I SA/Gd 1246/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej oraz umorzenia odsetek za zwłokę postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 20 października 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżący Z. C. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką oraz małoletnią córką. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 74 m2, innego majątku nie posiada. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego są dochody z najmu, które wynoszą 1.100 zł netto miesięcznie, zaś jego stałe koszty kształtują się na poziomie 500 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie posiada dostatecznych środków na podstawowe utrzymanie rodziny. Z dokumentów nadesłanych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2016 r. wynika, że skarżący za rok 2015 nie składał zeznania podatkowego, gdyż jego dochód nie przekraczał kwoty 3.000 zł, natomiast jego małżonka złożyła zeznanie podatkowe, ale z uwagi na istniejący w jego małżeństwie od 2010 r. ustrój rozdzielności majątkowej nie ma on obowiązku jego przedłożenia, gdyż sprawa nie dotyczy małżonki. Skarżący od dnia 22 listopada 2016 r. ma status osoby bezrobotnej, jego małżonka również jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (od dnia 22 marca 2016 r.), otrzymuje jedynie zasiłek rodzinny w kwocie 124 zł miesięcznie; małżonkowie nie korzystają ze świadczeń pomocy społecznej. Średnie miesięczne wydatki, jakie małżonkowie ponoszą na opłaty za energię elektryczną oraz mieszkanie kształtują się na poziomie 932,02 zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada dokumentów potwierdzających zadeklarowaną we wniosku kwotę dochodu z tytułu najmu mieszkania położonego w [...], wskazując iż pisemna umowa nie została sporządzona. Wyjaśnił, że w skład jego majątku wchodzą także dwie działki położone w [...] o wartości nieprzekraczającej 200.000 zł. Ich zakup sfinansował kredytem bankowym, którego miesięczna spłata wynosi 1.211,98 zł miesięcznie, zaś zadłużenie z tego tytułu na dzień 21 listopada 2016 r. – 216.912,79 zł. Skarżący posiada też zobowiązanie z tytułu kredytu bankowego zaciągniętego w walucie obcej (euro), którego spłata w październiku 2016 r. wyniosła 1.558,80 zł (360 euro). W toku prowadzonej egzekucji zaległości podatkowych zajęte zostały rachunki bankowe skarżącego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Zdaniem orzekającego małżonkowie dysponują dochodami w kwocie wyższej aniżeli zadeklarowana przez skarżącego. Skarżący wskazał, że trzyosobowa rodzina utrzymuje się z czynszu najmu w wysokości 1.100 zł oraz przyznanego zasiłku rodzinnego w kwocie 124 zł. Jednocześnie udokumentował on stałe wydatki, jakie małżonkowie ponoszą na opłaty za mieszkanie, energię elektryczną i spłatę dwóch kredytów bankowych w łącznej kwocie 3.702,80 zł – trzykrotnie przewyższającej kwotę osiąganych dochodów. Z powyższych ustaleń wynika, że zadeklarowane przez skarżącego dochody wystarczają małżonkom zaledwie na pokrycie bieżących opłat za mieszkanie. Podkreślić przy tym należy, że małżonkowie ponoszą także koszty wyżywienia trzyosobowej rodziny, zakupu środków czystości i higieny, zakupu odzieży i obuwia itp., których skarżący nie ujął w kwocie swoich stałych wydatków. Referendarz sądowy zwraca uwagę, że z przedstawionych przez skarżącego dokumentów źródłowych i oświadczeń nie wynika, aby małżonkowie mieli zaległości z tytułu opłat bieżących i spłaty kredytów bankowych. Z jakich więc środków skarżący i jego małżonka ponoszą ww. wydatki i pozostałe koszty związane z utrzymaniem rodziny w części przekraczającej kwotę osiąganych przez skarżącego dochodów, skoro nie posiadają oszczędności i dochodów innych niż zadeklarowane, tego skarżący już nie wyjaśnił. Wątpliwości orzekającego w tej kwestii potęguje fakt, że skarżący uchylił się od przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych małżonków, wskazując jedynie, że z jego kont prowadzona jest egzekucja. Odnosząc się do tej okoliczności referendarz sądowy wyjaśnia, że sam fakt zajęcia rachunków bankowych w toku prowadzonej egzekucji w żaden sposób nie wpływa na niemożność uzyskania wyciągów z kont, których skarżący wciąż jest posiadaczem. Warto przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 128 ze zm.), środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U Nr 200, poz. 1679, ze zm.), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Do przepisu tego wyraźnie odwołuje się art. 8 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.). W świetle powyższego należało uznać, że okoliczność prowadzenia egzekucji względem majątku skarżącego sama w sobie nie przesądza o niemożności poniesienia przez niego kosztów sądowych. W konsekwencji, skoro skarżący nie przedstawił wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych, to nie można przyjąć, że nie posiada on środków na uiszczenie należności z tytułu kosztów sądowych. Jak już bowiem wskazano nieznana jest bowiem wysokość środków pieniężnych, jakimi aktualnie dysponuje skarżący i jego małżonka. Dodatkowo zwraca się uwagę, że złożone przez skarżącego oświadczenie, w którym wyjaśnił, że posiadane przez niego konta bankowe zostały zajęte przez organ egzekucyjny, nie czyni zadość wymogom określonym w wezwaniu, w sytuacji gdy, jak już wskazano, wciąż jest on ich posiadaczem. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa skarżącego nadal budzi uzasadnione wątpliwości. W kontekście wysokości udokumentowanych przez skarżącego wydatków nadal nie sposób ustalić, jaka jest rzeczywista wysokość dochodów osiąganych przez małżonków i posiadanych przez nich środków pieniężnych. Skoro okoliczność ta nie została wyjaśniona przez skarżącego w sposób przekonujący, to nie sposób stwierdzić, czy skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, czy też nie, a jeśli tak, to w jakiej części. W ocenie referendarza sądowego skarżący przedstawił i udokumentował swoje możliwości płatnicze w taki sposób, aby przemawiały one za uznaniem, że poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie wywoła skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powoływane przez niego okoliczności (niskie dochody, brak zatrudnienia, zobowiązania z tytułu udzielonych kredytów, przy jednoczesnych wysokich bieżących wydatkach) prowadzą także do wniosku, że świadomym zamiarem skarżącego było zobrazowanie swojej sytuacji majątkowej w taki sposób, aby orzekający uznał, że nie ma on możliwości uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie ani w całości ani też w części. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.