I SA/Gd 1233/15

WyrokWSA w Gdańsku2015-11-12

Skład orzekający: Małgorzata Gorzeń, Krzysztof Przasnyski, Ewa Wojtynowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, pomimo trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawczyni?
Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie zaistniały przesłanki całkowitej nieściągalności ani ważnego interesu zobowiązanej, które uzasadniałyby umorzenie. Pomimo trudnej sytuacji materialnej, skarżąca uzyskuje dochody z umowy o pracę i posiada majątek, co pozwala na częściowe zaspokojenie należności. Decyzja organu miała charakter uznaniowy, a sąd nie stwierdził naruszeń prawa materialnego ani procesowego.
Stan faktyczny
Skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy z powodu trudnej sytuacji materialnej. Po odmowie umorzenia przez ZUS i utrzymaniu jej w mocy przez Prezesa ZUS, skarżąca wniosła skargę do WSA, który uchylił decyzję organu z powodu niewyczerpujących ustaleń faktycznych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS ponownie odmówił umorzenia, wskazując na dochody skarżącej z umowy o pracę, posiadany majątek oraz wygasające zobowiązania kredytowe, co zdaniem organu nie uzasadniało umorzenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 listopada 2015 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 26 maja 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – dalej jako "k.p.a", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku S.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek, utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 21 listopada 2014 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (13.639,88 zł), ubezpieczenie zdrowotne (5.951,83 zł) i Fundusz Pracy (1.191,93 zł). Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 29 października 2013 r. (przekazanym zgodnie z właściwością organowi przez Sąd Okręgowy w S. na podstawie postanowienia z dnia 11 marca 2014 r.), skarżąca zwróciła się do ZUS o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za wskazane we wniosku okresy, uzasadniając wniosek trudną sytuacją materialną. Decyzją z dnia 11 czerwca 2014 r. ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek, uznając że nie zaistniały przesłanki umożliwiające umorzenie należności. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes ZUS decyzją z dnia 8 sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 11 czerwca 2014 r. Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1336/14 uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu organ ubezpieczeniowy dokonał niewyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie poszczególnych przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i dotyczących całkowitej nieściągalności spornego zobowiązania publicznoprawnego. Sąd nakazał organowi dokonać rzetelnej oceny spełnienia wskazanych wyżej przesłanek umorzenia należności uzupełniając materiał dowodowy o postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 6 października 2014 r. umarzające prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne. Nadto organ zobowiązany został do dokonania szczegółowej analizy dotychczas prowadzonych postępowań egzekucyjnych pod kątem ich skuteczności. Za niezbędne uznano odniesienie się przez organ do sytuacji majątkowej rodziny skarżącej, z uwzględnieniem wszystkich zadłużeń oraz możliwości finansowych i zarobkowych jej członków. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał w dniu 26 maja 2015 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia 11 czerwca 2014 r. W uzasadnieniu organ przywołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie regulujące przesłanki umorzenia zaległości tj. art. 28 ust. 1, 2, 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 144, poz. 1365), zwanego dalej rozporządzeniem wykonawczym. Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ wyjaśnił, że decyzją z dnia 24 września 2013 r. znak [...] skarżąca została zobowiązana do uregulowania należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od stycznia 2010 r. do listopada 2011 r. Skarżąca zlikwidowała działalność gospodarczą z dniem 1 lutego 2011 r. Obecnie jest zatrudniona na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu z wynagrodzeniem brutto ok. 2000 zł. Dodatkowo osiąga dochody z tytułu prac dorywczych w kwocie netto 200 zł miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który od dnia 30 marca 2012 r. zarejestrowany jest w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku, niemniej jednak małżonkowie zawarli umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową, w związku z czym sytuacji skarżącej nie można uznać za zagrażającą zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Na utrzymaniu skarżącej jest syn w wieku szkolnym, który na podstawie decyzji z dnia 5 maja 2014 r. otrzymał pomoc finansową w formie stypendium szkolnego o charakterze socjalnym w łącznej wysokości 690 zł, na okres do 30 czerwca 2014 r. Z załączonego do akt sprawy oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, iż wnioskodawczyni ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w kwocie 900 zł oraz koszty leczenia w kwocie 100 zł miesięcznie. Ponadto z ww. oświadczenia majątkowego wynika także, że skarżąca posiada wysokie zobowiązania kredytowe. Łączna kwota spłat miesięcznie wynosi 1.723 zł. Jednakże obciążenia finansowe z tytułu kredytów sukcesywnie wygasają. Termin ostatniej raty kredytu udzielonego przez A S.A. spłacany w ratach po 455 zł miesięcznie przypadał na dzień 30 marca 2015 r., zaś termin ostatniej raty kredytu udzielonego przez B S.A. na kwotę 17.000 zł przypada na dzień 19 grudnia 2015 r. Istnieje więc realna szansa na poprawę sytuacji finansowej skarżącej. Organ podkreślił, że wprawdzie zadłużenie objęte jest nieskutecznym postępowaniem egzekucyjnym oraz że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. postanowieniem z dnia 6 października 2014 r. umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na nieustalenie rzeczy i praw majątkowych, z których można byłoby skutecznie prowadzić egzekucję administracyjną, to jednak pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r. stwierdził, że wobec zobowiązanej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Strona posiada majątek, z którego można egzekwować należności. Osiąga dochód z umowy o pracę, jest właścicielką nieruchomości – działki o pow. 0,25 ha oraz domu o pow. 140 m². Aktualnie nieruchomość obciążona jest kredytem hipotecznym w kwocie 38.000 CHF (ponad 200 tyś. zł) oraz wpisem hipoteki z tytułu należności ZUS w kwocie 19.660,32 zł. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca miała problemy ze spłata kredytu. Załączona do akt dokumentacja medyczna dotycząca małżonka skarżącej wskazuje, że posiada on problemy kardiologiczne oraz problemy związane z kręgosłupem, jednakże nie są to problemy dyskwalifikujące go z życia codziennego czy też z aktywności zawodowej (gotowość do podjęcia zatrudnienia potwierdza fakt zarejestrowania w Urzędzie Pracy). Strona wskazała także na problemy zdrowotne syna, który leczony jest w klinice alergologicznej, co w ocenie organu niewątpliwie ma wpływ na zwiększenie kosztów utrzymania. Jednakże z akt sprawy nie wynika, żeby skarżąca miała problemy z bieżącymi płatnościami. W świetle powyższego organ uznał, że spłata należności z tytułu składek nie pozbawi wnioskodawczyni i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem organu aktualna trudna sytuacja finansowa w jakiej znajduje się skarżąca może mieć charakter przejściowy. Zebrane w sprawie dokumenty nie potwierdzają jednoznacznie, że istnieją bezwzględne przesłanki przemawiające za koniecznością umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek. W związku z powyższym organ uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umożliwiające umorzenie wnioskowanych zaległości. Końcowo organ wyjaśnił, że decyzje podejmowane przez ZUS w zakresie umarzania należności z tytułu składek mają charakter fakultatywny. Oznacza to, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w powołanych przepisach daje jedynie potencjalną możliwość umorzenia istniejącego zadłużenia. Powyższą decyzję, zdaniem organu, uzasadnia również fakt, że należności powstałe z tytułu nieterminowego regulowania zobowiązań wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, stanowią przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, powołanego w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, z którego środków pokrywa się wydatki na świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, strona wniosła o przekazanie Sądowi przez ZUS akt sprawy wraz z dokumentacją złożoną do Zakładu. Skarżąca podkreśliła swoją trudną sytuację rodzinną i majątkową znajdującą odzwierciedlenie w przedłożonej organowi dokumentacji. Wskazała, że zobowiązania wobec banków spłacane są wyłącznie dzięki pomocy rodziny. Mąż skarżącej ma 64 lata, jest chory i nie ma szans na znalezienie pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Według ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: - dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; - wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; - naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być przy tym w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (ust. 3a). Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W przypadku obu ww. rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanki w postaci ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia tych należności, której wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ rentowy ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający to umorzenie. Ulga w postaci umorzenia zaległości składkowych czy odsetek stanowi niewątpliwie odstępstwo od reguły, jaką jest płacenie składek ubezpieczeniowych, zatem musi ona mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze, z reguły od samego zobowiązanego niezależnych. Kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ rentowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes zobowiązanego oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Mając na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany, oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyniłby bowiem wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen. Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż analiza akt sprawy pozwala uznać, że organ rentowy w sposób wyczerpujący zebrał dostępny mu materiał dowodowy i dokonał wszechstronnej jego oceny, wyprowadzając zasadnie z tej oceny wniosek, iż mimo niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawczyni brak jest okoliczności dostatecznie wskazujących na konieczność umorzenia zaległości. Organ uwzględnił przy tym zalecenia Sądu co do dalszego postępowania wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1336/14, którym uchylono poprzednio wydaną w tej sprawie decyzję z dnia 8 sierpnia 2014 r. W szczególności organ odniósł się do postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 6 października 2014 r., rozważył kwestię prowadzonych postępowań egzekucyjnych pod kątem ich skuteczności oraz odniósł się do sytuacji majątkowej rodziny skarżącej, z uwzględnieniem wszystkich zadłużeń oraz możliwości finansowych i zarobkowych jej członków. Kierując się wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w powyższym wyroku organ rentowy wziął pod uwagę, że postępowanie egzekucyjne toczące się wobec skarżącej zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 6 października 2014 r., jednocześnie jednak uznał, że skoro skarżąca uzyskuje dochody z umowy o pracę i posiada majątek, to istnieją nadal potencjalne możliwości wyegzekwowania należności z tytułu składek, jeżeli nie w całości, to przynajmniej w części. Ponadto w piśmie z dnia 16 kwietnia 2015 r. (k. 147 akt administracyjnych) Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. wskazał, że wobec skarżącej jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Prawidłowo więc zostało w sprawie ocenione, że w świetle brzmienia art. 28 u.s.u.s. nie zaistniał stan całkowitej nieściągalności, który mógłby uzasadniać umorzenie zaległości. Nawet jeśli aktualne dochody skarżącej nie pozwalają na całkowite spłacenie należności z tytułu składek wraz z należnościami ubocznymi, nie oznacza to jednak całkowitej nieściągalności, skoro nadal możliwe jest częściowe ich zaspokojenie. Słusznie wskazał przy tym organ, że wygasanie zobowiązań skarżącej wobec instytucji bankowych wskazuje na realną szansę poprawy jej sytuacji finansowej. Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić, że konstrukcja unormowania zawartego w art. 28 u.s.u.s. daje organowi administracyjnemu prawo do umorzenia zaległości w przypadku zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności, nie obligując jednak Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania takiego rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne wyraża się w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Natomiast zastosowanie instytucji uznania administracyjnego możliwe jest dopiero w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone istnienie przesłanek umorzenia, a to oznacza, że ich brak zawsze skutkować będzie odmową umorzenia zaległości. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, skarżąca otrzymuje bowiem dochody z umowy o pracę, z których możliwe jest dochodzenie choćby częściowego zaspokojenia należności z tytułu składek. Podzielić także należy stanowisko organu rentowego, że okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują na taki ważny interes zobowiązanej, który w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia wykonawczego uzasadniałby konieczność umorzenia narosłych zaległości składkowych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca obecnie jest zatrudniona na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu z wynagrodzeniem brutto ok. 2000 zł. Z wydruku z listy płac przedstawionego przez skarżącą za styczeń 2015 r. (k. 132 akt administracyjnych) wynika, że kwota netto wynagrodzenia wyniosła 1388,70 zł, po potrąceniu zaś składek na ubezpieczenie, KZP, spłaty pożyczki KZP i potrąceń komorniczych, do wypłaty pozostała kwota 996,16 zł. Dodatkowo osiąga dochody z tytułu prac dorywczych w deklarowanej kwocie netto 200 zł miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który od dnia 30 marca 2012 r. zarejestrowany jest w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Na utrzymaniu skarżącej jest syn w wieku szkolnym, który na podstawie decyzji z dnia 30 października 2014 r. otrzymał pomoc finansową w formie stypendium szkolnego o charakterze socjalnym w łącznej wysokości 339,20 zł za okres czterech miesięcy. Skarżąca ponosi wydatki związane nie tylko z utrzymaniem, ale też ze spłatą zobowiązań wobec instytucji bankowych, niemniej jednak, jak wyżej wskazano, zobowiązania te sukcesywnie wygasają. Skarżąca jest ponadto właścicielką nieruchomości – działki o pow. 0,25 ha oraz domu o pow. 140 m², obciążonej kredytem hipotecznym w kwocie 38.000 CHF (ponad 200 tyś. zł) oraz wpisem hipoteki z tytułu należności ZUS w kwocie 19.660,32 zł. W tej sytuacji wniosek organu, że umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek byłoby przedwczesne, nie jest dowolny. Organ wskazał przy tym stronie, że spłata tych należności nie musi nastąpić jednorazowo, strona może bowiem wystąpić o rozłożenie ich na raty, dostosowane do jej możliwości płatniczych. Zważyć należy, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w niniejszej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania należności choćby w części a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie, niemożliwe jest wywiązanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS, których zaistnienia zainteresowana nie wykazała, to negatywne dla strony rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne. Końcowo zwrócić należy uwagę, że w sentencji decyzji z dnia 26 maja 2015 r. organ błędnie wskazał, że utrzymuje w mocy decyzję "Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 21.11.201r. nr [...]". Prawidłowo powinna zostać wskazana decyzja tego organu z dnia 11 czerwca 2014r. nr [...]. Błąd ten ma charakter oczywistej omyłki, która powinna zostać przez organ niezwłocznie sprostowana. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło