub rozwodu i udokumentowania tej okoliczności oraz przedłożenia oświadczenia małżonki w tym przedmiocie, w przypadku odpowiedzi twierdzącej – wskazania składników majątku małżonki oraz przedłożenia stosownych dokumentów na okoliczność źródła i wysokości jej dochodów, e) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, f) dowodów uiszczenia w okresie ostatnich trzech miesięcy opłat za energię elektryczną, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, g) oświadczenia, czy jest względem niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jego majątku, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne, h) dokumentów wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez niego miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących aktualną wysokość jego innych zobowiązań (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów, leasingodawcy i innych podmiotów), i) dokumentów obrazujących aktualną wysokość jego zaległości podatkowych oraz wysokość spłat tych należności dokonanych w okresie ostatnich 3 miesięcy, j) odpisów wszystkich złożonych przez niego zeznań podatkowych za rok 2016, k) zaświadczenia od jego pracodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia netto za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z informacją, czy jest z tego świadczenia prowadzona egzekucja, a jeżeli tak podania wysokości dokonanych w okresie trzech ostatnich miesięcy potrąceń, l) w przypadku wspólnego zamieszkiwania małżonków i niezainicjowania przez nich postępowania zmierzającego do rozwodu lub separacji – przedłożenia dokumentów wymienionych w punktach e),f),g),h),i),j) dotyczących małżonki wnioskodawcy. Wnioskodawca został też poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy oraz że istniejący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej nie zwalnia go z obowiązku przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej małżonki w razie wspólnego pozostawania małżonków w gospodarstwie domowym. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 16 czerwca 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 61), jednakże pomimo upływu zakreślonego terminu pozostało ono bez odpowiedzi. Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.