I SA/Gd 1311/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi D.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt SKO [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] 2017 r. działając na podstawie 228 § 1 pkt 1, art. 138a, 138 b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) - powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "o.p." po rozpatrzeniu odwołania D.L. od decyzji (nakazu płatniczego) Burmistrza Gminy nr [...] z dnia [...] 2017 r. w sprawie ustalenia A.L. łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. w kwocie 331 zł, stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły na tle następującego stanu faktycznego sprawy: D.L. w dniu 27 lutego 2017 r. wniósł odwołanie od wydanego wobec jego matki A.L. nakazu płatniczego w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. w kwocie 331 zł. Z treści odwołania wynikało, że działa on w imieniu matki. W odwołaniu wskazano na fakt, że A.L. nie jest właścicielką nieruchomości, z uwagi na jej umowne zbycie umową dożywocia na rzecz D.L. . Pismem z dnia 5 lipca 2017 r. SKO wezwało D.L. do wyjaśnienia, czy domaga się on rozpatrzenia w trybie odwoławczym decyzji skierowanej do A.L. , czy też wnosi w jej imieniu o umorzenie zobowiązania pieniężnego. W wezwaniu tym wyjaśniono, że jeżeli D.L. domaga się rozpatrzenia sprawy w trybie odwoławczym, winien w terminie 7 dni od doręczenia wezwania przedstawić pełnomocnictwo A.L. upoważniające go do działania w jej imieniu, a także sprecyzować zarzuty uzasadniające żądanie pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania lub pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie podatnik wskazał, że domaga się rozpatrzenia sprawy w trybie odwoławczym oraz że dopuszcza możliwość umorzenia. Odnośnie pełnomocnictwa podatnik wskazał, że jego matka jest osobą starszą, schorowaną, po amputacji nogi, doznała udaru. Nie może jej zmusić do wykonania zobowiązania. Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność złożonego przez D.L. odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu postanowienia SKO powołując się na zapisy art. 138a § 1 o.p. stwierdziło, że w niniejszej sprawie D.L. winien posiadać pełnomocnictwo od A.L. do działania w jej imieniu. Nie zachodzi przy tym możliwości zastosowania art. 138b § 3 o.p., stanowiącego, że w kwestiach mniejszej wagi wynikających w toku postępowania, organ podatkowy może nie żądać pełnomocnictwa, jeżeli pełnomocnikiem jest małżonek strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu jego upoważnienia do występowania w imieniu strony. Organ wskazał, że D.L. jest synem A.L. i jak wynika z jego wyjaśnienia, A.L. zamieszkuje u jego siostry w S. i tam pobiera rentę. Mimo wezwania do przedłożenia pełnomocnictwa D.L. składając wyjaśnienie - pełnomocnictwa do reprezentowania swojej matki nie przedstawił. Z uwagi na powyższe SKO uznało za właściwe pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Organ powołał się na art. 228 § 1 pkt 1 o.p. zgodnie z którym, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. W skardze na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że matka przekazała mu działkę o numerze [...] umową o dożywocie i od 5 lat to on ma obowiązek płacić podatek. Zatem jego matka została niesłusznie obciążona należnością podatkową. Skarżący zarzucił istnienie sprzeczności w wydanej decyzji, dotyczących opodatkowania nieużytków, organ wskazał, że są one opodatkowane a następnie, że są zwolnione z podatku i powołał się na art. 7 ust. 10 u.p.o.l. oraz art. 1 u.p.r. Skarżący stwierdził, że nie musi składać pełnomocnictwa, albowiem wyjaśnił, kto jest zobowiązany do zapłaty podatku. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że narusza ono prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Skarżący złożył jednym pismem odwołanie od dwóch decyzji : decyzji wydanej wobec niego oraz decyzji wydanej wobec jego matki A.L. . Z treści odwołania dotyczącego decyzji wydanej w stosunku do A.L. wynika, że skarżący złożył je nie w imieniu własnym, lecz w imieniu A.L. . D.L. działał zatem jako jej pełnomocnik. W odwołaniu wskazano, że A.L. nie jest właścicielką nieruchomości, bowiem zbyła nieruchomość na rzecz skarżącego, nie powinna być zatem obciążona zobowiązaniem podatkowym. Organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków odwołania, wskazując na konieczność dołączenia pełnomocnictwa i podniesienia zarzutów. W zobowiązaniu zakreślono termin 7 dni oraz rygor pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia lub stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Postępowanie organu w przypadku braku formalnego pisma w postaci braku pełnomocnictwa unormowane jest w art. 169 o.p. Przepis ten w § 1 stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Zgodnie z art. 169 § 4 o.p., w razie nieuzupełnienia takiego braku formalnego, organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. Wymogi szczególnego pisma jakim jest odwołanie, unormowane są w art. 222 o.p., zgodnie z którym odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 3 o.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia ono warunków wynikających z art. 222. W myśl art. 228 § 2 o.p. postanowienie to jest ostateczne. Wezwanie do uzupełnienia braków odwołania zostało sformułowane nieprawidłowo. Wydano je na podstawie dwóch różnych przepisów, przewidujących różne konsekwencje niewykonania zobowiązania oraz różny charakter wydanych postanowień, z punktu widzenia ich zaskarżalności. Okoliczności te winny być wyraźnie w wezwaniu wskazane. Organ nie przypisał do poszczególnych braków formalnych konsekwencji ich nie uzupełnienia oraz nieprawidłowo wskazał na możliwość stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, przewidzianą w art. 228 § 1 pkt 1 o.p., który nie dotyczy braków z art. 222 o.p. W niniejszej sprawie organ winien zobowiązać pełnomocnika do uzupełnienia braku w postaci pełnomocnictwa wskazując rygor z art. 169 § 4 o.p. Natomiast jeżeli chodzi o unormowanie art. 222 o.p., wniesione odwołanie spełniało wymogi tego przepisu, zawierało ono zarzuty przeciw decyzji i określało żądanie będącego przedmiotem odwołania. Z odwołania wynikało bowiem, że strona kwestionuje obowiązek zapłaty podatku z uwagi na fakt, że nie jest właścicielem nieruchomości. Strona powołała się nadto na treść umowy dożywocia, co wyczerpuje obowiązek zgłoszenia wniosków dowodowych. Wskazać także należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że brak wniosków dowodowych nie uzasadnia pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, co jest zgodne z zasadą, że strona może zgłaszać wnioski dowodowe na każdym etapie postępowania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. I SA/Kr 1648/14). Zobowiązanie do uzupełnienia braku formalnego odwołania winno zatem dotyczyć pełnomocnictwa, a nie okoliczności wskazanych w art. 222 o.p. Wydane postanowienie zawiera pouczenie, że postanowienie jest ostateczne i przysługuje od niego skarga do sądu administracyjnego, podczas, gdy postanowienie wydane w trybie art. 169 § 1 o.p., jest zgodnie z § 4 tego przepisu zaskarżalne zażaleniem, które to zażalenie rozpoznaje organ II instancji, który wydał postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia. Organ wydając postanowienie na podstawie art. 169 § 1 o.p. winien pouczyć stronę o zażaleniu, a następnie rozpoznać wniesione zażalenie. Niewątpliwie, zaistniałe naruszenie przepisów prawa procesowego, polegające na wystosowaniu do skarżącego wadliwego zobowiązania i wydaniu rozstrzygnięcia na podstawie art. 228 § 1 pkt 3 o.p. a nie art. 169 § 1 o.p., oraz pouczenie strony o ostateczności postanowienia, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługiwała zatem na uwzględnienie. Wskazać także należy, że skarżący posiadał legitymację do wniesienia skargi w swoim imieniu, mimo pełnionej roli pełnomocnika, bowiem organ wydał postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania wniesionego przez D.L. , a nie A.L. Postanowienie to dotyczyło zatem osoby skarżącego. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozstrzygając sprawę organ, winien uwzględnić zawartą w mniejszym wyroku ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zwiazku z art. 120 p.p.s.a., sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.