I SA/Gd 1245/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 października 2017 r. sprawy ze skargi Z B na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżoną decyzję. 1. Zaskarżoną decyzją z dnia 28 czerwca 2017 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (dalej jako "ZUS", albo ,,organ rentowy") działając na podstawie przepisów art. 134 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej jako "K.p.a.") w zw. z art. 123 i art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm. – dalej jako "u.s.u.s."), stwierdził uchybienie przez Z. B. (dalej jako "Skarżący") terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. 2. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny: 2.1. Decyzją z dnia 15 maja 2017 r. ZUS odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia do grudnia 2015 r., od października 2016 r. do stycznia 2017 r. w łącznej kwocie 4.881,66 zł. Powyższa decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu 22 maja 2017 r. 2.2. Pismem z dnia 1 czerwca 2017 r. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie decyzji z dnia 15 maja 2017 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek, z uwagi na fakt, iż w 2015 r. oraz w trzech miesiącach 2016 r. nie prowadził działalności gospodarczej z powodu choroby oraz nie osiągnął żadnego dochodu, natomiast odprowadzał składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu emerytury. Niska emerytura, która jest jego jedynym źródeł utrzymania, nie wystarcza na opłacenie składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 4.881,66 zł. Nie myślał o zawieszeniu działalności ani nie składał wniosku o upadłość. 2.3. ZUS decyzją z dnia 28 czerwca 2017 r. stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ, wskazując na treść art. 134 K.p.a. oraz art. 83b u.s.u.s., stwierdził, że zgodnie z pouczeniem zawartym w w/w decyzji z dnia 15 maja 2017 r. stronie niezadowolonej z decyzji przysługuje prawo do zwrócenia się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia w/w decyzji, czyli do dnia 5 czerwca 2017 r. Wniosek Skarżącego złożony w dniu 9 czerwca 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności powstałych z tytułu nieuregulowania składek na ubezpieczenie zdrowotne, wpłynął po terminie ustawowym. 3. Skarżący pismem z dnia 21 lipca 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na w/w decyzję ZUS z dnia 28 czerwca 2017 r., wskazując, że uchybienie terminu w jego przypadku nastąpiło bez winy Skarżącego, nie było spowodowane niestarannością czy opieszałością, lecz chorobą. Skarżący prosząc o wyrozumiałość i uwzględnienie czynnika ludzkiego, wniósł o przywrócenie terminu. 4. W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 5.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych względów niż w niej podniesione. 5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. 5.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do prawidłowości uznania przez organ rentowy, że Skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd zważył, iż stosowanie do treści art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., nie przysługuje odwołanie do sądu cywilnego w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (na podstawie art. 83 ust. 2 u.s.u.s.). Stronie przysługuje natomiast w takim przypadku prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w K.p.a. W art. 123 u.s.u.s. stwierdzono, że w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei w art. 180 § 1 i 2 K.p.a., zapisano, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach, a przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne. Nie ulega wątpliwości Sądu, iż w niniejszej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych sięgnąć należy do stosownych regulacji K.p.a. dotyczących odwołań oraz terminów. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W niniejszej sprawie zatem, na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w zw. z art. 129 § 2 K.p.a., Skarżący miał prawo w terminie 14 dni, od dnia doręczenia decyzji o odmowie umorzenia należności, złożyć do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W niniejszej sprawie w/w termin 14-dniowy upływał w dniu 5 czerwca 2017 r., bowiem decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu 22 maja 2017 r. Skarżący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak wynika z akt sprawy, złożył pismem z dnia 1 czerwca 2017 r. W zaskarżonej decyzji, organ rentowy stwierdził, że wniosek Skarżącego został złożony w dniu 9 czerwca 2017 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Jednakże zdaniem Sądu, na podstawie przedłożonych akt sprawy nie jest możliwym dokonanie oceny, czy Skarżący złożył przedmiotowy wniosek w terminie, a tym samym nieuprawniona – a co najmniej przedwczesna – jest konstatacja, że wniosek ten został złożony po wskazanym terminie. Odwołując się (zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 180 § 1 K.p.a.) do treści przepisu art. 57 § 5 K.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: 1) wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru; 2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe; 3) złożone w polskim urzędzie konsularnym; 4) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej; 5) złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku; 6) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. Sąd wskazuje nadto, iż nie ulega wątpliwości, że termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało złożone osobiście w siedzibie organu, do którego miało zostać wniesione. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że na podstawie przedłożonych akt nie można ustalić w jakiej formie Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani w jakim terminie tego dokonał. Wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się adnotacja pracownika organu rentowego o braku załączonego do w/w pisma Skarżącego zaświadczenia lekarskiego oraz koperty (nie podano jednakże przyczyny braku tego dokumentu w aktach sprawy ). Na piśmie widnieją dwie prezentaty organu: jedna z datą 9 czerwca 2017 r. opatrzona napisami "Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., załączniki, wpłynęło, dziennik podawczy B6 RD" oraz druga z datą 21 czerwca 2017 r. opatrzona napisami "Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [nieczytelne], Inspektorat [nieczytelne], Samodzielny [nieczytelne] Korespondencji, wpłynęło, Nr Rej ...". Kolejno wskazać należy, że na pieczęciach organu, którymi opatrzono wniosek Skarżącego z dnia 1 czerwca 2017 r. nie wskazano ani daty osobistego złożenia wniosku w organie, ani nie wskazano daty stempla pocztowego, którym opatrzona winna być koperta zawierająca wniosek Skarżącego z dnia 1 czerwca 2017 r. Również w uzasadnieniu decyzji o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS stwierdził jedynie, że wniosek złożono w dniu 9 czerwca 2017 r., nie wskazując jednocześnie na podstawie jakiego dowodu ustalono taką datę, ani nie wskazując w jakiej formie ów wniosek złożono. Sądowi nie jest zatem znana forma, w jakiej Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z akt sprawy nie wynika bowiem, czy Skarżący złożył wniosek z dnia 1 czerwca 2017 r. osobiście w siedzibie organu (a jeżeli tak, to w jakim dniu), ani czy Skarżący złożył przedmiotowy wniosek za pośrednictwem poczty (a jeżeli tak, to w jakim dniu nadano przesyłkę w urzędzie pocztowym). Skoro zatem nie jest znana forma wniesienia przez Skarżącego pisma z dnia 1 czerwca 2017 r., to tym samym nie jest możliwym przypisanie właściwej daty złożenia tego pisma. W ocenie Sądu nie zostało wykazane przez organ, czy datą złożenia wniosku przez Skarżącego jest 9 czerwca 2017 r. wynikającej z prezentaty organu, którą opatrzył on przedmiotowy wniosek. Zauważyć bowiem należy, że na pieczęci tej widnieje adnotacja "wpłynęło" a zatem jest to dzień, w którym organ dysponował już pismem Skarżącego. Przy czym z okoliczności tej wynikać będą odmienne wnioski przy przyjęciu różnych form złożenia przez Skarżącego pisma z dnia 1 czerwca 2017 r. Jeżeli bowiem pismo to zostało złożone osobiście przez Skarżącego w siedzibie organu w dniu 9 czerwca 2017 r. wówczas termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został zachowany. Jednakże, jeżeli Skarżący nadał pismo z dnia 1 czerwca 2017 r. za pośrednictwem placówki pocztowej, a wpłynęło ono do organu w dniu 9 czerwca 2017 r., wówczas data stempla pocztowego, którym opatrzona jest koperta zawierająca przedmiotowe pismo, będzie miała decydujące znaczenie dla określenia zachowania – bądź nie – ustawowego terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Sąd administracyjny ocenia, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. W świetle przedstawionych braków w aktach sprawy niemożliwym jest ocena przez Sąd czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd wskazuje, iż ZUS wydał zaskarżoną decyzję nie rozpatrując wszystkich okoliczności niniejszej sprawy, w tym przede wszystkim nie wskazując formy i daty złożenia przez Skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Takie postępowanie organu rentowego stanowiło naruszenie określonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu powyższe naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, co czyni zasadnym uchylenie zaskarżonej decyzji ZUS. 5.4. W tym stanie rzeczy organ rentowy, mając na względzie powyższe rozważania i uwagi Sądu, rozpatrując powtórnie wniosek Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, dokona niezbędnych ustaleń faktycznych i wyjaśni, w jakiej formie oraz w jakim dniu Skarżący złożył przedmiotowy wniosek. Dopiero dysponując tymi danymi możliwym będzie dokonanie oceny, czy wniosek ten został złożony w ustawowym 14-dniowym terminie. Sąd wskazuje w tym miejscu, mając na uwadze treść wniesionej przez Skarżącego skargi, że zasadnym byłoby zwrócenie się przez organ rentowy do Skarżącego, w przypadku ustalenia, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony z uchybieniem terminu, czy wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia tegoż wniosku na podstawie art. 58 K.p.a., przy jednoczesnym pouczeniu Skarżącego o jego treści. Z treści wniesionej skargi wynika bowiem wola Skarżącego do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. 5.5. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.