I SA/Gd 1320/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A.O. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 14 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę. Decyzją z dnia 12 lipca 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Mercedes. Decyzję zawierającą prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania doręczono stronie w dniu 27 lipca 2010 r., co zostało potwierdzone na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru. Odwołanie od powyższej decyzji strona nadała w placówce pocztowej w dniu 13 sierpnia 2010 r. Pismem z dnia 27 sierpnia 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego przekazał odwołanie wraz z aktami sprawy Dyrektorowi Izby Celnej, wskazując jednocześnie na fakt uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W dniu 13 września 2010 r. do Urzędu Celnego wpłynął wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 14 października 2010 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w postępowaniu podatkowym uchybienie terminu zachodzi wówczas, gdy czynność procesowa nie została dokonana przez stronę bądź uczestnika postępowania, w ciągu oznaczonego do tej czynności okresu. Zgodnie z art.162 ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Pozytywna decyzja organu podatkowego w przedmiocie przywrócenie uchybionego terminu uzależniona jest od spełniania przez stronę szeregu warunków, w tym: 1) wystąpienie przez stronę do właściwego organu podatkowego z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenie odwołania, 2) uprawdopodobnienie we wniosku, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, 3) podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminowi, 4) jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi jest bezpośrednio związane ze wskazaniem przyczyny naruszenia terminu. Przyczyna uchybienia terminowi wskazana przez wnioskodawcę każdorazowo winna być poddana ocenie organu podatkowego. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. W ocenie organu z treści wniosku wynika wprost, że strona pozostawała w przekonaniu, że odwołanie w przedmiotowej sprawie zostało wniesione w terminie. Podatnik wprost oświadczył, że dopiero z pisma z dnia 27 sierpnia 2010 r., przekazanego stronie do wiadomości, dowiedział się, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Następnie w dniu 9 września 2010 r. podatnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jako załącznik przedstawił zaświadczenie lekarskie, wydane przez specjalistę otolaryngologa, alergologa, w którym zalecono pozostanie w domu, leżenie przez okres do tygodnia. Przedmiotowe zaświadczenie wystawiono w dniu 9 sierpnia 2010 r. Organ odwoławczy podkreślił, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż złożone przez stronę odwołanie datowane jest na następny dzień po uzyskaniu zaświadczenia lekarskiego, to jest na dzień 10 sierpnia 2010 r., który był jednocześnie ostatnim dniem uprawniającym do złożenia odwołania. Powyższe wskazuje, że stan zdrowia podatnika nie uniemożliwiał mu sporządzenia przedmiotowego pisma. Jak wynika jednak ze stempla pocztowego przedmiotowe odwołanie złożone zostało w placówce pocztowej w dniu 13 sierpnia 2010 r. Podniesiona przez stronę okoliczność zaleconego przebywania w domu nie jest okolicznością wystarczającą do powzięcia przekonania o braku winy po stronie składającego odwołanie. Czynność wysłania, bądź osobistego złożenia w siedzibie organu, mogła nastąpić przy pomocy osób trzecich. Skoro odwołanie sporządzone zostało już w trakcie przebywania podatnika na zwolnieniu lekarskim należy wykluczyć okoliczność, aby choroba miała charakter nagłej, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Ponadto podatnik mógł sporządzić odwołanie w okresie przed swoją chorobą, na co miał 12 dni. W ocenie organu odwoławczego przedstawione zaświadczenie lekarskie, biorąc pod uwagę fakt sporządzenia odwołania w dzień po jego uzyskaniu, nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem ono możliwości dokonania czynności procesowej w postaci nadania pisma na poczcie przez osobę trzecią. Dodatkowo fakt potwierdzony we wniosku odnośnie pozostawania w przekonaniu o dotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania świadczy wprost i jednoznacznie o tym, że to sama strona dokonała błędnego obliczenia terminu do jej dokonania. W rozpatrywanej sprawie strona złożyła odwołanie, a następnie wystąpiła z wnioskiem do właściwego organu, o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W tym miejscu stwierdzić należy, że przedmiotowe podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Rozważając zatem chorobę strony, jako wskazaną przyczynę uchybienia terminowi, choć przeczy temu fakt sporządzenia w tym czasie odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należało złożyć w terminie 7 dni od ustania przyczyny. Przedłożone przez stronę zaświadczenie lekarskie wskazuje na zalecenie pozostania w domu na okres do tygodnia, tj. do dnia 16 sierpnia 2010 r. W treści wniosku z dnia 9 września 2010 r. strona wskazuje, że odwołanie złożone zostało w czasie, gdy dolegliwości się zmniejszyły, co oznacza, że strona nie musiała już przebywać w domu. Uznać należy, że wtedy również ustała przesłanka uchybienia terminowi. Biorąc pod uwagę brzmienie przepisu art. 162 § 2 ordynacji podatkowej wówczas należało, zachowując 7 - dniowy termin złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, powołując się na zaistniałą chorobę. Fakt, iż strona w dniu 13 sierpnia 2010 r. złożyła jedynie odwołanie dobitnie świadczy to tym, że miało miejsce błędne obliczenie terminu do wniesienia odwołanie, pozostające bez związku z chorobą. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz o zasadzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że choroba jest zdarzeniem nagłymi niezawinionym, którego nie można przewidzieć, ani zaplanować. Nie można również ponosić ujemnych konsekwencji spowodowanych chorobą. W ocenie skarżącego nie można przyjąć, aby skarżący ze względu na swoją chorobę był zobowiązany do wyręczenia się osoba trzecią, a także do sporządzenia odwołania w okresie przed chorobą. Zdaniem skarżącego spełnił on wszystkie warunki do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W momencie gdy dowiedział się o uchybieniu terminu złożył wniosek o przywrócenie terminu, przy czym odwołanie od decyzji złożył dużo wcześniej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga A. O. nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępnie rozważań należy zauważyć, że zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała postanowienie strona skarżąca. Nie oznacza to jednak, że Sąd jest władny wydać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy wyręczając w tym organ administracji. Niedopuszczalne jest zatem przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nawet gdyby skarga okazała się zasadna. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z uchybieniami, które spowodowałyby konieczność jego uchylenia. Zgodnie z treścią art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W badanym przypadku sprawa dotyczy stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i ewentualnego przywrócenie tegoż terminu. W granicach sprawy nie mieści się zatem kwestia zasadności i zakresu określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Mercedes. W praktyce oznacza to, że Sąd nie jest władny zbadać zgodności z prawem decyzji organu I instancji z dnia 12 lipca 2010 r. Przyjęcie odmiennej koncepcji godziło by w jedną z podstawowych zasad dopuszczalności skargi, przejawiającej się w konieczności wyczerpania toku instancji przed skutecznym wniesieniem skargi do sądu administracyjnego (art. 52 ustawy p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia terminu została uregulowana w art. 161 i następnych ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tekst jednolity - Dz.U. z 2005 roku, nr 8, póz. 60). Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mająca na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Stosownie do art. 162 § 1 wyżej wymienionej ustawy w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 ordynacji podatkowej). Przywołany przepis art. 162 § 1 i § 2 ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu: uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi, złożenie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Po pierwsze przywrócenie terminu uzależnione jest od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Podnieść należy, że ustawodawca nie wymaga od strony udowodnienia braku winy a jedynie nałożył na stronę obowiązek wykazania, istnienia dużego prawdopodobieństwa okoliczności przemawiających za brakiem winy. Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązek dowodowy w tym zakresie spoczywa na stronie. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości co do tego, że organ podatkowy nie ma obowiązku poszukiwać dowodów wskazujących na możliwość braku winy strony w uchybieniu terminu. Skarżący jako okoliczność wyłączającą jego winę wskazał chorobę. Z dołączonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego wynika, iż skarżący był niedysponowany w okresie "do tygodnia" od dnia 9 sierpnia 2010 r. Na wstępie należy wskazać, że zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Niekoniecznie bowiem musi ono wykluczać możność dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma na poczcie osobiście lub przez domownika. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Nie można uznać, że o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu świadczy jego nieświadomość co do możliwości i terminu złożenia odwołania. Podkreślenia wymaga fakt, że przedmiotowa decyzja z dnia 12 lipca 2010 r. zawiera w swej treści pouczenie o prawie, sposobie i terminie wniesienia odwołania. Strona, która została prawidłowo pouczona o prawie i sposobie odwołania nie może się zasłaniać nieznajomością procedury. W ocenie Sądu uchybienie terminowi, mimo prawidłowego pouczenia wskazuje na winę strony. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do akt niniejszej sprawy bezsprzecznie wynika, że skarżący odebrał decyzję w dniu 27 lipca 2010 r., zatem termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 10 sierpnia 2010 r. Natomiast skarżący przedmiotowe odwołanie nadał na poczcie w dniu 13 sierpnia 2010 r., czyli z uchybieniem ustawowego terminu. Znamienne jest również, że z treści złożonego odwołania można niewątpliwie wywieść, że skarżący pozostawał w błędnym przekonaniu, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Skarżący stwierdził, że o uchybieniu terminu dowiedział się dopiero w dniu 2 września 2010 r., czyli w dacie odbioru pisma Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 27 sierpnia 2010 r. Okoliczność tę skarżący wskazał wprost w treści wniosku z dnia 9 września 2010 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie budzi najmniejszych wątpliwości fakt wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, a z zachowania skarżącego w okresie od doręczenia mu decyzji do dnia złożenia odwołania nie sposób wywieść, że jego stan zdrowia uniemożliwiał mu złożenie odwołania od decyzji organu podatkowego I instancji w wymaganym terminie. Sąd w składzie orzekającym uważa za niedopuszczalne twierdzenie organu odwoławczego, jakoby podatnik mógł sporządzić odwołanie w okresie przed chorobą, na co miał 12 dni. Ustawowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, zgodnie z zapisem art. 223 § 2 pkt 1 wynosi 14 dni i to odwołujący decyduje o tym kiedy odwołanie złoży. Może to uczynić ostatniego dnia terminu. Jak już podkreślono termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zaczyna biec od dnia ustania przeszkody nie pozwalającej na wniesienie odwołania w ustawowym terminie. W przypadku skarżącego przeszkoda w postaci choroby ustała najpóźniej w dniu 16 sierpnia 2010 r., albowiem zgodnie z treścią wskazanego zaświadczenia lekarskiego z dnia 9 sierpnia 2010 r. skarżącemu zalecono "pozostanie w domu, leżenie przez okres do tygodnia" i od tego dnia mógł on - w terminie 7 dni - złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. Taki wniosek został jednakże złożony dopiero 9 września 2010 r. - zatem po terminie. Marginalnie wskazać należy, że odwołanie, które powinno być złożone wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniesiono już w dniu 13 sierpnia 2010 r. Stosownie do treści art. 228 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Cytowany przepis nie pozostawia decyzji w tym zakresie uznaniu administracyjnemu. W przypadku stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ podatkowy zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze organ odmawiając przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zasadnie stwierdził jednocześnie uchybienie terminu na podstawie cytowanego przepisu. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.