I SA/Gd 1315/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 23 stycznia 2012 r. (data stempla pocztowego), M. R. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię uzyskuje ona dochód z tytułu umowy zlecenia w wysokości około 1.000 zł netto miesięcznie, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem otrzymującym rentę w kwocie 1.100 zł netto, ma na utrzymaniu małoletnią córkę. Wnioskodawczyni nie ma oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie jest też właścicielką nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej oraz że dokłada się do czynszu, opłat za energię i gaz oraz zakupu leków dla ojca, szacując łącznie ww. wydatki na kwotę 910 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2012 r. (doręczonym w dniu 7 lutego 2012 r., k. 45) wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawczynię oraz jej ojca w 2011 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów, zeznań podatkowych – jeżeli zostały już sporządzone), dokumentów potwierdzających źródła i wysokość dochodów uzyskanych przez wnioskodawczynię w okresie ostatnich trzech miesięcy (zaświadczenia od zleceniodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za ww. okres, umów zlecenia), dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez ojca wnioskodawczyni z tytułu renty, tj. ostatniego odcinka renty, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej ojca rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, oświadczenia wnioskodawczyni, czy otrzymuje alimenty na córkę, jeżeli tak dokumentu potwierdzającego ich aktualną wysokość (odpisu orzeczenia sądu, dowodów ich uiszczania, odpisu decyzji w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego), oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię lub jej ojca pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących aktualną wysokość wymagalnych zobowiązań wnioskodawczyni (wobec ZUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię lub jej ojca kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych), dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni nadesłała odpisy: informacji PIT-11 za 2011 r., zgodnie z którą jej dochód za ten rok wyniósł 7.534,05 zł, zawartych przez nią umów zlecenia z dnia 16 i 17 grudnia 2011 r., jej oświadczeń jako zleceniobiorcy do ww. umów, kart szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy i rachunku z dnia 15 stycznia 2012 r. na kwotę 1320 zł brutto, wystawionego do umowy z dnia 17 grudnia 2011 r., odcinków przekazów pocztowych w kwotach 998,63 zł i 1097,03 zł, otrzymanych przez wnioskodawczynię 23 grudnia 2011 r. i 31 stycznia 2012 r. oraz przekazu pocztowego świadczenia jej ojca za luty 2012 r. w wysokości 1.178,97 zł, wystawionego na jej ojca potwierdzenia zapłaty z dnia 13 stycznia 2012 r. opłaty za gaz w wysokości 163,33 zł. Nadto wnioskodawczyni oświadczyła w piśmie z dnia 13 lutego 2012 r., że bankowe konta firmowe, które posiada, są zablokowane przez urząd skarbowy, nie sporządziła zeznań podatkowych, ponieważ czeka na PIT z obecnego zakładu pracy. Podała również, że nie może dostarczyć oświadczenia taty i pozostałych dokumentów, ponieważ jej tata jest w szpitalu. Wskazała, że dokumenty te dośle w najbliższym czasie. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, że jest on niepełny i nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawczyni nie przedłożyła wyciągów z prowadzonych dla niej rachunków bankowych, ograniczając się tylko do wskazania, że posiada rachunki firmowe, zajęte przez urząd skarbowy. Podkreślić należy, że ze złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia z dnia 13 lutego 2012 r. nie wynika, czy posiada ona (czy nie) jakiekolwiek rachunki osobiste i lokaty bankowe. Co więcej wnioskodawczyni nie przedłożyła również wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych dla jej ojca ani (alternatywnie) jego oświadczenia o ich nieposiadaniu. Podkreślić należy w tym miejscu, że choć wnioskodawczyni tłumaczyła powyższy brak pobytem ojca w szpitalu, to nie złożyła wniosku o przedłużenie terminu do wykonania wezwania w tym zakresie ani – wbrew jej zapowiedziom – nie nadesłała tych dokumentów do dnia wydania niniejszego postanowienia. Nadesłanie ww. dokumentów umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak stan łącznych zasobów pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych prowadzonych dla wnioskodawczyni i jej ojca, rodzaj i wysokość księgowanych na tych rachunkach wpływów i rozchodów oraz wysokość potrąceń egzekucyjnych dokonywanych z rachunków firmowych wnioskodawczyni. Uchylając się od przedłożenia tych dokumentów, wnioskodawczyni uniemożliwiła ustalenie ww. okoliczności. Wnioskodawczyni nie przedłożyła również, pomimo że została do tego zobowiązana, dokumentów obrazujących aktualną wysokość jej wymagalnych zobowiązań (względem ZUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych i innych podmiotów) oraz dokumentów potwierdzających wysokość wydatków na leki, o których napisała we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zaś odnośnie do wymienionych przez nią kosztów utrzymania, przedłożyła tylko dokument obrazujący wysokość ponoszonych opłat za gaz. Ponadto wnioskodawczyni nie złożyła oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na siebie i jej ojca pojazdów mechanicznych, oświadczenia w przedmiocie pobierania przez nią lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym świadczeń rodzinnych, oświadczenia w przedmiocie korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej, oświadczenia w przedmiocie otrzymywania i wysokości alimentów na córkę oraz oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości dochodów uzyskanych przez nią i jej ojca w ubiegłym roku. Wskazać też należy, że dochód w wysokości 7.534,05 zł, wynikający z przedłożonej informacji PIT-11, nie był jedynym dochodem uzyskanym przez wnioskodawczynię w 2011 r., co wynika z jej oświadczenia z dnia 13 lutego 2012 r., zgodnie z którym nie może ona sporządzić zeznania rocznego za ubiegły rok, gdyż czeka na PIT z obecnego zakładu pracy. Powyższe postępowanie wnioskodawczyni, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Uchylenie się przez wnioskodawczynię od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.