I SA/Gd 1177/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek postanawia 1. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, 2. przyznać skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. J. R. wnioskiem z dnia 12 listopada 2012 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF skarżący uzupełnił w dniu 7 grudnia 2012 r. Jednocześnie sprecyzował swoje żądanie w zakresie ustanowienia pełnomocnika i wskazał, że wnosi o ustanowienie adwokata. W pierwszej kolejności rozpoznać należało złożony przez skarżącego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest umorzenie skarżącemu należności z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od lipca 2007 r. do marca 2011 r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za maj 2010 r. i za okres od lipca 2010 r. od marca 2011 r. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że skarżący jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Przechodząc do rozpoznania wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika wskazać należy, że okoliczność, iż korzysta on z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych ma istotne znaczenie z punktu widzenia przesłanek, w świetle których należy dokonać oceny zasadności wniesionego przez stronę żądania. Z tego względu zastosowanie w niniejszej sprawie będą miały przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. O odpowiednim ich stosowaniu stanowi bowiem art. 262 p.p.s.a. Z przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy czym ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww. (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy ustalono, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która uznana została za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, skarżący z dniem 1 czerwca 2011 r. zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, wraz z matką utrzymuje się z wypłacanego przez MOPS na okres od 1 sierpnia 2011 r. do 30 wrześnie 2013 r. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką w kwocie 520 zł, zasiłku stałego w kwocie 324 zł (przyznanego do 30 września 2013 r.) i zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł, skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku, zaś jego matka jest właścicielką mieszkania o powierzchni 62,37 m2, średnie miesięczne koszty utrzymania rodziny, do których zaliczono opłaty za mieszkanie, energię elektryczną, gaz, zakup leków, kształtują się na poziomie około 700 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, stwierdzić należy, iż skarżący wykazał, że poniesienie przez niego kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru spowoduje skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Za taką oceną przemawia w szczególności rodzaj uzyskiwanych przez niego i matkę dochodów (świadczenia z pomocy społecznej) oraz pozostająca do ich dyspozycji kwota dochodów, która – po uwzględnieniu koniecznych kosztów utrzymania – wynosi 297 zł. Bez wątpienia z kwoty tej skarżący nie jest w stanie poczynić oszczędności, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Na uwadze mieć również należy, że skarżący ze względu na stan zdrowia matki, która w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji wymaga stałej opieki, nie może podjąć pracy zarobkowej. Istotna jest także okoliczność nieposiadania przez niego majątku, w tym oszczędności. Z tych względów uznano, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.