I SA/Gd 1257/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2002 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 27 grudnia 2011 r. (data stempla pocztowego), B. K. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę jego firma od 2004 r. nie wykazuje obrotów, wnioskodawca nie ma stałej pracy, w ciągu ostatnich trzech miesięcy nie udało mu się podpisać żadnej umowy zlecenia i nie uzyskał wpływów z tego tytułu, nie uzyskuje też innych dochodów, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, która uzyskuje dochody z umowy zlecenia. Przychód z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy wyniósł 1.591,38 zł, co daje średnią 530,46 zł miesięcznie. Jedynym majątkiem wnioskodawcy jest mieszkanie o powierzchni 44 m2, które jest zajęte przez komornika, również konto bankowe wnioskodawcy jest zajęte do kwoty 946.471,60 zł. W małżeństwie wnioskodawcy istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Żona wnioskodawcy posiada oszczędności poniżej 500 zł, nie posiada pojazdów mechanicznych ani ruchomości o wartości powyżej 3.000 euro, nie jest właścicielką nieruchomości. Wnioskodawca nie wydaje żadnych środków na jedzenie i chemię gospodarczą, ponieważ większość czasu spędza z małżonką u teściów, dzięki temu może znacznie ograniczyć obciążenia z tytułu ogrzewania, energii elektrycznej, wody. Do wniosku dołączono wykaz stanów rachunków bankowych wnioskodawcy i jego małżonki na dzień 27 grudnia 2011 r. oraz przelew w wysokości 1.591,38 zł zaksięgowany na rachunku żony wnioskodawcy w dniu 7 grudnia 2011 r. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2012 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę w 2011 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów, zeznań podatkowych – jeżeli zostały już sporządzone), odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej albo dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie lub zawieszenie tej działalności, dokumentów potwierdzających źródła i wysokość dochodów wnioskodawcy i jego małżonki uzyskanych z umów cywilnoprawnych w okresie ostatnich trzech miesięcy (umów zlecenia i o dzieło), wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię (księgowane uznania i obciążenia) oraz salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia w przedmiocie form i wysokości pomocy otrzymywanej w okresie ostatnich trzech miesięcy od rodziny, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę lub jego małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawcy lub jego małżonki, dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań wnioskodawcy i jego małżonki (wobec ZUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę i jego małżonkę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych). Wnioskodawca został też poinformowany, że nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Powyższe wezwanie doręczono profesjonalnemu pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 26 stycznia 2012 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 34), jednakże pozostało ono bez odpowiedzi. Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.