I SA/Gd 1217/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności na rok 2006 i odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. E. P. wnioskiem z dnia 8 grudnia 2010 r. (data stempla pocztowego) zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi ona gospodarstwo domowe wspólnie z córką, która jest uczennicą szkoły średniej oraz synem, który kształci się w systemie dla dorosłych, źródłem dochodu rodziny jest renta wypłacana wnioskodawczyni w kwocie 660 zł brutto miesięcznie oraz renta rodzinna przyznana dzieciom w łącznej kwocie 650 zł brutto miesięcznie, jej majątek stanowi dom o powierzchni 100 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 6,79 ha, którą wydzierżawia w zamian za płody rolne (ziemniaki, zboże itp.) oraz samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1999 o wartości około 5.000 zł, miesięczne wydatki związane z bieżącymi kosztami utrzymania, do których zaliczyła opłaty za energię elektryczną w kwocie 300 zł (raz na kwartał), wodę – 70 zł (raz na dwa miesiące), wywóz nieczystości – 50 zł (raz na kwartał), zakup opału – 2.400 zł (rocznie), składki na KRUS – 293 zł (raz na kwartał), podatek od nieruchomości – 49 zł (raz na kwartał) ubezpieczenie samochodu i budynków – 700 zł i 158 zł (rocznie) kształtują się na poziomie 538 zł. Dodatkowo ponosi wydatki związane z nauką dzieci (zakup podręczników, przyborów szkolnych) oraz eksploatacją samochodu, przy czym nie podała ich wysokości. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2010 r. (doręczonym w dniu 28 grudnia 2010 r.), skarżąca zobowiązana została do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię oraz pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym dzieci rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wypłat, wpłat, przelewów); w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z ww. osób oświadczeń w tym przedmiocie, (2) dokumentów potwierdzających wysokość zadeklarowanych miesięcznych dochodów z tytułu przyznanych wnioskodawczyni i jej dzieciom rent, (3) oświadczenia złożonego przez syna, czy poza dochodami z tytułu renty rodzinnej osiąga on inne dochody; jeżeli tak – wskazania ich źródeł i miesięcznej wysokości (w kwotach netto i brutto) wraz z dokumentami potwierdzającymi te okoliczności, (4) oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących wnioskodawczyni na rok 2009 i 2010 płatności przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty). Jednocześnie poinformowano skarżącą, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Z wymaganych dokumentów źródłowych skarżąca przedłożyła historię zapisów księgowych na rachunku prowadzonym przez [...] za okres od 1 października do 31 grudnia 2010 r., na które przekazywane są świadczenia rodzinne w kwocie 471 zł miesięcznie, i którego saldo końcowe wynosiło 2.486,34 zł, zaświadczenie ze SKOK [...] z dnia 5 stycznia 2011 r. o wysokości miesięcznych wpływów w kwocie 691,11 zł oraz potwierdzenie wypłaty córce renty za grudzień 2010 r. w kwocie 350,80 zł netto. Dołączyła także odpis skróconego aktu małżeństwa syna, wyjaśniając, że w dniu 23 października 2010 r. zawarł on związek małżeński i obecnie prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Oświadczyła również, iż płatności do gruntów rolnych na rok 2009 i 2010 otrzymał dzierżawca gospodarstwa. W tak ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należy, że skarżąca nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów, które potwierdziłyby zasadność złożonego przez nią wniosku i pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej. W konsekwencji uznano, że możliwości płatnicze skarżącej nadal budzą wątpliwości. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba wnioskodawczyni, iż uchylenie się przez niego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Przechodząc do oceny złożonego wniosku wskazać trzeba, że wprawdzie z nadesłanych dokumentów wynika, że miesięczne dochody dwuosobowej rodziny z tytułu przyznanej zarówno skarżącej, jak i jej córce renty oraz przekazywanych świadczeń rodzinnych wynoszą 1.512,91 zł netto, zaś wysokość ponoszonych przez nią kosztów związanych m. in. z eksploatacją domu, obowiązkowym ubezpieczeniami (które nie są wszystkimi niezbędnymi kosztami utrzymania rodziny) stanowi ponad ⅓ osiąganych dochodów, to jednak wciąż nieznana jest wysokość zgromadzonych przez nią środków pieniężnych. Skarżąca uchyliła się bowiem od przedstawienia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków, na których deponuje środki pieniężne. Z nadesłanych dokumentów wynika bowiem, że poza rachunkiem bankowym, na którym na koniec grudnia 2010 r. zgromadziła oszczędności w kwocie 2.486,34 zł, posiada ona również rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, na który co miesiąc wpływa świadczenie w kwocie 691,11 zł. Ze względu na fakt, że poza zaświadczeniem ze SKOK o wysokości miesięcznych wpływów na rachunku nie przedstawiła wyciągu z niego stwierdzić należało, że uniemożliwiła ona dokonanie ustaleń w przedmiocie wysokości pozostających do jej dyspozycji środków pieniężnych. Podkreślić przy tym należy, że skarżąca ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym nie dokonuje bieżących rozliczeń związanych z zaspokajaniem potrzeb rodziny. Taką ocenę potwierdza przedstawiona historia zapisów księgowych, z której wynika, że w okresie od 1 października do 31 grudnia 2010 r. jedynie raz dokonała ona wypłaty środków z konta. Również saldo początkowe, które na dzień 30 września 2010 r. wynosiło 1.169,19 zł wskazywałoby, że rachunek bankowy służy skarżącej przede wszystkim do gromadzenia środków. Nie można przy tym nie zauważyć, że wartość posiadanych przez skarżącą na rachunku bankowym środków ponad dziesięciokrotnie przekracza kwotę należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego. Powołane ustalenia faktyczne skutkują zatem uznaniem za niewiarygodne oświadczenia złożonego przez skarżącą o jej trudnym położeniu. Wnioskodawczyni nie dokonała wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową. Tym samym dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej wnioskodawczyni zostało przez nią samą uniemożliwione. Z tych względów uznano, iż skarżąca nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.