I SA/Gd 129/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w G na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G z dnia 26 listopada 2012 r. Sygn. akt [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 20 lutego 2012 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w na rzecz skarżącej kwotę 2.927 (dwa tysiące dziewięćset dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej zwana Spółką) wniosła o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 rok. Spółka uznała bowiem, że znajdujące się w jej posiadaniu drogi wewnątrzzakładowe, nie podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r., nr 9, poz. 84) – dalej w skrócie zwana u.p.o.l. Spółka złożyła także korektę deklaracji podatkowej. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 5 stycznia 2012 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 r. Decyzją z dnia 20 lutego 2012 r. Prezydent Miasta określił zobowiązanie w podatku od nieruchomości za rok 2006 w wysokości odpowiadającej podatkowi zapłaconemu przez Spółkę, wynikającemu z pierwotnie złożonych deklaracji. W następstwie wniesionego przez Spółkę odwołania, decyzją z dnia 26 listopada 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy doszedł do wniosku, że zasadnicze znaczenie dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości mają dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków i stanowią one urzędowe źródło informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych. Podatek od nieruchomości winien być zatem ustalany w oparciu o dane wynikające z ewidencji, a organ podatkowy dokonujący wymiaru podatku każdorazowo pozostaje związany jej zapisami i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nawet w sytuacji obiektywnego istnienia budowli stanowiącej drogę (czy też istnienia obiektów budowlanych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu), która jednak została umiejscowiona na gruncie nie sklasyfikowanym w ewidencji gruntów i budynków symbolem "dr", budowla ta nie będzie podlegać wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, gdyż nie jest ona - w sensie prawnym - zlokalizowana w "pasie drogowym". Natomiast fakt istnienia takiego pasa drogowego powinien zostać zgłoszony przez podatnika do ewidencji gruntów i budynków i dopiero na podstawie dokonanego wpisu do ewidencji podatnik może ubiegać się o wyłączenie z opodatkowania posiadanych pasów drogowych wraz z budowlami dróg. Z dokonanych ustaleń wynika natomiast, że pozostające w użytkowaniu Spółki nieruchomości gruntowe nie były w 2006 r. sklasyfikowane w ewidencji gruntów symbolem "dr", co oznacza, iż nie znajdowały się w granicach pasów drogowych. W związku z powyższym, grunty te jako nie stanowiące gruntów będących "pasami drogowymi" nie mogły podlegać wyłączeniu spod opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Zdaniem organu brak geodezyjnego wydzielenia pasów drogowych i sklasyfikowania ich w treści ewidencji gruntów i budynków, jako użytki gruntowe stanowiące "tereny komunikacyjne" ("drogi"), prowadzi do wniosku, że pomimo istnienia (wybudowania) na określonej nieruchomości (działce) gruntowej budowli w rozumieniu ustawy (tj. drogi wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami) budowla taka nie podlega wyłączeniu od opodatkowania podatkiem od nieruchomości, gdyż nie została zlokalizowana w "pasie drogowym". Na powyższe rozstrzygnięcie Spółka wniosła skargę do tutejszego sądu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 21 § 3, art. 187 § 1 w zw. z art. 122 w zw. z art. 198 § 1 w zw. z art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej zwana Ordynacją podatkową) oraz art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że organ odwoławczy błędnie przyjął, jakoby wyłączenie budowli drogi z opodatkowania podatkiem od nieruchomości uzależnione było wyłącznie od sposobu zaklasyfikowania znajdującego się pod nią gruntu w ewidencji gruntów i budynków, nawet gdy klasyfikacja ta nie odpowiada rzeczywistości. Skarżąca zwróciła uwagę na to, że drogi wewnętrzne nie podlegają w ogóle klasyfikowaniu w ewidencji symbolem "dr". W związku z powyższym nie jest dopuszczalne, aby tylko z uwagi na brak sklasyfikowania ich w powyższy sposób odmawiać objęcia ich zwolnieniem z podatku od nieruchomości o jakim mowa w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. Ponadto Spółka zwróciła uwagę na fakt, że ewidencja nie może stanowić podstawy dla ustalenia tego, czy posiadane drogi korzystały z wyłączenia od opodatkowania, albowiem dotyczy ona wyłącznie gruntów i budynków. Danych zawartych w ewidencji nie można tymczasem stosować do dróg, które należy zakwalifikować do kategorii budowli. W związku z powyższym, dla ustalenia podstaw opodatkowania organy podatkowe winny były przyjąć rzeczywisty stan faktyczny istniejący na nieruchomości, a nie dane z ewidencji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje Skarga podatnika zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli wskazane w skardze. Na wstępie przypomnieć należy, że w stanie prawnym obowiązującym po 1 stycznia 2003 r. postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty jest postępowaniem odrębnym od postępowania wymiarowego, skoro ustawodawca w art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdził, że postępowanie to nie może zostać wszczęte w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej oraz w okresie między zakończeniem kontroli, a wszczęciem postępowania – w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola. Z kolei w art. 75 Ordynacji podatkowej określony został tryb postępowania o stwierdzenie nadpłaty. Z treści art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej wynika również i to, że prawidłowo złożony wniosek o stwierdzenie nadpłaty wszczyna szczególną procedurę podatkową, którą określić można postępowaniem w sprawie o stwierdzenie nadpłaty podatku (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1753/06, publ. Lex nr 468820 oraz L. Etel (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006 r., str. 350-351). W efekcie wniosek o stwierdzenie nadpłaty wraz z korektą zeznania podatkowego wszczyna postępowanie w rozumieniu art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej, którego celem jest odpowiedź na pytanie, czy powstała nadpłata, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości. W zależności od wyniku postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty kończy się ono albo zwrotem nadpłaty bez wydawania decyzji, jeżeli prawidłowość skorygowania zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, albo wydaniem decyzji stwierdzającej nadpłatę, jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) budzi wątpliwości albo też, jeżeli nie wystąpi nadpłata ani zaległość podatkowa - decyzją odmawiającą stwierdzenia nadpłaty (art. 75 § 4 Ordynacji podatkowej). W sytuacji, gdy prawidłowość skorygowanej deklaracji budzi wątpliwości, uzasadnione jest wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za okres objęty skorygowana deklaracją i wydanie decyzji na podstawie art. 21 §3 Ordynacji podatkowej. W realiach rozpoznawanej sprawy procedura ta nie mogła jednak znaleźć zastosowania, a to z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Stosownie bowiem do art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to, że po upływie tego okresu zobowiązanie podatkowe wygasa łącznie z odsetkami za zwłokę, a więc z mocy prawa, bez konieczności wydawania jakiejkolwiek decyzji, przestaje istnieć stosunek zobowiązaniowy pomiędzy podatnikiem i wierzycielem podatkowym. Zatem nie ma także podstaw do wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Upływ terminu przedawnienia pozbawia zatem organ podatkowy prawa do wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego w celu prawidłowego określenia zobowiązania podatkowego. Zgodnie zaś z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przedawnienie stanowi jedną z form wygasania zobowiązań podatkowych. Po upływie terminu przedawnienia wierzyciel (tutaj Skarb Państwa) nie może skutecznie domagać się od dłużnika zachowania wynikającego z treści zobowiązania zawiązanego pomiędzy dłużnikiem a wierzycielem podatkowym (J. Zubrzycki i in. Ordynacja podatkowa, Komentarz 2010, wyd. Unimex, str. 370). Przedawnienie jako instytucja prawa materialnego musi być bezwzględnie respektowana w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie zdaje się nie ma sporu, że zobowiązanie Spółki w podatku od nieruchomości uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2011 r. Przedawnienie zobowiązania, zdaniem Sądu uniemożliwia weryfikację wysokości zobowiązania, przed rozpoznaniem wniosku o stwierdzenie nadpłaty, w postępowaniu wymiarowym. Dla pełnego wyjaśnienia rozpatrywanego problemu warto odnieść się do podstawowych cech instytucji przedawnienia pełniącego dla podatnika funkcję gwarancyjną. Zyskuje on bowiem pewność, że po upływie terminu przedawnienia organy administracji publicznej, które w stosownym terminie nie podjęły działań prawnych, pozbawione są późniejszej możliwości ingerencji w prawa i obowiązki podatnika. Przedawnienie pełni więc funkcje gwarancyjne i stabilizacyjne przede wszystkim dla podatnika. Organ podatkowy nie powinien natomiast czerpać korzyści z faktu, że w terminie przedawnienia nie zdołał wydać ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Jednocześnie przepisy Rozdziału 9 Ordynacji podatkowej umożliwiają prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty wszczętego przed upływem terminu przedawnienia (na mocy art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej). Przepis art. 79 Ordynacji podatkowej daje organom podatkowym możliwość orzeczenia o powstałej nadpłacie, również po upływie terminu przedawnienia. Skoro jednak zobowiązanie wygasło na skutek upływu terminu przedawnienia, to organ podatkowy nie może już określić wysokości należnego podatku wszczynając postępowanie wymiarowe, przy czym nadal jest zobowiązany rozpatrzyć wniosek podatnika w zakresie istnienia nadpłaty. Niemożność przeprowadzenia postępowania podatkowego (wymiarowego) nie czyni bezzasadnym żądanie Spółki (w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty), zwłaszcza, że spór między stronami dotyczy w istocie nie stanu faktycznego sprawy, a jedynie wykładni prawa. Identyczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II FSK 2598/10. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej zwana p.p.s.a. skargę uwzględnił i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 4 p.p.s.a., zaś rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 p.p.s.a.