I SA/Gd 121/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2002 r., od stycznia do grudnia 2003 r. i za styczeń 2004 r. postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. J. K. wnioskiem z dnia 4 marca 2010 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jednocześnie ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww., przy czym nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dokumentów dołączonych do rozpoznawanego wniosku oraz przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego przy sprawie o sygn. akt I SA/Gd 747/09 ustalono, że prowadzi on sam gospodarstwo domowe, od 2005 r. nie prowadzi działalności gospodarczej (dowód: zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego z dnia 19 lutego 2010 r. o nieprowadzeniu przez skarżącego od 2005 r. działalności gospodarczej i nieskładaniu w tym okresie zeznań podatkowych o wysokości uzyskanego przychodu i dochodu), nie osiąga stałego dochodu, z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego otrzymuje dopłaty bezpośrednie – kwotę około 500 zł na miesiąc, którą przeznacza na leczenie psychiatryczne (dowód: dodatkowe oświadczenie z dnia 23 lutego 2010 r., kopia zaświadczenia lekarskiego z dnia 5 stycznia 2010 r. o trwającym od 2007 r. leczeniu psychiatrycznym i zwolnienia lekarskiego z tytułu niezdolności do pracy w okresie od 9 lutego do 15 marca 2010 r.), poza siedliskiem, w którego skład wchodzi dom o powierzchni 110 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni około 25 ha, nie posiada innego majątku, w tym oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, przy czym z nieruchomości prowadzona jest egzekucja. Zadłużenie wnioskodawcy z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników wynosi 18.734,90 zł (zaświadczenie z KRUS z dnia 25 stycznia 2010 r.), zaś łączna kwota jego zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych oraz podatku od towarów i usług wynosi 134.190,70 zł (bez odsetek). Nadto, z treści zaświadczenia komendanta komisariatu Policji z dnia 20 października 2009 r., zaświadczenia komendanta jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej z dnia 4 listopada 2009 r. oraz postanowienia z dnia 15 grudnia 2009 r. o umorzeniu dochodzenia wynika, że w dniu 13 października 2009 r. w gospodarstwie skarżącego miał miejsce pożar, w którym zniszczeniu uległa stodoła wraz ze znajdującymi się w niej płodami rolnymi (około 60 ton siana oraz słoma). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uznano, iż skarżący wykazał, że na dzień wydania niniejszego postanowienia nie ma możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Za taką oceną przemawia okoliczność, że aktualnie nie posiada on stałego źródła utrzymania, zaś dochody zadeklarowane w kwocie około 500 zł miesięcznie z tytułu dopłat bezpośrednich bez wątpienia nie pozwalają na zaspokojenie nawet podstawowych potrzeb. Nie bez znaczenia jest, że z uwagi na prowadzoną egzekucję wnioskodawca nie może swobodnie dysponować jedynym swoim majątkiem, tj. nieruchomością (siedliskiem), która podlega zajęciu, a której wartość oszacowana została przez rzeczoznawcę majątkowego na kwotę 675.200 zł. Zauważyć przy tym należy, że na przedmiotowej nieruchomości ustanowione zostały hipoteki nie tylko na rzecz naczelnika urzędu skarbowego, ale także gminy, KRUS, banku oraz osoby fizyczne (k. 54-56 akt administracyjnych). Z tych względów uznano, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.