I SA/Gd 1254/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za miesiące od kwietnia do października 2010 r. oddala skargę. Nakazem płatniczym z dnia 27 lipca 2010 r. nr [...] w sprawie wymiaru podatku rolnego i leśnego za okres od 1 kwietnia 2010 r. do 31 października 2010 r. Wójt Gminy ustalił skarżącemu W. G. łączne zobowiązanie pieniężne w wysokości 1.487 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, iż wymiar podatku został źle ustalony, gdyż winien być naliczony od 1 maja 2010 r. Powodem powyższego było błędne przyjęcie przez organ podatkowy, że umowy dzierżawy nieruchomości rolnych, zawarte między Agencją Nieruchomości Rolnych Oddziałem Terenowym- zwanej dalej ANR - a skarżącym, weszły w życie z datą ich przygotowania przez pracownika ANR, tj. 31 marca 2010 r. Według skarżącego dniem wejścia w życie tych umów powinna być data ich podpisania przez strony, czyli 1 kwietnia 2010 r. Z uwagi na to, że data widniejącą w treści umów nie jest tożsama z datą ich podpisania przez strony (to samo dotyczy miejsca ich zawarcia), winny mieć zastosowanie, w ocenie skarżącego, przepisy art. 70 § 1 oraz § 2 Kodeksu cywilnego. Na okoliczność daty i miejsca zawarcia umów dzierżawy nieruchomości rolnych, a także zgodnego zamiaru stron w zakresie wejścia ich w życie, skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu w postaci zeznań świadków (pracowników ANR M. S. oraz K. K.). Skarżący wskazał ponadto, że nie otrzymał kserokopii wszystkich dokumentów z akt sprawy, o które wnosił, co uniemożliwiło mu odniesienie się do zebranego materiału dowodowego. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze - zwane dalej SKO - decyzją z dnia 11 października 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w sprawie jest bezsporne, iż w świetle przepisów art. 3 ust. 1 pkt 4a) ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2002 r. Nr 200, poz. 1682 ze zm.) podatnikiem podatku rolnego, jak i leśnego, jest skarżący, który jest dzierżawcą nieruchomości, a sporne jest jedynie ustalenie momentu, od którego ciąży na nim obowiązek podatkowy do zapłaty podatku. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 6a ust. 1 ustawy o podatku rolnym obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Analogicznie moment ten określa ustawa o podatku leśnym w art. 5 ust. 1. Podstawą obowiązku podatkowego jest posiadanie nieruchomości, a w to skarżący wszedł 31 marca 2010 r., co wynika wprost z protokołów zdawczo-odbiorczych, załączonych do umów z ARN, jak również z uwag do tych protokołów, zgodnie z którymi wydanie nieruchomości nastąpiło dnia 31 marca 2010 r. Z tych względów w ocenie SKO nie budzi żadnych wątpliwości, że obowiązek podatkowy po stronie skarżącego powstał w dniu 1 kwietnia 2010 r. i od tego dnia powinien być naliczany podatek. Odnosząc się do problemu ustalenia daty zawarcia umowy, organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności, że nie ma to decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Następnie organ wywiódł, że nie ma wątpliwości co do tego, kiedy zawarcie umowy miało miejsce, gdyż wynika to wprost z jej treści i znajduje potwierdzenie w protokołach zdawczo-odbiorczych. Przywołane przez skarżącego przepisy art. 70 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego stanowią zaś, że w razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w chwili i w miejscu otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu. SKO podkreśliło, że przepis ten stanowi normę interpretacyjną ustanowioną wyłącznie na wypadek zaistnienia wątpliwości, a zatem tylko w sytuacji, gdy strony nie wskazały czasu i miejsca zawarcia umowy lub uczyniły to w sposób niejednoznaczny, bądź też każda ze stron wskazała na inną chwilę czy miejsce zawarcia umowy lub też gdy z innych powodów zaistniały w odniesieniu do tych faktów jakiekolwiek wątpliwości. Rozpoznając zarzut skarżącego nieotrzymania pomimo wniosku dokumentów, co uniemożliwiło mu odniesienie się do zebranego w sprawie materiału dowodowego, SKO stwierdziło, że jest on nieuzasadniony, gdyż wszystkie dowody zostały stronie udostępnione, a skarżący zapoznał się z nimi osobiście w dniu 19 lipca 2010 r. W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł, że umowy dzierżawy nieruchomości rolnych zawarte pomiędzy nim a ARN podlegają przepisom prawa cywilnego, którego obrazy dopuściły się organy obu instancji. W szczególności naruszyły przepisy art. 70 § 1 i § 2 w zw. z art. 58 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że do zawarcia umów dzierżawy doszło w dniu 31 marca 2010 r. w P. G., a nie w S. w dniu 1 kwietnia 2010 r. Organy prowadzące postępowanie zobowiązane były zbadać rzeczywistą treść stosunków prawnych łączących strony umowy dzierżawy, wynikające z cywilnoprawnego charakteru tych umów. Badanie to dotyczyć powinno w myśl art. 58 Kodeksu cywilnego realnej, wskazanej przez strony treści stosunku prawnego, a nie tylko jego werbalnej formy. Skarżący wskazał, że gdyby organy przeprowadziły zawnioskowane przez niego dowody, składanie skargi nie byłoby konieczne. Nadto zarzucił organom naruszenie art. 73 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niedoręczenie mu wbrew wnioskowi odpisów z akt sprawy. Uzasadniając ten zarzut, skarżący powołał się na wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 434/2008, i wskazał, że obowiązku organu umożliwienia sporządzania notatek i odpisów nie należy traktować wyłącznie jako stworzenia możliwości własnoręcznego ich sporządzania przez stronę, gdyż kserokopia jest doskonalszą formą odpisu dającą stronie postępowania większe możliwości oraz skuteczność obrony swoich praw. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie decyzji oraz przeprowadzenie dowodu w postaci zeznań świadków (wskazanych pracowników ANR) na okoliczność daty i miejsca zawarcia umów dzierżawy nieruchomości rolnych, a także zgodnego zamiaru stron w zakresie wejścia ich w życie. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest ustalenie, kiedy po stronie skarżącego powstało zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym i leśnym z tytułu dzierżawy nieruchomości od ANR. Zarówno w ustawie o podatku rolnym, jak i w ustawie o podatku leśnym moment powstania zobowiązania podatkowego został określony w sposób tożsamy. Obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku (art. 6a ust. 1 ustawy o podatku rolnym i art. 5 ust. 1 ustawy o podatku leśnym). W tym miejscu należy podkreślić, że okolicznością uzasadniającą powstanie obowiązku w podatku rolnym i leśnym jest wejście w posiadanie nieruchomości, stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, co wynika wprost z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku leśnym, które stanowią, że podatnikami podatków rolnego i leśnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami gruntów (odpowiednio lasów), stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W niniejszej sprawie skarżący wszedł w posiadanie takich nieruchomości w dniu 31 marca 2010 r., co sam potwierdził własnoręcznymi podpisami na protokołach zdawczo-odbiorczych do umów z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie wydania i przekazania do dzierżawy oznaczonych nieruchomości. Wymaga podkreślenia, że wszystkie podpisane przez skarżącego protokoły zawierały zdanie o treści: "Wydanie nieruchomości nastąpiło dnia 31 marca 2010 r.", umieszczone bezpośrednio nad podpisami stron. Okoliczność, że obok podpisu skarżącego na każdym protokole widnieje wpisana przez niego własnoręcznie data 1 kwietnia 2010 r. oznacza tyle i tylko tyle, że skarżący w tym dniu złożył swój podpis na tych protokołach, jednakże nie można z niej wywodzić, że w tej dacie nastąpiło wydanie nieruchomości. Gdyby faktycznie wydanie nieruchomości nastąpiło w innej dacie niż wskazana w dokumencie, obie strony umowy, aby pozostawać w zgodzie z rzeczywistością przekreśliłyby w treści protokołów błędną datę i wpisały poprawną, czego nie uczyniły. Trudno też zakładać, że skarżący podpisywał istotne dla niego nierozbudowane dokumenty (półstronicowe), nie zapoznając się z ich treścią, jak również, że podpisując je godził się na poświadczanie nieprawdziwych, a jednocześnie niekorzystnych dla niego pod względem podatkowym okoliczności faktycznych. Z tych względów należało przyjąć, jak to słusznie uczyniły organy podatkowe, że skarżący wszedł w posiadanie nieruchomości 31 marca 2010 r. Odnosząc się w tym miejscu do ponawianego przez skarżącego wniosku o dowód z przesłuchania stron, wskazać należy, iż skarżący powoływał go w celu zaprzeczenia okolicznościom poświadczonym dokumentami, które sygnował własnym podpisem. Nieprzeprowadzenie wnioskowanego dowodu przez organy podatkowe było zatem zasadne, zaś w postępowaniu sądowoadministracyjnym przeprowadzenie tego dowodu byłoby ponadto niedopuszczalne. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał że organy podatkowe prawidłowo uznały, że obowiązek podatkowy w podatku rolnym i leśnym zaczął ciążyć na skarżącym z dniem 1 kwietnia 2010 r. Odpowiadając zaś na zarzuty skargi dotyczące daty zawarcia umów dzierżawy nieruchomości rolnych pomiędzy skarżącym a ANR, stwierdzić trzeba, że istotnie skarżący podpisał je, podobnie jak wyżej wskazane protokoły zdawczo-odbiorcze, w dniu 1 kwietnia 2010 r. Jednakże podpisem tym zaakceptował bez zastrzeżeń treść tych umów, która co do spornych w niniejszej sprawie kwestii jest jednoznaczna. Umowy te stanowią po pierwsze, że zostały zawarte w dniu 31 marca 2010 r., po drugie, że wydanie dzierżawcy przedmiotu umów nastąpiło na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych spisanych w dniu 31 marca 2010 r., które stanowią integralną część umów, jako załączniki. A zatem przyjąć należało, że strony miały zgodny zamiar, aby łącząca je umowa obowiązywała od dnia 31 marca 2010 r., co potwierdził sam skarżący, składając swój podpis na tych umowach bez ingerencji w ich treść, w tym zwłaszcza datę i miejsce zawarcia (co technicznie byłoby bardzo proste przy zgodnej woli obu stron). Z punktu widzenia prawa podatkowego, jak już wyżej wskazano, powyższa rozbieżność pomiędzy osnową dokumentu i datą złożenia na nim jednego z podpisów nie jest jednak istotna, rozstrzygające jest bowiem to, kiedy skarżący stał się faktycznie posiadaczem nieruchomości - a tę okoliczność strony zgodnie stwierdziły protokołem zdawczo-odbiorczym. Z tych względów nieistotne dla sprawy było rozważanie podnoszonych przez skarżącego argumentów dotyczących wykładni przepisów prawa cywilnego, w szczególności art. 70 § 1 i 2 w zw. z art. 58 Kodeksu cywilnego. Chybiony jest także zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez organy podatkowe art. 73 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazać należy, że postępowanie podatkowe prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), a nie przepisów ustawy wskazanej przez skarżącego, dlatego nie mogło dojść do naruszenia przywołanego artykułu. Rozpoznając zaś w świetle unormowań Ordynacji podatkowej zarzut skarżącego dotyczący nieotrzymania kserokopii wszystkich dokumentów, o które wnosił, wskazać należy, iż zarzut ten byłby istotny dla sprawy, gdyby skutkował uniemożliwieniem skarżącemu odniesienia się do zebranego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie tak jednak nie było. Po pierwsze dlatego, że dokumenty, na których organy podatkowe oparły rozstrzygnięcie, tj. sporne umowy dzierżawy nieruchomości rolnych wraz z załącznikami, były nie tylko znane skarżącemu, ale i znajdowały się w jego posiadaniu jako strony tychże umów. Trudno zatem uznać, że niesporządzenie przez organ podatkowy kserokopii tych umów spowodowało niemożność zapoznania się przez skarżącego z ich treścią i odniesienia się do niej. Po drugie, postanowieniem z dnia 7 lipca 2010 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 12 lipca 2010 r.) organ podatkowy pierwszej instancji wyznaczył skarżącemu siedmiodniowy termin do zapoznania się z aktami sprawy oraz pouczył gdzie i w jakich godzinach są one dostępne. W odpowiedzi na ww. postanowienie skarżący wniósł o sporządzenie mu i doręczenie kserokopii dokumentów z akt sprawy, z wyjątkiem korespondencji pomiędzy nim a urzędem gminy. Wniosek ten został złożony w dniu 19 lipca 2010 r. w Urzędzie Gminy, zgodnie z pieczęcią na piśmie. Jak wskazał organ podatkowy pierwszej instancji (w piśmie z dnia 10 września 2010 r.), wniosek ten został złożony osobiście przez skarżącego, który w dniu 19 lipca 2010 r. zapoznał się z wszystkimi dowodami w sprawie, co więcej, sfotografował je w obecności dwóch pracowników referatu podatkowego. W dniu 20 lipca 2010 r. organ podatkowy przesłał skarżącemu kserokopie niektórych dokumentów, o które wnosił. W tych okolicznościach faktycznych nie można przyjąć w ocenie Sądu, że skarżący nie miał możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i odniesienia się do niego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.