I SA/Gd 1217/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 20 września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 postanawia przyznać skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. E. P. wnioskiem z dnia 8 grudnia 2010 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi ona gospodarstwo domowe wspólnie z córką, która jest uczennicą szkoły średniej oraz synem, który kształci się w systemie dla dorosłych, źródłem dochodu rodziny jest renta wypłacana wnioskodawczyni w kwocie 660 zł brutto miesięcznie oraz renta rodzinna przyznana dzieciom w łącznej kwocie 650 zł brutto miesięcznie, jej majątek stanowi dom o powierzchni 100 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 6,79 ha, którą wydzierżawia w zamian za płody rolne (ziemniaki, zboże itp.) oraz samochód osobowy marki Volkswagen Golf, rok produkcji 1999 o wartości około 5.000 zł, miesięczne wydatki związane z bieżącymi kosztami utrzymania, do których zaliczyła opłaty za energię elektryczną w kwocie 300 zł (raz na kwartał), wodę – 70 zł (raz na dwa miesiące), wywóz nieczystości – 50 zł (raz na kwartał), zakup opału – 2.400 zł (rocznie), składki na KRUS – 293 zł (raz na kwartał), podatek od nieruchomości – 49 zł (raz na kwartał) ubezpieczenie samochodu i budynków – 700 zł i 158 zł (rocznie) kształtują się na poziomie 538 zł. Dodatkowo ponosi wydatki związane z nauką dzieci (zakup podręczników, przyborów szkolnych) oraz eksploatacją samochodu, przy czym nie podała ich wysokości. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca nie dokonała wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową. Nie przedstawiła bowiem wyciągu z rachunku posiadanego w SKOK z okresu ostatnich trzech miesięcy. Nadesłała jedynie zaświadczenie tej instytucji o wysokości miesięcznych wpływów. Uznano zatem, że uniemożliwiła ona dokonanie ustaleń w przedmiocie wysokości pozostających do jej dyspozycji środków pieniężnych. Od powyższego orzeczenia skarżąca wniosła sprzeciw podnosząc, że nie zgadza się z ustaleniami poczynionymi w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreśliła, że nadesłała wszystkie wymagane dokumenty, które potwierdzają zasadność wniesionego przez nią żądania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W niniejszej sprawie skarżąca przedłożyła historię zapisów księgowych na rachunku prowadzonym przez Bank Spółdzielczy za okres od 1 października do 31 grudnia 2010 r., na które przekazywane są świadczenia rodzinne w kwocie 471 zł miesięcznie, i którego saldo końcowe wynosiło 2.486,34 zł, zaświadczenie ze SKOK A z dnia 5 stycznia 2011 r. o wysokości miesięcznych wpływów w kwocie 691,11 zł oraz kopię potwierdzenia wypłaty córce renty za grudzień 2010 r. w kwocie 350,80 zł netto. Oświadczyła również, iż płatności do gruntów rolnych na rok 2009 i 2010 r. otrzymał dzierżawca gospodarstwa. Dołączyła także odpis skróconego aktu małżeństwa syna, wyjaśniając, że w dniu 23 października 2010 r. zawarł on związek małżeński i obecnie prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Rozpoznając wniosek złożony przez skarżącą w niniejszej sprawie Sąd wziął pod uwagę dokumenty przedstawione przez skarżącą w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 1345/10 i I SA/Gd 1346/10, I SA/Gd 1347/10 i I SA/Gd 1348/10, w których także zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, a w których nadesłała odpisy: wyciągów z rachunków bankowych, zaświadczenia ze SKOK, decyzji w przedmiocie wysokości renty rolniczej, oświadczenia córki z dnia 10 lutego 2011 r., decyzji w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego, decyzji w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010 oraz dowodów obrazujących wysokość opłat za media i składek na ubezpieczenie. Na podstawie powyższych dokumentów Sąd ustalił, że skarżąca otrzymuje rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 691,11 zł netto oraz świadczenia rodzinne w wysokości 471 zł, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, pobierającą rentę rodzinną w wysokości 350,80 zł netto. Wnioskodawczyni ani jej córka nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ich majątek stanowi dom o powierzchni 100 m2, gospodarstwo rolne o powierzchni 6,79 ha, które jest dzierżawione w zamian za czynsz w postaci płodów rolnych, oraz samochód osobowy o wartości około 5.000 zł (rok produkcji 1999). Mając na uwadze przedstawione okoliczności Sąd uznał, że skarżąca wykazała, iż aktualnie nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Za taką oceną przemawia wysokość dochodów rodziny (1.512,91 zł netto na dwie osoby) oraz brak oszczędności. Z tych względów Sąd, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.