I SA/Gd 13/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 października 2006 r. sprawy ze skargi J.P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. I SA/Gd 13/06 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym do sądu postanowieniu, Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 163 w związku z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60) oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622) odmówił p. J.P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...], określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym w wysokości [...] złotych oraz w podatku od towarów i usług w wysokości [...] złotych. W uzasadnieniu organ stwierdza, iż pismem z dnia 25 kwietnia 2005 r., pan J.P. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Nr [...] z dnia [...], oraz do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]. W uzasadnieniu wniosku pan J.P. podniósł, że nie otrzymał przedmiotowej decyzji, bowiem od 14 sierpnia 2002 r., przebywa w izolacji penitencjarnej w zakładzie karnym, a o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym dowiedział się od swojej żony dopiero - w dniu 25 kwietnia 2005 r. Na mocy art. 163 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa oraz art. 24 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r., o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137 poz. 1302), pismem z dnia 6 lipca 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał Dyrektorowi Izby Celnej wniosek Strony w części dotyczącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie poinformował, że w dniu 6 lipca 2005 r. przesłano panu J.P. kserokopię przedmiotowej decyzji na adres Aresztu Śledczego. Następnie, pismem z dnia 2 sierpnia 2005 r., poinformował, że w toku prowadzonego postępowania podatkowego Strona nie zawiadomiła organu podatkowego o zmianie adresu i w załączeniu przekazał całość akt sprawy, a także odwołanie od decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia z dnia 18 lipca 2005 r., w którym Strona wyjaśnia, że zapoznała się z przedmiotową decyzją dopiero w dniu 12 lipca 2005 r. Dyrektor Izby Celnej przywołując przepis art. 162 § 1 i 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, stwierdza, że podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, przy czym kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Oceniając wskazany we wniosku brak winy podatnika w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania spowodowany przez nieprawidłowe doręczanie decyzji, która powinna być doręczana na adres Aresztu Śledczego. Dyrektor Izby Celnej zauważa, iż przepis art. 149 ustawy - Ordynacja podatkowa dopuszcza dokonanie doręczenia zastępczego. Z akt sprawy wynika, bowiem, że postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego zostało doręczone powinowatemu Strony, panu J.C. w dniu 17 grudnia 2002 r., który potwierdził odbiór pisma oraz zobowiązał się do jego oddania adresatowi. Zatem zgodnie z art. 149 ustawy - Ordynacja podatkowa zostało ono skutecznie doręczone. Dalszą korespondencję (wraz z decyzją kończącą postępowanie podatkowe) odbierała żona pana J.P., potwierdzając ich odbiór na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Należy zatem zdaniem organu uznać, że Strona wiedziała o toczącym się postępowaniu podatkowym jednakże nie wypełniła obowiązku wynikającego z art. 146 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, który stanowi, że w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie adresu. Dodatkowo organ zauważa, że w załączeniu pisma z dnia [...], Izba Celna przekazała Naczelnikowi Urzędu Skarbowego decyzję o powstaniu długu celnego oraz zawiadomienie o powstaniu obowiązku podatkowego celem wszczęcia postępowania podatkowego. Kopia w/w pisma została przesłana do wiadomości pana J.P. na adres: [...], ul. [...] i pomimo, że przebywał w tym czasie w Areszcie Śledczym, została jemu doręczona. Potwierdza to wniosek pana J.P. z dnia 18 listopada 2002 r. skierowany do Naczelnika Urzędu Skarbowego o objęcie restrukturyzacją należności podatkowej wskazanej w przedmiotowym piśmie, tj. w kwocie [...] zł (pomniejszonej o złożone zabezpieczenie dewizowe). Ponadto, w dniu 18 listopada 2002 r. do Urzędu Celnego wpłynął wniosek pana J.P. o restrukturyzację należności celnych. W obu przypadkach wnioskodawca wskazał adres: [...], ul. [...], pomimo tego, że w tym czasie przebywał w izolacji penitencjarnej. Zatem Strona wiedziała, że korespondencja będzie odbierana przez domowników i jej przekazywana. Należy więc zdaniem organu przyjąć, że celowo p. P. wskazał ten adres, w związku z czym nie można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Organ podkreśla i to, że pan J.P. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu z dnia 25 kwietnia 2002 r. nie dopełnił czynności, dla której był określony termin, tj. nie złożył odwołania od decyzji Nr [...] z dnia [...] Tym samym nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 162 ustawy - Ordynacja podatkowa. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący zarzucił: - błąd proceduralny polegający na wskazaniu przez organ celny w pouczeniu o ostateczności postanowienia oraz przysługującym prawie zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdy tymczasem zdaniem skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...], stronie winno przysługiwać zażalenie do Ministra Finansów jako organu II instancji, a dopiero w dalszej kolejności sprawa winna być rozstrzygana przez sąd, - sformalizowane rozumienie przepisu art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa oraz stosowanie w okolicznościach kiedy to ustawodawca takiej konwencji nie nałożył, - brak odniesienia do ukształtowanego w tym zakresie orzecznictwa najwyższych instancji sądowych oraz europejskich trybunałów a w szczególności wzięcia pod uwagę rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego, że jeśli przepis ustawy jest niezgodny z Konstytucją lub międzynarodowym aktem prawnym ratyfikowanym przez Polskę względnie pozostawia wątpliwości co do tej zgodności należy przepisy Konstytucji, czy też tego aktu stosować wprost, aby nie narażać Skarbu Państwa na koszty zadośćuczynień finansowych zasądzanych przez międzynarodowe trybunały, - nie uwzględnienie zasady humanitaryzmu i sprawiedliwości społecznej zgodnie, z którą w ocenie skarżącego prawo musi funkcjonować w sposób racjonalny i dostosowany do możliwości obywatela, bowiem prawo jest wprowadzone dla poczucia bezpieczeństwa i sprawiedliwości obywatela a nie urzędników nadużywających przywilejów, - dowolność, pozbawienie elementarnych zasad rozumowania i logiki prawnej oraz pominięcie doświadczenia życiowego i elementarnego poczucia sprawiedliwości w procesie analizy wniosku o przywrócenie terminu dokonanego przez Dyrektora Izby Celnej. Wskazując powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi celnemu drugiej instancji. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie wbrew zarzutom skargi odpowiada prawu. Otóż stosownie do treści art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Jak trafnie stwierdza Dyrektor Izby Celnej o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć jedynie wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, zaś ciężar dowodu, iż środek odwoławczy złożony został w terminie, jak też ewentualne spóźnienie jest niezawinione, spoczywa na stronie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W rozważanej sprawie jako główny powód uchybienia terminu do wniesienia odwołania skarżący podaje okoliczność braku wiedzy o prowadzonym postępowaniu w sprawie określenia zobowiązania podatkowego oraz wydanym rozstrzygnięciu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] W ocenie bowiem strony skarżącej pobyt w jednostce penitencjarnej od dnia 14 sierpnia 2002 r., uniemożliwiał jej zapoznanie się z treścią korespondencji Urzędu Skarbowego kierowaną na adres ul. [...] w [...], która była podejmowana osobiście przez powinowatego strony w przypadku postanowienia o wszczęciu postępowania oraz żonę B.P. w przypadku doręczania pozostałej korespondencji prowadzonej w niniejszej sprawie, łącznie z odbiorem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Skarżący, twierdzi zatem, iż powziął wiadomość o ciążących na nim zobowiązaniach względem Skarbu Państwa dopiero 25 kwietnia 2005 r., za pośrednictwem swojej małżonki, z którą utrzymuje sporadyczny kontakt dowodząc jednocześnie, iż fakt, że małżonkowie nie żyją ze sobą i widzą się sporadycznie nie może rodzić dla strony ujemnych skutków prawnych. Z powyższym poglądem nie sposób się zgodzić. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w sposób jednoznaczny dowodzi iż z faktem zaistnienia zobowiązania wobec Skarbu Państwa z tytułu nielegalnego wprowadzenia towaru skarżący zapoznał się już na etapie prowadzonego postępowania celnego zakończonego decyzją Dyrektora Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...], oraz zawiadomieniem o powstaniu obowiązku podatkowego w łącznej kwocie [...] zł. Kolejno w wyniku korespondencji wystosowanej przez Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...], skarżący został poinformowany o przekazaniu sprawy do prowadzenia przez Urząd Skarbowy, celem wszczęcia postępowania podatkowego. Powyższe okoliczności faktyczne spowodowały niewątpliwie złożenie przez skarżącego w dniu 18 listopada 2002 r., (data wpływu do kancelarii organu skarbowego) wniosków o objęcie restrukturyzacją należności publicznoprawnych, w tym również należności podatkowej określonej w tymże zawiadomieniu w kwocie [...] zł (pomniejszonej o złożone zabezpieczenie dewizowe). Na obu wnioskach skarżący wskazał adres dla doręczeń w [...] przy ul. [...] pomimo, iż w tym czasie przebywał już w izolacji penitencjarnej. W przypadku zatem jak trafnie stwierdza Dyrektor Izby Celnej jeśli skarżący wyrażał wolę, aby korespondencja była kierowana bezpośrednio do jednostki penitencjarnej, w której aktualnie przebywał winien był poinformować o tym Urząd Skarbowy, który prowadził już sprawy wszczęte wnioskami o restrukturyzację. Przede wszystkim należy jednak zwrócić uwagę, iż skoro decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], wysłana na jedynie znany organowi adres skarżącego [...], ul. [...] została odebrana przez żonę skarżącego, to takie doręczenie stosownie do treści art. 149 Ordynacji podatkowej prawidłowo organ uznał za prawnie skutecznie. Bez znaczenia natomiast dla oceny zasadności wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji są przyczyny niedoręczenia tejże decyzji skarżącemu przez jego małżonkę. Niezależnie od powyższego należy podkreślić i to, że stosownie do treści art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin należy dopełnić tej czynności. Z akt sprawy natomiast wynika, że wniosek o przywrócenie terminu wraz z podaniem przyczyny ustania przeszkody był datowany przez skarżącego na dzień 25 kwietnia 2005 r., (wpływ do kancelarii organu skarbowego 27 kwietnia 2005 r.), natomiast dopełnienie czynności, dla której ustanowiony był termin tj. wniesienie odwołania nastąpiło w dniu 19 lipca 2005 r. Za niezasadny uznać należy również zarzut o wadliwym pouczeniu o ostateczności postanowienia oraz przysługującym prawie zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Przepis art. 163 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa stanowi, iż w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Oznacza to, iż postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania są ostateczne i zamykają postępowanie podlegając na podstawie art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zaskarżeniu do WSA. Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego nie uwzględnienia w prowadzonym postępowaniu orzecznictwa najwyższych instancji sądowych oraz europejskich trybunałów a w szczególności wzięcia pod uwagę rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego, że jeśli przepis ustawy jest niezgodny z Konstytucją lub międzynarodowym aktem prawnym ratyfikowanym przez Polskę względnie pozostawia wątpliwości co do tej zgodności, należy przepisy Konstytucji, czy też tego aktu stosować wprost, Dyrektor Izby Celnej trafnie w odpowiedzi na skargę zauważa, iż brak jest w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wyroku stwierdzającego, że przepis art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa został uznany za niezgodny z Konstytucją lub pozostawia wątpliwość co do jego zasadności, zatem przedmiotowa regulacja prawna uważana jest za powszechnie obowiązującą. Mając również na względzie ogół wywodów skarżącego dotyczących stosowania zasad humanitaryzmu i sprawiedliwości społecznej oraz przystosowania prawa do możliwości obywatela, Dyrektor Izby Celnej powołany został do stosowania i przestrzegania przepisów wynikających z ustanowionego porządku prawnego nie jest zaś organem ustawodawczym, zatem ogół zarzutów dotyczących tej kwestii został skierowany do niewłaściwej instytucji. Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w wyroku.