I SA/Gd 1207/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnych oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając jako organ egzekucyjny, prowadzi wobec pani M. T. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 30 sierpnia 2012 r., obejmującego podatek od spadków i darowizn, wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie decyzji z dnia 30 grudnia 2011 r. Odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku w Banku A S.A. w W. doręczono zobowiązanej w dniu 19 października 2012 r. Wezwaniem z dnia 26 kwietnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zajął nieruchomość zobowiązanej położoną w M., dla której Sąd Rejonowy w M. IX Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w N. D. G. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Wezwanie powyższe doręczono zobowiązanej w dniu 5 maja 2016 r. Pismem z dnia 10 maja 2016 r., pani M. T. wniosła skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości, żądając uchylenia tej czynności i wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W jej ocenie zajęcie nieruchomości zostało przeprowadzone z naruszeniem: art. 10 § 1 i art. 40 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej jako "K.p.a.") poprzez doręczenie wezwania z 26 kwietnia 2016 r. zobowiązanej z pominięciem pełnomocnika; art. 7 i 8 K.p.a. oraz art. 7 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 599; dalej jako "u.p.e.a."), tj. zasad niezbędności egzekucji, stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu strony o także zasady prawdy obiektywnej. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 13 czerwca 2016 r. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie pani M. T. zarzuciła: naruszenie zasady praworządności w związku z faktem podpisania postanowienia przez tę samą osobę, która podpisała wezwanie 26 kwietnia 2016 r., przez co doszło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady dwuinstancyjności postępowania; sprzeczne z art. 10 § 1 i art. 40 § 1 i § 2 K.p.a. oddalenie skargi na czynność egzekucyjną dokonaną z pominięciem pełnomocnika; naruszenie art. 8 i 7 K.p.a. oraz art. 7 § 2 i 3 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu nadmiernie uciążliwego środka egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2016 r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przywołując treść art. 18, art. 54 § 1 i § 4-5, art. 59 § 1 u.p.e.a. Dyrektor wyjaśnił, że rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało wydane z naruszeniem art. 24 § 3 K.p.a. W niniejszej sprawie istnieją przesłanki do wyłączenia od udziału w rozpatrywaniu skargi Komornika Skarbowego. Zarówno zawiadomienie (wezwanie) o zajęciu nieruchomości z dnia 26 kwietnia 2016 r., jak i zaskarżone postanowienie w sprawie skargi zostały podpisane przez tę samą osobę - Komornika Skarbowego, działającego z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Celem postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego jest ocena zgodności tej czynności z przepisami prawa. Jakkolwiek sporządzenie wezwania dotyczącego zajęcia nieruchomości jest czynnością wykonawczą, to za niepożądaną – zdaniem organu - uznać należy sytuację, w której sprawę skargi na czynność egzekucyjną załatwia osoba, która dokonywała zajęcia. W dniu 1 stycznia 2016 r. weszła w życie nowelizacja art. 54 u.p.e.a., która pozbawiła organ nadzoru nad egzekucją możliwości prowadzenia w pierwszej instancji postępowania w sprawie skargi zobowiązanego na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Na mocy art. 39 pkt 12 lit. b ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz. U. poz. 1269, ze zm.), zmianie uległ art. 54 § 5 u.p.e.a. i obecnie postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego wydaje organ egzekucyjny. Powyższa zmiana sprawiła, że organ egzekucyjny w pierwszej instancji sam ocenia prawidłowość dokonywanych czynności egzekucyjnych. Okoliczność ta nie powinna jednak prowadzić do sytuacji, w której ta sama osoba podejmuje czynność egzekucyjną i rozpatruje skargę na tę czynność. Końcowo organ odwoławczy wyjaśnił, że z uwagi na fakt, że skarga będzie ponownie rozpatrywana przez organ pierwszej instancji, odstąpił od oceny pozostałych zarzutów zażalenia, których rozpatrzenie wymagałoby orzekania w przedmiocie oddalenia lub uwzględnienia skargi. Jednocześnie zalecił by organ egzekucyjny, rozpatrując ponownie sprawę, wyłączył od udziału w niej Komornika Skarbowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pani M. T. wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 sierpnia 2016 r. w części, w jakiej organ II instancji przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji zamiast orzec co do istoty sprawy tj. uchylenia zakwestionowanej czynności egzekucyjnej (lub usunięcia stwierdzonych wad tej czynności) oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 54 § 5a i § 6 u.p.e.a. poprzez uchylenie postanowienia organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, gdy zasadnym było uchylenie postanowienia organu I instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 54 § 5a i § 6 u.p.e.a. poprzez brak rozstrzygnięcia i uzasadnienia w zakresie żądań strony o uchylenie czynności egzekucyjnej oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy okolicznością bezsporną jest opatrzenie zawiadomienia z dnia 26 kwietnia 2016 r. doręczonego skarżącej o zajęciu nieruchomości nr [...] oraz postanowienia z dnia 13 czerwca 2016 r. nr [...] podpisem Komornika Sądowego Z. O. działającego z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. W zażaleniu na postanowienie z 13 czerwca 2016 r. pani M. T. wśród zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazała sporządzenie (podpisanie) wskazanych dokumentów przez tę samą osobę, dowodząc naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 8 K.p.a. Zarzut skarżącej został uznany przez organ II instancji za uzasadniony, z tym że przedmiotem sporu są konsekwencje procesowe uchybienia. Uznanie przez Dyrektora Izby Skarbowej, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wyłączenia od udziału w rozpatrywanej sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości dokonanego zawiadomieniem z 26 kwietnia 2016 r. stanowiło podstawę wydania zaskarżonego postanowienia kasacyjnego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Należy stwierdzić, że na etapie postępowania odwoławczego organ drugiej instancji jest zobowiązany do stosowania prawa w granicach ustalonego stanu faktycznego. Zgodnie z art. 24 § 3 K.p.a. wskazane przez skarżącą okoliczności, znane również organowi pierwszej instancji, wymagają poddania ocenie co do uprawdopodobnienia wątpliwości odnośnie bezstronności imiennie wskazanej osoby działającej w sprawie. Ocena organu drugiej instancji jednoznacznie wskazuje, że w sytuacji gdy skarga na czynności egzekucyjne oparta na art. 54 § 1 u.p.e.a. obejmuje czynności wykonawcze organu egzekucyjnego oraz egzekutora, zasadne było zastosowanie przez bezpośredniego przełożonego pracownika art. 24 § 3 K.p.a. Zauważyć należy, że wyłączenie pracownika lub odmowa jego wyłączenia następuje przez wydanie postanowienia (por. wyrok NSA z 29 maja 1990 r., sygn. akt SA/Po 1555/89). Prawnym skutkiem naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu jest wadliwość decyzji administracyjnej. Z tej przyczyny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zasadnie wskazano konieczność przeprowadzenia zgodnego z prawem postępowania przez organ I instancji, co uzasadnia, z uwagi na zakres wadliwości, spełnienie dyspozycji art. 138 § 2 K.p.a. Organ zasadnie wskazał, co zostało pominięte w argumentacji strony, że postępowanie musi odpowiadać zasadzie dwuinstancyjności. Naruszone zostały przepisy postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie z uwagi na działanie osoby podlegającej wyłączeniu w całym postępowaniu przed organem pierwszej instancji. W ocenie Sądu spełnione zostały kumulatywnie przesłanki określone we wskazanym przepisie. Wbrew zarzutom skarżącej został wykazany wpływ uchybienia przepisom postępowania na zasadność stwierdzenia, że sprawa nie została wyjaśniona przez organ działający zgodnie z przepisami prawa w zakresie przeciwdziałania udziałowi osoby, co do której zachodzi potencjalna możliwość bezstronności. W świetle powyższego nie są uzasadnione zarzuty dotyczące podstaw do rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji zgodnie z wnioskiem strony. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) skargę oddalił.