I SA/Gd 1326/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. N. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi A. N. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 9 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: przywrócić termin do uzupełnienia braku formalnego skargi. A. N. (dalej jako "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektor POR ARMR) z dnia 9 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 sierpnia 2019 r. Skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została uznana doręczoną w sposób zastępczy w dniu 26 sierpnia 2019 r. (k. 21 akt sądowych). W zakreślonym terminie nie uzupełniono braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL Skarżącego. W odpowiedzi na pismo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 września 2019 r. zawierające prośbę o wyjaśnienie treści nieczytelnego zapisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki skierowanej do Skarżącego, Poczta Polska S.A. wskazała, że adnotacja brzmi "adresat nieznany" (k. 27 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 15 października 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1326/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę, wniesioną przez Skarżącego, na ww. postanowienie Dyrektora POR ARMR z dnia 9 maja 2019 r. z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi. Postanowienie to doręczono w dniu 26 października 2019 r. (k. 38 akt sądowych). Pismem z dnia 4 listopada 2019 r. (data stempla pocztowego) Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 października 2019 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. W treści pisma podano numer PESEL Skarżącego. Skarżący podniósł, że o przekroczeniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi dowiedział się z postanowienia o odrzuceniu skargi. Operator pocztowy nie pozostawił bowiem zawiadomień (ani pierwszego ani kolejnego) o pozostawieniu pisma wzywającego do uzupełnienia braku formalnego skargi w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru. Skarżący wskazał, że okoliczność wskazania przez listonosza na awizo "adresat nieznany", podczas gdy Skarżący od dłuższego czasu mieszka pod wskazanym adresem, a przy wejściu znajduje się oddawcza skrzynka pocztowa, poddaje w wątpliwość uznanie, że Skarżącemu pozostawiono zawiadomienia. Przywołane okoliczności wskazują na brak winy Skarżącego w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skarżący bowiem zadbał wystarczająco o swoje interesy umożliwiając operatorowi pocztowemu pozostawianie wszelkich przesyłek w oddawczej skrzynce pocztowej. Splot powyższych okoliczności spowodował, że nawet przy użyciu największego w zaistniałych warunkach wysiłku po stronie Skarżącego, wobec braku świadomości pozostawienia przesyłki w placówce pocztowej, nie mógł on usunąć przeszkód w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skarżący załączył pismo z dnia 31 października 2019 r. skierowane do Poczty Polskiej S.A. wzywające do podjęcia działań celem wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, wraz z potwierdzeniem jego nadania. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 16 grudnia 2019 r. Skarżący przedłożył otrzymaną od Poczty Polskiej S.A. odpowiedź na reklamację w sprawie niedostarczonej przesyłki poleconej Sądu zawierającej wezwanie z dnia 7 sierpnia 2019 r. do usunięcia braku formalnego skargi. Poczta Polska S.A. wskazała, że wobec braku wymogu uwierzytelnienia wykonania czynności związanych z podjęciem próby doręczenia przesyłki przez operatora oraz ich awizowania, odniesienie się do zastrzeżeń Skarżącego jest utrudnione. Stwierdzono, że adnotacja umieszczona na przesyłce to "adresata nie zastałem", nie zaś "adresat nieznany". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej "p.p.s.a.") czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Sąd wskazuje, iż w pierwszej kolejności, aby możliwym było merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, należy ustalić, czy doszło do uchybienia terminowi do ich uzupełnienia, a zatem konieczne jest wskazanie, czy i kiedy doszło do doręczenia przesyłki zawierającej wezwania do ich uzupełnienia. Wskazać w tym miejscu należy, że stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres 14 dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4). Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w trybie zastępczym uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia - awizo. Od tej daty należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma. Domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby bieg terminu do złożenia środka odwoławczego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 1055/12, 14 lutego 2013 r. sygn. akt II FZ 36/13, 5 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 40/13, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w CBOSA na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a w niniejszej sprawie – bieg terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że ze zwrotnego poświadczenia odbioru wynika, że pierwszego awizowania dokonano w dniu 12 sierpnia 2019 r., zatem od tej daty biegł 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 1 i 3 p.p.s.a., z którego upływem nastąpił skutek prawny w postaci doręczenia zastępczego (tj. 26 sierpnia 2019 r.). Sąd uznał, że doręczenie było prawnie skuteczne. Skutek prawny doręczenia nastąpił z mocy prawa w dniu 26 sierpnia 2019 r. w trybie doręczenia zastępczego. Od tej więc daty rozpoczął się bieg terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Uwzględniając zatem, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi została doręczona, w trybie zastępczym, w dniu 26 sierpnia 2019 r., to siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego upłynął z dniem 2 września 2019 r. W tak zakreślonym terminie Skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi poprzez podanie swojego numeru PESEL. W związku ze stwierdzeniem uchybienia przez Skarżącego terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, istniały podstawy do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Oceniając złożony wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego w świetle przytoczonych powyżej przesłanek normatywnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku znalazł podstawy do jego uwzględnienia. W ocenie Sądu, Skarżący spełnił warunki pozwalające na jego uwzględnienie, bowiem uprawdopodobnił wystąpienie okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Odnosząc się do siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego, Sąd stwierdza, iż Skarżący zachował ww. termin, bowiem przyczyną uchybienia temu terminowi był brak wiedzy o obowiązku uzupełnienia braku formalnego skargi, z uwagi na nieodebranie przesyłki zawierającej wezwanie do jego uzupełnienia. Przyjmując, że Skarżący powziął wiadomość o niedochowaniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi z doręczonego w dniu 26 października 2019 r. (k. 38 akt sądowych) postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 października 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1326/19 w przedmiocie odrzucenia skargi, to stwierdzić należy, że nadanie w dniu 4 listopada 2019 r. wniosku o przywrócenie terminu nastąpiło z zachowaniem przedmiotowego siedmiodniowego terminu. Ostatni dzień terminu przypadał na sobotę 2 listopada 2019 r., zaś zgodnie z treścią art. 83 § 2 p.p.s.a. jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy – w niniejszej sprawie zatem poniedziałek 4 listopada 2019 r. Sąd wskazuje, że Skarżący dokonał również czynności, do dokonania której terminowi uchybiono, bowiem w treści pisma z dnia 4 listopada 2019 r. (wg daty stempla pocztowego) – stanowiącego zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu – podał numer PESEL strony skarżącej. Sąd wskazuje, że strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 798/14). Jednocześnie podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14). Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, która wymaga, by w warunkach, z jakiegokolwiek powodu, niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. W judykaturze przyjmuje się, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OZ 414/14, LEX nr 1480920). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, LEX nr 1643289). Sąd stwierdza, że Skarżący uprawdopodobnił również wystąpienie okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Wskazać należy, że w myśl art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529 oraz z 2015 r. poz. 1830), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Stosownie do § 2 tego artykułu, do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy - zgodnie z art. 65 § 2 p.p.s.a. - doręczyć pismo sądowe, należy zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1222, ze zm.) – tak też orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 marca 2017 r. sygn. akt I FZ 1/17. W niniejszej sprawie Skarżący wywodzi brak jego winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi z błędu działania Poczty Polskiej, który skutkował brakiem wiedzy Skarżącego o zawiadomieniach o pozostawieniu przesyłki do odbioru w placówce pocztowej, co skutkowało jej nieodebraniem i nieuzupełnieniem braku formalnego w terminie. Sąd stwierdza, że Skarżący uprawdopodobnił, że pomimo zachowania należytej staranności, nie mógł zapobiec zaistnieniu okoliczności (błędu pracownika Poczty Polskiej), która udaremniła dokonanie przez niego w wyznaczonym terminie czynności, do których zobowiązał go Sąd w przedmiotowym wezwaniu. Skarżący wskazał bowiem, że nie otrzymał zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, pomimo tego, iż pod adresem wskazanym na przedmiotowej przesyłce mieszka od dłuższego czasu, a przy wejściu do budynku znajduje się oddawcza skrzynka pocztowa. Sąd stwierdza, że na podstawie akt administracyjnych oraz sądowych można ustalić, iż w istocie od maja 2019 r. Skarżący wskazuje tożsamy adres do doręczeń oraz kierowane doń przesyłki pod tym adresem odbiera (k. 38, k. 61 akt sądowych). W ocenie Sądu zatem przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi winna była zostać doręczona Skarżącemu pod wskazanym adresem, a w przypadku jego nieobecności zawiadomienie o nadejściu przesyłki powinno zostać pozostawione w oddawczej skrzynce pocztowej strony skarżącej, umieszczonej na budynku. Wskazać przy tym należy, iż przeprowadzone przez Skarżącego oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postępowanie reklamacyjne mające na celu wyjaśnienie przez Pocztę Polską S.A. okoliczności doręczenia przedmiotowej przesyłki wykazały istotne rozbieżności i poddały w wątpliwość prawidłowość adnotacji o pozostawieniu przez listonosza zawiadomień o przesyłce w oddawczej skrzynce pocztowej Skarżącego. Poczta Polska S.A. w odpowiedzi na pismo tut. Sądu wskazała, że nieczytelna adnotacja poczyniona na przedmiotowej przesyłce brzmi "adresat nieznany", zaś w odpowiedzi na reklamację Skarżącego wskazała, że adnotacja ta brzmi "adresata nie zastałem". Co więcej, operator pocztowy stwierdził, że wobec braku wymogu uwierzytelnienia wykonania czynności związanych z podjęciem próby doręczenia przesyłki przez operatora oraz ich awizowania, odniesienie się do zastrzeżeń Skarżącego jest utrudnione. W świetle powyższych okoliczności uznać należało, że Skarżący podważył prawidłowość dokonania przez operatora pocztowego czynności pozostawienia w oddawczej skrzynce pocztowej zawiadomień o przesyłce zawierającej przedmiotowe wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi. Opisane działanie operatora pocztowego przyczyniło się do braku wiedzy strony skarżącej o oczekującej w placówce pocztowej przesyłce. Natomiast wobec jej nieodebrania w wyznaczonym terminie, Sąd uznał przesyłkę za doręczoną w sposób zastępczy, a strona skarżąca nie uzupełniła w zakreślonym przez Sąd terminie braku formalnego skargi. Stwierdzając, że nieprawidłowości zaistniałe na etapie doręczania przedmiotowej przesyłki nie zostały spowodowane działaniem Skarżącego, przy czym nie miał on możliwości zapobieżenia im, a dochował wystarczającej staranności w dbałości o własne interesy, Sąd uznaje, że Skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Czynności wskazanej w przedmiotowym wezwaniu Skarżący dokonał przy tym z zachowaniem siedmiodniowego terminu od daty powzięcia wiedzy w przedmiocie ciążącego na nim obowiązku podania numeru PESEL, a więc dochowując należytej staranności. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 września 2013 r. sygn. akt I FSK 1407/12 oraz w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt I FZ 410/16, przy rozpatrywaniu wniosku o przywróceniu terminu, należy uwzględnić to, jaki wpływ na prawidłowe obliczenie przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej miały błędy doręczyciela (Poczty Polskiej). Jeżeli strona działała w błędzie w związku z nieprawidłowościami, których dopuścił się doręczyciel i nie przyczyniła się do powstania tych nieprawidłowości, to można przyjąć, że uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Błędem jest obciążanie odbiorcy przesyłki winą za niezgodne z przepisami prawa postępowanie Poczty Polskiej. Jeżeli odbiorca przesyłki działał w błędzie w związku z nieprawidłowościami, których dopuścił się doręczyciel, przy czym brak jest podstaw do uznania, że strona przyczyniła się do powstania tych nieprawidłowości, to błąd ten uprawdopodobnia okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Również w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2002 r. sygn. akt SK 6/02 oraz przywołujących jego treść wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (m.in.: w Gliwicach z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 713/17, w Warszawie z dnia 18 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 131/17, czy we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 889/16), wskazano, że "brak spełnienia przy doręczeniu, któregokolwiek z elementów doręczenia zastępczego uzasadnia pogląd o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu". W ocenie Sądu, zaistniałe w sprawie i podnoszone we wniosku okoliczności, które zostały przytoczone powyżej, świadczą o uprawdopodobnieniu braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, w związku z czym wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tych czynności zasługuje na uwzględnienie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., postanowił o przywróceniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.