I SA/Gd 1301/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 czerwca 2015 r. Sygn. akt: SKO [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia 15 grudnia 2014 r. określił Spółce A S.A. z siedzibą w W. wysokość podatku od nieruchomości za 2009 rok. Jednocześnie, postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014 r. nadał rygor natychmiastowej wykonalności powyższej decyzji. Postanowienie zostało doręczone razem z decyzją w dniu 2 stycznia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 13 maja 2015 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Na rozstrzygnięcie Kolegium Spółka wniosła skargę do WSA. Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 15 grudnia 2015 r. wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy, wszczął wobec Spółki egzekucję należności wynikających ze zobowiązania Spółki w podatku od nieruchomości za 2009 rok. Tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie zostały doręczone podatnikowi w dniu 24 grudnia 2014 r. W piśmie z dnia 31 grudnia 2014 r. Spółka wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W szczególności Spółka podniosła zarzut: nieistnienia egzekwowanego obowiązku, braku wymagalności egzekwowanego obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów, o których mowa w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) – określanej dalej jako "u.p.e.a.". Burmistrz Miasta i Gminy postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2015 r. nie uwzględnił wniesionych zarzutów. W zażaleniu strona wskazała, że egzekucję podjęto w dniu 24 grudnia 2014 r., czyli przed doręczeniem decyzji, co nastąpiło dopiero w dniu 2 stycznia 2015 r. Zdaniem strony powyższe oznacza, że egzekucja jest niedopuszczalna a także nieistnienie należności innej niż wykazana w deklaracji (tj. obowiązek nieistniejący oraz brak wymagalności poza kwotę deklarowaną). Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. utrzymało w mocy rozstrzygniecie organu I instancji. W uzasadnieniu, przytaczając treść przepisu art. 33 § 1, art. 34 § 1 u.p.e.a. Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że w niniejszej sprawie wierzycielem jest Wójt Gminy, natomiast organem egzekucyjnym - Naczelnik Urzędu Skarbowego. Za niezasadny uznało Kolegium zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku. W ocenie Kolegium obowiązek nałożony decyzją Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 15 grudnia 2015 r. istniał, tzn. był wymagalny i mógł być egzekwowany, tym samym - wbrew twierdzeniom zobowiązanej Spółki - istniał egzekwowany obowiązek. W dniu 24 grudnia 2013 r. Bankowi B S.A. w W., będącemu dłużnikiem zajętej wierzytelności, doręczono zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego A S.A. Działanie to było zdaniem organu prawidłowe. Decyzję określającą wydano przed upływem terminu przedawnienia i decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Kolegium wyjaśniło, że instytucja rygoru natychmiastowej wykonalności uregulowana została w art. 239a i nast. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności (art. 239a). Rygor może zostać nadany m.in. w sytuacji, gdy termin przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące i organ uprawdopodobni, że zobowiązanie nie zostanie przez podatnika wykonane (art. 239b § 1 pkt 4 i § 2). Postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności może być wydane od chwili wydania decyzji przez organ podatkowy do chwili uzyskania przez tę decyzję ostateczności. Przy czym wydanie decyzji należy w tym wypadku rozumieć jako podpisanie decyzji przez organ, nie zaś jako doręczenie jej podatnikowi. Tak więc jeszcze przed doręczeniem decyzji podatnikowi organ może nadać jej postanowieniem rygor natychmiastowej wykonalności. W związku z tym podatnikowi można doręczyć decyzję jednocześnie z postanowieniem o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzja uzyskuje przymiot natychmiastowej wykonalności nie w dacie jej doręczenia stronie, ale w dacie wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Tak więc rygoru decyzja staje się wykonalna w momencie podpisania przez organ postanowienia o nadaniu. Tym samym nie zachodzi konieczność doręczenia stronie postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, by uznać decyzję za wykonalną. Doręczenie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe oraz zakwestionowane postanowienia w dniu 2 stycznia 2015 r. nie stanowi o uwzględnieniu zarzutów. Kolegium wyjaśniło, że przepisy Ordynacji podatkowej nie określają momentu, od którego obowiązuje rygor natychmiastowej wykonalności. Z istoty postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności wynika jednak, że decyzja, której ten rygor dotyczy jest "natychmiast wykonalna". Skutek w postaci "wykonalności" decyzji następuje zatem już w dniu wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, a nie w dniu jego doręczenia. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki przerwania terminu przedawnienia, o jakich mowa w art. 70 § 4 Ordynacji, tzn. wobec podatnika zastosowano środek egzekucyjny przed upływem dnia 31 grudnia 2014 r. i zawiadomiono go o tym. W związku z przerwaniem terminu przedawnienia zarzut nieistnienia obowiązku nie może zostać uznany za uzasadniony. Za nieuzasadniony uznało ponadto Kolegium zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie decyzji określającej podatek od nieruchomości za 2009 rok nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Organ podatkowy może nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności jeszcze zanim decyzja określająca obowiązek zostanie doręczona stronie. Decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu od momentu wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej, nie zaś w momencie doręczenia tego postanowienia i decyzji stronie. Wierzyciel ma zatem prawo wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie środka egzekucyjnego już w momencie wydania postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, tzn. w momencie opatrzenia postanowienia datą i podpisania go. W ocenie Kolegium nieuzasadniony jest również zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Organ wyjaśnił, że zarzut przewidziany przez art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. jest zasadny wówczas, gdy egzekucja jest niedopuszczalna ze względów formalnych a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. O tym czy egzekucja jest dopuszczalna przesądza przepis prawa materialnego. W sytuacji, gdy zobowiązany twierdzi, że egzekucja jest niedopuszczalna i powołuje się przy tym na okoliczności dotyczące istnienia obowiązku, czy też wymagalności obowiązku, to taki zarzut nie może zostać, zdaniem organu, uwzględniony. Końcowo, za nieuzasadniony uznało Kolegium podniesiony przez stronę zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. z uwagi na fakt, że w tytule wykonawczym zaznaczono, że obowiązek jest wymagalny, podczas, gdy nie jest on wymagalny. Kolegium wskazało, że obowiązek poddany w niniejszej sprawie egzekucji jest wymagalny, zatem wpisanie w tytule wykonawczym informacji, że wskazane w nim zobowiązania pieniężne są wymagalne było działaniem jak najbardziej prawidłowym. Kolegium zwróciło ponadto uwagę, że w wielu postępowaniach z udziałem pełnomocnika Spółki dochodzi do celowego odbioru przesyłek zawierających rozstrzygnięcia organów podatkowych i egzekucyjnych w następnym roku kalendarzowym. Wszystkie takie przesyłki na wniosek pełnomocnika dostarczane są na adres mieszkania prywatnego i odbierane są dopiero 14 dnia od dnia pierwszego awizowania. Zdaniem organu jest to świadome działanie pełnomocnika w celu wykazania przedawnienia zobowiązania podatkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Spółka wniosła o uchylenie postanowienia organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 6 u.p.e.a. poprzez nieuznanie zarzutów nieistnienia obowiązku, braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji w sytuacji, w której do dnia wszczęcia egzekucji administracyjnej nie doręczono ani decyzji określającej ani postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Zarzucono ponadto naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez uznanie za bezzasadny zarzut nieprawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego, w sytuacji w której błędnie w wskazano, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej w dalszej części "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Z akt sprawy wynika, że wobec skarżącej Spółki zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne obejmujące należność z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 rok. W oparciu o przepis art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 10 u.p.e.a. skarżąca Spółka zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej twierdząc, że skoro decyzja w przedmiocie podatku od nieruchomości została jej doręczona w dniu 2 stycznia 2015 r., to egzekucja wszczęta w dniu 24 grudnia 2014 r. nie miała podstawy prawnej, była niezasadna oraz niedopuszczalna. Organ egzekucyjny, stosownie do treści przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a., wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Wójt Gminy postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2015 r. nie uwzględnił zarzutów Spółki, stanowisko to zostało zaakceptowane zaskarżonym do WSA postanowieniem SKO. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia SKO należy zauważyć w pierwszej kolejności, że stan faktyczny w sprawie nie jest między stronami sporny. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny zostaje przez Sąd przyjęty, jako podstawa rozstrzygnięcia. Skarżąca zarzuty nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji opiera na okoliczności, że do dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie doręczono jej decyzji wymiarowej (w podatku od nieruchomości za 2009 rok) ani postanowienia o nadaniu tej nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Należy podnieść, że postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 ust. 1 u.p.e.a.). Egzekucja administracyjna zostaje wszczęta z chwilą zaistnienia zdarzeń wymienionych w art. 26 ust. 5 pkt 1 - 2 u.p.e.a., tj. między innymi z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 1). Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji w ramach danego postępowania egzekucyjnego są zarzuty - art. 33 § 1 u.p.e.a.. Zgłaszane są one w trakcie trwającego już postępowania egzekucyjnego (w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego) organowi egzekucyjnemu, który prowadzi egzekucję i ten organ jest właściwy do ich rozpatrzenia. Organ egzekucyjny rozpatruje zgłoszone zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie tych zarzutów, a w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Jeżeli zarzut zobowiązanego jest przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1a u.p.e.a.). Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 u.p.e.a.). Z powyższego wynika, że postępowanie dotyczące stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów jest częścią postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny. Ustawodawca wyraźnie określił rolę wierzyciela w tym postępowaniu. Wierzyciel może wyrazić stanowisko w przedmiocie zasadności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1 u.p.e.a.) albo uznać niedopuszczalność zarzutu (art. 34 § 1a u.p.e.a.). Wierzyciel jest obowiązany zająć stanowisko w przedmiocie zgłoszonych zarzutów do czasu, gdy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Przy czym obowiązkiem wierzyciela jest jedynie wyrażenie własnej oceny zasadności zarzutów zgłoszonych przez dłużnika. W rozpoznawanej sprawie wierzyciel Wójt Gminy nie podzielił zasadności zgłoszonych zarzutów. W uzasadnieniu podniósł, że nieostatecznej decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości nadano rygor natychmiastowej wykonalności a zatem podlegała ona wykonaniu. Wskazał, że doręczenie decyzji wymiarowej oraz postanowienia po dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie narusza prawa, nie uzasadnia zarzutów z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 10 u.p.e.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając zażalenie na stanowisko wierzyciela podzieliło jego argumentację. Zdaniem Sądu trafnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia SKO, że skutek prawny w postaci nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności następuje w chwili wydania postanowienia, czyli złożenia podpisu pod postanowieniem przez osobę upoważnioną do działania w imieniu organu podatkowego a nie z chwilą doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności stronie (tak wyrok NSA z 12 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 523/13), co nie wyłącza obowiązku jego skutecznego doręczenia. Wprawdzie przepisy Ordynacji podatkowej nie określają momentu, od którego obowiązuje rygor natychmiastowej wykonalności, jednak z istoty postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności wynika, że decyzja, której ten rygor dotyczy jest "natychmiast wykonalna". Skutek w postaci "wykonalności" decyzji następuje zatem już w dniu wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, a nie w dniu jego doręczenia. W świetle zdania pierwszego § 1 art. 239b Ordynacji podatkowej organ, nadając rygor natychmiastowej wykonalności, powinien dysponować jedynie wiedzą odnośnie tego, czy decyzja, której będzie nadawany rygor, jest decyzją nieostateczną, nie należy do niego kwestia skutecznego doręczenia stronie tej decyzji. W ocenie Sądu organ prawidłowo uwzględnił, że obowiązek w podatku od nieruchomości za 2009 r., określony decyzją Wójta Gminy, której nadano rygor natychmiastowej wymagalności i na tej podstawie wystawiono tytuł wykonawczy skutecznie doręczony Spółce w dniu 24 grudnia 2014 r. istniał, był wymagalny a egzekucja administracyjna takiego obowiązku jest dopuszczalna. Tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. Zarzuty na podstawie wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., tj. przedawnienie, nieistnienie lub brak wymagalności obowiązku, to sytuacje, kiedy obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania albo z uwagi na upływ czasu (przedawnienie), czy też z uwagi na fakt, że w ogóle nie zaistniał albo wystąpił brak wymagalności z innego powodu np. egzekwowanie obowiązku z decyzji nieostatecznej, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ zasadnie wywiódł, że powyższe okoliczności nie miały w sprawie miejsca. Badając zaskarżone postanowienie pod względem jego zgodności z prawem tutejszy Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego. Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.