I SA/Gd 1313/16

Dnia 31 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...]z dnia 4 września 2015 r. nr [...] w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 26 sierpnia 2016 roku, nr [...], [...], [...] w przedmiocie ustalenia wysokości dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2010 rok oraz zryczałtowanego podatku dochodowego p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 4 września 2015 r. nr [...] W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 26 sierpnia 2016 roku, w przedmiocie ustalenia wysokości dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2010 rok oraz zryczałtowanego podatku dochodowego S. G. złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do spowodowania skutków. Jak wskazała wnioskodawczyni, wysokość zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę przekracza możliwości płatnicze skarżącej. Skarżąca podała jednocześnie, że podjęła starania o dobrowolne uregulowanie należności, występując z wnioskiem o rozłożenie należności na raty Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przywołany wyżej przepis rozszerza możliwość wstrzymywania zaskarżonych aktów, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przy czym użyty w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrot "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować w świetle przedmiotu zaskarżenia daną skargą rozpoznawaną w sprawie sądowoadministracyjnej stosownie do brzmienia art. 3 § 2 p.p.s.a., który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli. Analizując ten przepis z treścią art. 135 p.p.s.a., który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych "w granicach sprawy" trzeba zważyć, że ma on znaczenie węższe niż w tym przepisie. Posługując się zwrotem "granice sprawy" ustawodawca odsyła do pojęcia sprawy administracyjnej w jej rozumieniu materialnoprawnym. Granice te wyznaczają elementy określające tożsamość skonkretyzowanego stosunku administracyjnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw - prawnej i faktycznej. W związku z tym treścią art. 61 § 3 objęte będą zarówno akty zaskarżone jak i akty wydane w I instancji oraz akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli (zob. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2013 r., I OSK 1651/13, postanowienie NSA z dnia 8 października 2013 r., I OZ 851/13, dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżąca zwróciła się z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...]. Przepis art. 61 p.p.s.a. wskazuje na szkodę (majątkową, bądź niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, zaś jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 roku, GZ 138/2004). Przywołany wyżej przepis wskazuje wyraźnie, że wstrzymanie wykonania aktu dopuszczalne jest, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że w okolicznościach konkretnej sprawy można zakładać, spodziewać się zaistnienia takiej sytuacji o jakiej mowa w przepisie. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że ocena możliwości wystąpienia tego niebezpieczeństwa nie może być przez Sąd dokonywana bez odwołania się do konkretnych okoliczności, odpowiednio potwierdzonych przez wnioskodawcę dowodami. Jeżeli bowiem podatnik twierdzi, że wykonanie decyzji polegającej na obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej skutkować będzie powstaniem szkody, to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie tego, że środki pieniężne niezbędne do zapłaty należności publicznoprawnej przekraczają możliwości płatnicze podatnika i doprowadzą np. do utraty możliwości zaspakajania potrzeb podatnika i jego rodziny. Jak to wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia tym aktem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Brak przy tym podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu za samą stronę (por. postanowienie NSA z 15 stycznia 2015 r., I OZ 1236/14). Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04, z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 1263/12). Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji. Po pierwsze należy zauważyć, że w złożonym wniosku skarżąca ograniczyła się zasadniczo do wskazania ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskrzonego aktu podając przy tym, że znajduje się w trudnej sytuacji, a zapłata zaległości przekracza jej możliwości płatnicze. W ocenie Sądu, informacje podane przez skarżącą nie obrazują w pełni jej sytuacji majątkowej. Niemniej jednak Sąd zwrócił uwagę na to, że w aktach sprawy znajdują się inne dokumenty, złożone przez skarżącą w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy. Z analizy złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca nie posiada żadnego majątku, nie osiąga dochodów, poszukując obecnie zatrudnienia, samotnie wychowuje sześcioletniego syna, a koszty utrzymania dziecka pokrywa jego ojciec. Wszelkie zobowiązania skarżącej, jej bieżące wydatki i potrzeby życiowe pokrywane są przez jej matkę. Wnioskodawczyni wskazała również, że nie posiada majątku nieruchomego, oszczędności a także wartościowych przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. W ocenie Sądu, przedstawione przez wnioskodawczynię okoliczności odnoszące się do jej sytuacji finansowo rodzinnej nie wskazują na to, że wskutek wykonania zaskarżonej decyzji może zaistnieć stan niebezpieczeństwa wystąpienia szkody, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Zdaniem Sądu, brak posiadania jakiegokolwiek majątku oraz dochodów oznacza, że wobec skarżącej nie mogłaby być prowadzona w sposób efektywny, ewentualna egzekucja należności wynikającej z zaskarżonej decyzji. W związku z tym, jej wykonanie nie może w sposób realny, w zakresie majątkowym, spowodować niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania nieodwracalnych skutków. Ewentualne wykonanie decyzji nie będzie skutkować również brakiem możliwości pokrywania przez skarżącą bieżących, koniecznych kosztów utrzymania, albowiem jak wynika z oświadczenia strony, potrzeby te w chwili obecnej są zaspakajane przez matkę strony. Należy także dodać, że wykonanie decyzji nie odbędzie się z uszczerbkiem dla małoletniego syna skarżącej. Jak wynika to bowiem z treści formularza PPF, koszty jego utrzymania ponosi ojciec. W wyniku egzekucji nie dojdzie zatem do wyegzekwowania środków pieniężnych, które mogłyby zagrozić egzystencji członka rodziny wnioskodawczyni. Przyjąć zatem należy, że egzekucja należności fiskalnych nie doprowadzi do zagrożenia egzystencjalnego samej podatniczki jak i jej rodziny. Zatem w obecnym stanie rzeczy, fakt wykonania zaskarżonej decyzji nie prowadzi zdaniem Sądu do wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tylko natomiast taka sytuacja uzasadniałaby wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Dodać również należy, że wykonanie zaskarżonej decyzji – związane bezpośrednio ze świadczeniem pieniężnym – ma charakter odwracalny. Zatem w sytuacji ewentualnego wzruszenia decyzji administracyjnej istnieje oczywista możliwość zwrotu stronie skarżącej kwoty orzeczonej w decyzji. Nie ma przy tym znaczenia kwestia ewentualnego skomplikowanego odzyskania uiszczonych kwot i czasu ich odzyskania, gdyż w wypadku pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia będą mu przysługiwały określone środki prawne, które doprowadzą do zwrotu przez organ zapłaconych przez skarżącego należności (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1568/13). Sąd zwrócił przy tym uwagę, że w niniejszym postępowaniu przyznano skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Podkreślić jednak należy, że trudna sytuacja finansowa strony, nie może sama w sobie świadczyć o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W doktrynie i w judykaturze przyjmuje się jednak zasadę, zgodnie z którą przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 p.p.s.a., nie można utożsamiać z przesłankami, na podstawie, których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy a postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 605/10, LEX nr 742664 i z dnia 16 października 2009 r., II FSK 1783/08, LEX nr 573464). Fakt egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie może być automatycznie utożsamiany z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trudna sytuacja materialna skarżącego może mieć niewątpliwie wpływ na przyznanie prawa pomocy, nie jest zaś wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2011 r., II FSK 2752/11, LEX nr 1069889). Podsumowując, spełnienie przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. wymaga stwierdzenia prawdopodobieństwa wyrządzenia znacznej szkody lub też trudnych do odwrócenia skutków. Sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.