I SA/Gd 1303/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 maja 2019 r. Sygn. akt: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 30 września 2015 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zarządu Związku Gminy z dnia 31 stycznia 2019 roku nr [...] T.R. pismem z dnia 7 sierpnia 2017 r. wniósł o umorzenie zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 30 września 2015 r. w kwocie 1.188,00 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 433 zł. Zarząd Związku Gminy decyzją z 31 stycznia 2019r odmówił stronie umorzenia tej zaległości. Odwołanie od decyzji złożył T.R. podnosząc m. in., że gospodarstwo nie generuje odpadów, które byłyby odbierane przez Zarząd Związku Gmin. Ponadto opisał swoją trudną sytuację finansową oraz zdrowotną oraz przedłożył dowody na jej potwierdzenie. Rozpatrując sprawę, w związku z wniesionym odwołaniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 maja 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że w niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, iż na wnioskodawcy ciąży zaległość w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 1.188,00 zł oraz odsetki od zaległości w kwocie 433 zł wyliczone nadzień 31 stycznia 2019 r.. Zwrócono uwagę, że organ pierwszej instancji stwierdził w niniejszej sprawie spełnienie przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz nie stwierdził zaistnienia przesłanki "interesu publicznego", o których mowa w art. 67a § 1 O.p.. Podkreślono, że decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie art. 67a § 1 pkt 1 i 2 O.p., w związku z art. 67b § 1 pkt 2 mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że decyzja w tym zakresie pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego. Ustalenie nawet przez organ, że istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający zastosowanie ulgi, stanowi jedynie konieczną przesłankę do rozważenia takiej możliwości, ale nie zobowiązuje organu do wydania decyzji pozytywnej dla podatnika. Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji szczegółowo i logicznie uzasadnił odmowę uwzględnienia wniosku podatnika, co oznacza, że uzasadnienie spełnia wymagania określone przepisami prawa. Jako okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia zaległości, pomimo zaistnienia przesłanki ważnego interesu podatnika zasadnie wskazano następujące okoliczności stanu faktycznego: - brak ujawnienia informacji dotyczących sytuacji dochodowej syna wnioskodawcy, który jak wynika z akt sprawy pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym; - zobowiązany nie podejmował prób uiszczenia należnych opłat. Nieuiszczenie w ogóle opłat za gospodarowanie odpadami pomimo ciążącego obowiązku w tym zakresie w sytuacji gdy były regulowane inne owiązania (kredyty) przez wnioskodawcę; - celowe uchylanie się od obowiązku ponoszenia opłat poprzez działania polegające na braku zgody na odbiór pojemników na odpady. Kolegium stwierdziło, że okoliczności te uzasadniają odmowę umorzenia zaległości pomimo zaistnienia "ważnego interesu podatnika". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T.R. nie zgodził się z tą decyzją. Wskazał, że ani jego sytuacja majątkowa, ani zdrowotna, nie uzasadniają zaskarżonej decyzji. Organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Należy przypomnieć, że art. 67a § 1 pkt 2 i 3 O.p. wyznacza dwie fazy postępowania podatkowego. W pierwszej organ podatkowy obowiązany jest dokonać ustalenia czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Organ zobligowany jest również wskazać, jak (zwłaszcza w kontekście istniejącego stanu faktycznego) należy postrzegać rozumienie przesłanki "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz oczywiście wykładnia art. 67a § 1 O.p.. Należy pamiętać, że braki argumentacyjne wniosku o zastosowanie ulgi lub ograniczenie się przez podatnika tylko do pewnych okoliczności, nie zwalniają organu z obowiązków wymienionych w art. 122 czy też art. 187 § 1 O.p., tj. samodzielnego dokonania wszechstronnych ustaleń faktycznych i ich oceny Mając to na uwadze Sąd stwierdza, że organy obu instancji pominęły istotne okoliczności sprawy, a ich ocena przesłanki, która - zdaniem organów wydających decyzje - miała decydujące w niniejszej sprawie znaczenie, tj. brak "interesu publicznego", o którym mowa w art. 67a O.p., jest niedopuszczalna, oderwana od okoliczności, które w sprawie wystąpiły. Sąd pomija w swoich rozważaniach tę część oceny sytuacji skarżącego, która doprowadziła do wniosku o istnieniu "ważnego interesu podatnika", czyli informacji o jego stanie zdrowia i bardzo trudnej sytuacji majątkowej strony. Te okoliczności są nie do podważenia, jeśli zważy się treść opinii Ośrodka Pomocy Społecznej z 19 października 2017 r.. W piśmie tym opisując sytuację skarżącego i jego żony napisano: "Pan T.R. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, Panią Z.R. Zamieszkują wspólnie budynek mieszkalny, mając w nim do dyspozycji 2 pokoje oraz wspólną kuchnie i łazienkę. W odrębnym pokoju mieszka syn Państwa R., który prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Zarówno Pan T. jak i Pani Z. są osobami bardzo skromnymi, spokojnymi. Pan T. jako osoba niepełnosprawna niemal całe dnie spędza w swoim pokoju, który służy mu nie tylko jako miejsce do spania, ale też tam w większości przypadków, zjada posiłki czy poświęca się swemu hobby, jakim jest muzyka. Pan T. od bodajże 1993 roku jest rencistą - uległ wypadkowi, w którym stracił lewą kończynę dolną. Od tego czasu ma protezę, porusza się o kulach, ale również ta czynność sprawia mu wiele kłopotów. Pan T. bowiem cierpi na wiele schorzeń - nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2, hipercholesterolemię, jaskrę obu oczu (stan po lridotomii i Iridoplastyce), schorzenia kręgosłupa. Ponadto, jest po zabiegu usunięcia zaćmy z obu oczu, w których nadal występuje spore nadciśnienie, a ostatnio podczas rutynowego badania dna oka, stwierdzono problemy z nerkami (w trakcie diagnostyki). Pan T. choruje również na przewlekłą zaporową chorobę płuc; stwierdzono też bezdechy nocne, co jest niebezpiecznym dla życia objawem. Każdego dnia zażywa mnóstwo lekarstw (około 8 gatunków, 3 rodzaje kropli i inne). Półki w pokoju Pana T. przypominają witryny w aptece. Konieczna jest także zmiana protezy, która jeśli zostanie zrefundowana - to tylko w części, co wiąże się z wieloma wyjazdami na przymiarki i inne wizyty lekarskie. Pan T. niemal w każdym tygodniu udaje się do jakiegoś specjalisty - znajduje się on bowiem pod stałą kontrolą diabetologa, kardiologa, okulisty, ortopedy i innych. Wyjazdy te wiążą się z dość znacznymi wydatkami, bowiem gabinety wszystkich wyżej wymienionych specjalistów mieszczą się w odległych od miejsca zamieszkania miejscowościach: C., S. czy G. Pan T. posiada samochód, dzięki któremu może przemieszczać się we wskazane miejsca, niejednokrotnie jednak wymaga on pomocy innego kierowcy oraz osoby, która - mówiąc wprost, poda mu pomocną dłoń. Zapytany o koszty, jakie ponosi w związku z leczeniem, nie umiał wprost odpowiedzieć. Same lekarstwa oscylują w granicach 150 zł miesięcznie, jednakże bardziej kosztowne są same dojazdy do lekarzy, aptek, po skierowania (300 - 400 zł). Należy tutaj doliczyć wszelkie inne opłaty, jak np. prąd (ok. 100 zł miesięcznie, media (ok. 150 zł miesięcznie), podatki od nieruchomości, zakup opału na zimę, ubezpieczenie i eksploatacja auta, które choć stosunkowo stare, to - jak mówi Pan T. - są to jego "nogi". Do wszystkich wyżej wymienionych wydatków należy doliczyć samo "życie", które jak wiadomo, kosztuje najwięcej, a niejednokrotnie nie starcza np. na wykup lekarstw. Pan T. otrzymuje rentę w wys. 911,86 zł. Z Ośrodka Pomocy Społecznej, z pomocy doraźnej nie korzysta. Z racji swej niepełnosprawności pobiera zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł, zaś małżonka Pana T., Pani Z. - specjalny zasiłek opiekuńczy w wys. 520,00 zł. Należy przy tym nadmienić, iż świadczenie Pani Z. jest zasiłkiem wypłacanym z racji całodobowej opieki nad niepełnosprawnym mężem, bez której nie poradziłby sobie w życiu codziennym, zaś Pani Z. z tego tytułu nie może podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia. Ponadto świadczenia rodzinne, tj. zasiłek pielęgnacyjny i tzw. SZO są świadczeniami nieopodatkowanymi, zwolnionymi również - w myśl przepisów - z zajęć komorniczych. Sytuacja socjalno-bytowa, ekonomiczna Pana T. jest pracownikom tut. Ośrodka dość dobrze znana. Pracownik socjalny odwiedza bowiem rodzinę w/wymienionego co jakiś czas, świadcząc tam pracę socjalną, bądź na zlecenie działu świadczeń rodzinnych, dokonując weryfikacji świadczonej przez Panią Z. opieki. Klienci żyją skromnie, nie zauważono jakichkolwiek zmian materialnych świadczących na uzyskanie dodatkowego dochodu". Treść powyższego pisma w sposób nie budzący wątpliwości potwierdza bardzo trudną sytuację skarżącego. Jednakże, w ocenie Sądu, powyższe świadczy nie tylko o zaistnieniu jednej z podstaw wniosku o umorzenie zaległości, lecz - wbrew obu rozstrzygnięciom - także - drugiej. Zdaniem Sądu, nie można pominąć, że tak skarżący jak i jego żona utrzymują się wyłącznie ze świadczeń wynikających ze stanu zdrowia strony. Świadczenia te są przy tym bardzo niskie. Sąd nie ma wątpliwości, że ważny interes publiczny w takiej sytuacji nie może być rozumiany w taki sposób, że zrealizowanie obowiązku zapłaty zaległości w opłacie doprowadziłoby do pozbawienia skarżącego nawet tak niewielkich środków finansowych, jakie otrzymuje on i jego żona. W ocenie Sądu, sprzeciwia się interesowi publicznemu egzekwowanie należności w sytuacji, gdy - ze względu na stan zdrowia i stan w istocie ubóstwa strony - prowadzi to do całkowitego pozbawienia strony środków do życia. W tej sytuacji Sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 67a § 1 O.p. i orzekł w myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.. DSz