I SA/Gd 1294/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, po rozpoznaniu w dniu 06 lipca 2005 sprawy ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 września 2003 Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998 wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę. ,ISA/Gd 1294/03 Uzasadnienie Decyzją z dnia 30 września 2003r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 10 kwietnia 2003r. odmawiającą A. J. umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998 wraz z odsetkami za zwłokę. Z uzasadnienia decyzji wynika, że A. J. pismem z dnia 2 lipca 2002r, wniosła o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998 wraz z odsetkami za zwłokę. Wniosek umotywowany został trudną sytuacją finansową i bardzo złym stanem zdrowia. Wskazała wnioskodawczym również, że ze względu na stan zdrowia zmuszona była zawiesić prowadzenie działalności gospodarczej a jej jedynym dochodem jest renta w wysokości 370 zł. Ponieważ ponosi duże koszty leczenia nie jest w stanie zapłacić zaległości podatkowej. Urząd Skarbowy decyzją z dnia 30 września 2002r. odmówił podatniczce umorzenia zaległości podatkowej stwierdziwszy brak przesłanek do zastosowania ulgi z art. 67 §1 Ordynacji podatkowej. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Izba Skarbowa decyzją z dnia 28 stycznia 2003r. uchyliła decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazała sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, ponieważ jej rozstrzygnięcie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Urząd Skarbowy w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia 10 kwietnia 2003r. odmówił umorzenia zaległości podatkowej. Organ podatkowy pierwszej instancji wyjaśnił, iż analizując sytuację finansową strony w aspekcie całego zebranego materiału dowodowego ustalił, że nie jest ona łatwa jednak nie warunkuje umorzenia zaległości podatkowej. Organ podatkowy opisał oraz ocenił sytuację majątkową podatniczki wskazując na posiadaną nieruchomość, jej stan zdrowia uwzględniając konieczność ponoszenia wydatków na cele związane z leczeniem, a także wskazał przyczyny, które spowodowały powstanie zaległości podatkowej. Od decyzji Urzędu Skarbowego A. J. wniosła odwołanie do Izby Skarbowej prosząc o wnikliwą ocenę jej sytuacji losowej i zdrowotnej. Podniosła, iż ma 60 lat a jej stan zdrowia nie pozwala na dodatkową pracę. Wyjaśniła również, że wszelkie dowody potwierdzające trudną sytuację w jakiej się znalazła złożyła w Urzędzie Skarbowym jednakże Urząd Skarbowy nie wziął ich pod uwagę. Zaakcentowała A. J., że jedynym jej dochodem jest renta. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 30 września 2003r. utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że zgodnie z art. 67 §1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Wskazując na tezy orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego organ podatkowy drugiej instancji wyjaśnił, że decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowej podejmowane są w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Konsekwencją takiej klasyfikacji jest to, że kontroli sądowej nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału dokonana została zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Zauważono także, że instytucja umorzenia jest instytucją wyjątkową bowiem zasadą jest płacenie podatków. Dyrektor Izby Skarbowej przyznał, że wprawdzie w postępowaniu administracyjnym funkcjonuje zasada obciążenia organu obowiązkiem zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego to jednak w postępowaniu podatkowym dotyczącym ulg, zwolnień czy wyłączeń, które prowadzą do zmniejszenia zobowiązania podatkowego udowodnienie faktu będącego ich podstawą należy do podatnika. Oceniając stan faktyczny ustalony w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy stwierdził, iż w świetle zebranego materiału dowodowego argumenty przedstawione przez A. J. nie należą do wyjątkowych i uzasadniających zastosowanie ulgi ze względu na ważny interes podatnika. Brak jest zatem przesłanek uzasadniających zastosowanie wyjątkowej instytucji przewidzianej w art. 67 §1 Ordynacji podatkowej. W skardze z dnia 29 października 2003r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. J. zwróciła się o umorzenie zaległości podatkowej. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że przedstawiła w toku postępowania swoją złą sytuację materialną i zdrowotną składając na tę okoliczność stosowne dokumenty jednakże organy podatkowe obu instancji nie wzięły pod uwagę jej wyjątkowej sytuacji. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia 8 kwietnia 2005 r. A. J. wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgłosił, w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku, żądania przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie. Z uwagi na treść oświadczenia A. J. i brak żądania Dyrektora Izby Skarbowej o przeprowadzenie niniejszej sprawy na rozprawie, Sąd na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w zw. z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) rozpoznał sprawę niniejszą w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej .., pod względem zgodności z prawem rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy-, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu tak zwanego uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi podatkowemu na wybór konsekwencji prawnych powstania sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Organ podatkowy zatem może, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty: ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Pojęcie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, natomiast pojęcie "interes publiczny" to pojęcie niedookreślone. O istnieniu "ważnego interesu podatnika" jak podnosi się w piśmiennictwie przedmiotu nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast przez "interes publiczny" rozumie się dyrektywy postępowania nakazujące mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Użycie przez ustawodawcę wymienionych klauzul generalnych odsyłających do systemu ocen pozaprawnych powoduje, że nadanie im konkretnej treści następuje zawsze w stanie faktycznym ustalonym w rozstrzyganej sprawie. Uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy organ podatkowy musi także dokonać wyważenia interesów podatnika i interesu publicznego albowiem przepis art. 67 §1 Ordynacji podatkowej nie uprawnia organu podatkowego do nadania jednej z wymienionych w nim przesłanek umorzenia znaczenia wiodącego. Podkreślić należy, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika. Zawarty w art. 67 § 1 ustawy -Ordynacja podatkowa zwrot "może" oznacza, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu podatkowego. Ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 122 Ordynacji). Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych. Sąd rozpoznając sprawę niniejszą stwierdził, że w toku postępowania w rozpoznawanej sprawie podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrano i wszechstronnie oceniono dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek umorzenia zaległości podatkowej oraz odsetek a zwłokę. Wydana decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. W procesie dochodzenia do tej decyzji organy podatkowe uwzględniły również całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek. Sąd uznał, że w ramach swego uznania organy podatkowe nie naruszyły art. 191 Ordynacji podatkowej, regulującego zasadę swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym. Odnosząc się do sformułowanego w skardze a powtórzonego w piśmie {procesowym z dnia 8 kwietnia 2005r. wniosku strony skarżącej o umorzenie zaległości (podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę Sąd zauważa, że nie jest uprawniony do rozpatrzenia tego wniosku. Określona w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. iwo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze i.) forma i sposób rozstrzygnięcia skargi na decyzję administracyjną, w tym także podatkową wyrażą generalną koncepcję działalności kontrolnej sądu administracyjnego. Uprawnienia tego sądu ograniczone zostały do orzekania o charakterze kasacyjnym. Sąd administracyjny nie może zatem orzekać co do istoty sprawy administracyjnej, a więc wydać orzeczenia reformatoryjnego, które zmieniałoby zaskarżoną decyzję. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszyła prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o dostępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) oddalił skargę.