I SA/Gd 1282/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 8 października 2013 r. (data stempla pocztowego), skarżąca D. S. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.029 zł. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na formularzu PPF skarżąca uzupełniła w dniu 16 grudnia 2013 r. Jednocześnie rozszerzyła swoje żądanie wskazując, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że na jej utrzymaniu pozostaje małoletni syn, na rzecz którego ustanowione zostały alimenty w wysokości 1.500 zł, jest zatrudniona na umowę o pracę i z tego tytułu przysługuje jej wynagrodzenie w kwocie 1.600 zł brutto miesięcznie, wyjaśniła przy tym, że nie otrzymuje ani kwoty alimentów, ani należnego jej wynagrodzenia za pracę. Wnioskodawczyni nie posiada majątku, w tym nieruchomości, oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro; została wpisana do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 2 stycznia 2014 r. (doręczonym w dniu 30 stycznia 2014 r.) wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: 1) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; 2) zaświadczenia od pracodawcy o wysokości osiąganych miesięcznych dochodów oraz dochodów uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy (w kwotach netto i brutto); 3) dokumentu potwierdzającego kwotę oraz częstotliwość otrzymywanych alimentów na rzecz jej małoletniego syna; 4) dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, telefon, itp.); 5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na nią pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 6) dowodów potwierdzających okoliczność jej zadłużenia wraz z dokumentami obrazującymi jego wysokość i rodzaj; 7) oświadczenia, czy względem jej majątku prowadzona jest egzekucja, jeśli tak – przedłożenia dowodów okoliczność tę potwierdzających wraz z aktualnym stanem egzekwowanych należności. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła następujące dokumenty: - zaświadczenie od [...] o posiadaniu rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w euro, którego saldo na dzień 4 lutego 2014 r. było ujemne i wynosiło 22.450,68 euro wraz z oświadczeniem, że saldo oraz historia konta pozostają bez zmian od ponad trzech miesięcy; - odpis wniosku egzekucyjnego z dnia 23 listopada 2009 r. adresowany do komornika sądowego, w którym jako dłużnika alimentacyjnego wskazano D. S. zamieszkałego [...] (jest to także adres zamieszkania wnioskodawczyni), a wysokość zaległych alimentów za okres od 12 maja 2008 r. do 31 października 2009 r. określono w kwocie 28.500 zł, zaś alimentów bieżących od 1 listopada 2009 r. – 1.500 zł; - zaświadczenie z dnia 4 lutego 2014 r., w którym pracodawca firma "A", prowadzona przez D. S., podał, że miesięczne wynagrodzenie wnioskodawczyni w listopadzie i grudniu 2013 r. wyniosło ono 1.181,38 zł netto (1.600 zł brutto), zaś w styczniu 2014 r. – 1.237,20 zł netto (1.680 zł brutto), przy czym od lipca 2012 r. nie jest ono wypłacane wnioskodawczyni z powodu złej kondycji finansowej pracodawcy; jednocześnie D. S. oświadczył, że wnioskodawczyni nie jest ani jego żoną, ani też siostrą; - oświadczenie, że nie posiada pojazdów mechanicznych; - oświadczenie, w którym wyjaśniła, że względem jej majątku prowadzona jest egzekucja komornicza, przy czym nie posiada dokumentów okoliczność tę potwierdzających, gdyż zaginęły one podczas eksmisji. W piśmie z dnia 4 lutego 2014 r. wnioskodawczyni podała, że z uwagi, iż nie osiąga dochodów, to nie ponosi kosztów utrzymania; korzysta z pomocy matki i pozostałej rodziny. Wskazała, że na podstawie ww. wniosku egzekucyjnego "co jakiś czas" ściągane są należne alimenty. Po analizie przedłożonego materiału dowodowego stwierdzono, że sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nadal pozostaje niejasna. Za takim stanowiskiem przemawiają następujące okoliczności: wnioskodawczyni uchyliła się od przedstawienia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Nadesłane zaś zaświadczenie z banku, który prowadzi na rzecz wnioskodawczyni rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy w euro o wysokości salda tego konta oraz złożone przez wnioskodawczynię oświadczenie, w którym wyjaśniła, że zarówno saldo tego rachunku, jak i jego historia nie uległy zmianie przez ostatnie trzy miesiące, nie czynią zadość wymogom określonym w wezwaniu. W skierowanym do wnioskodawczyni wezwaniu jasno bowiem sprecyzowano, jakie dane dotyczące jej stanu majątkowego wymagają potwierdzenia w formie dokumentu źródłowego, a dla wykazania których wystarczającym jest złożenie oświadczenia. Skoro wnioskodawczyni nie przedstawiła wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, to nie można przyjąć, że nie posiada ona środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Nieznana jest bowiem wysokość środków pieniężnych, jakimi aktualnie dysponuje wnioskodawczyni. Ponadto wnioskodawczyni nie nadesłała dokumentów, które obrazowałyby wysokość i rodzaj jej zaległości, jak również dowodów potwierdzających okoliczność prowadzenia względem jej majątku egzekucji. Wnioskodawczyni podała jedynie, że sprawę prowadzi komornik Ł. P. ([...]), zaś dokumenty zaginęły podczas przeprowadzonej eksmisji z domu położonego [...]. Z przyczyn, o których była już mowa powyżej również ten dokument w postaci oświadczenia nie czyni zadość wymogom, które sprecyzowane zostały w skierowanym do niej wezwaniu. Zwrócić także należy uwagę, że oświadczenie złożone przez wnioskodawczynię na urzędowym formularzu jest sprzeczne z jej późniejszymi oświadczeniami, co do ilości osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. W datowanym na dzień 16 grudnia 2013 r. wnioskodawczyni podała, że prowadzi gospodarstwo domowe z małoletnim synem, który pozostaje na jej wyłącznym utrzymaniu. Jednocześnie wskazała, że w rzeczywistości nie osiąga dochodów (zarówno alimenty jak i wynagrodzenie nie są wypłacane), co prowadzi do wniosku, że nie dysponuje ona środkami, z których mogłaby samodzielnie utrzymać siebie i syna. Natomiast w piśmie z dnia 4 lutego 2014 r. zmieniła wcześniejsze oświadczenie podając, że ze względu na brak dochodów nie ponosi kosztów utrzymania i korzysta z pomocy matki i pozostałej rodziny. Skoro zatem wnioskodawczyni faktycznie pozostaje na całkowitym utrzymaniu członków swojej rodziny, to zgodnie z konstrukcją formularza PPF winna była wymienić osobę lub osoby, na utrzymaniu których faktycznie pozostaje (skoro faktycznie nie uzyskuje żadnych własnych dochodów i nie posiada zasobów finansowych), w rubryce nr 6 formularza, przeznaczonej dla podania osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni jednakże tego nie uczyniła, podając dane niezgodne ze stanem faktycznym. Wyjaśnić należy wnioskodawczyni, że istotą odrębnego gospodarstwa jest bowiem samodzielne ponoszenie wszystkich kosztów związanych z utrzymaniem, w tym w szczególności ponoszenie wydatków związanych z eksploatacją lokalu oraz wyżywieniem, a tych – jak sama oświadczyła – nie ponosi. Warto sobie przy tym zadać pytanie, dlaczego wnioskodawczyni, która mając na utrzymaniu małoletnie dziecko i pozostaje bez środków do życia, nie wystąpiła o zapłatę należnego jej wynagrodzenia, które nie jest wpłacane przez D. S. od lipca 2012 r. W tym bowiem przypadku kondycja finansowa przedsiębiorcy będącego jej pracodawcą, na którą się powołuje zarówno wnioskodawczyni jak i sam pracodawca, winna być wnioskodawczyni zupełnie obojętna. Zdumiewa także fakt, że wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia u podmiotów, u których za świadczoną pracę wypłacane byłoby jej wynagrodzenie, z którego mogłaby pokryć choć w części koszty utrzymania swojego i małoletniego syna. W konsekwencji stwierdzono, że przedłożony materiał dowodowy nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Nie zostało bowiem wyjaśnione, jakimi faktycznie środkami pieniężnymi ona dysponuje, ani jaka jest sytuacja majątkowa osoby (osób), która utrzymuje ją i jej dziecko. Z tych wszystkich względów, uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.