I SA/Gd 1331/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Gdańsku sprzeciwu M. R. od zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2017 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 28 listopada 2016 r. w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 17 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od kwietnia do lipca 2010 r. oraz umorzenia postępowania za marzec 2010 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. Dnia 28 listopada 2016 r. M. R. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dokonując analizy nadesłanego formularza referendarz sądowy stwierdził, że został on wypełniony w sposób nieprawidłowy, uniemożliwiający nadanie dalszego biegu sprawie. Skarżący nie podpisał bowiem przedmiotowego wniosku oraz nie wypełnił zgodnie z pouczeniem rubryk nr: 3. Informacja o przedmiocie zaskarżenia, 6. Stan rodzinny, 7.3. Przedmioty wartościowe, 8. Stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, 9. Inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym oraz 10. Dochody. W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2016 r., doręczonym skarżącemu w dniu 22 grudnia 2016 r., referendarz sądowy wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez wypełnienie zgodnie z pouczeniem ww. rubryk oraz jego podpisanie, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżący nie uzupełnił braków formalnych przedmiotowego wniosku, do usunięcia których został wezwany. Termin ten upłynął bezskutecznie z dniem 29 grudnia 2016 r. W dniu 29 grudnia 2016 r., a więc w ostatnim dniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, skarżący nadesłał pismo, w którym wskazał, że wraz z przedmiotowym wezwaniem nie został mu przesłany urzędowy formularz w związku czym wystąpił z prośbą o jego nadesłanie. Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2017 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania. W sprzeciwie od ww. zarządzenia skarżący wyjaśnił, że wraz z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy nie otrzymał stosownego formularza. W związku z tym nie był on w stanie zrozumieć treści nałożonego zobowiązania. Skarżący stwierdził, że zaistniała sytuacja wynikła z winy Sądu, który omyłkowo nie doręczył mu kopii formularza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę sąd wypowiada się zatem o zasadności zaskarżonego sprzeciwem zarządzenia i dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Art. 252 § 2 p.p.s.a. stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się do sądu na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. W przypadku osoby fizycznej ubiegającej się o przyznanie przywileju procesowego w postaci prawa pomocy zastosowanie znajduje tzw. druk PPF, co wynika z § 1 pkt 1 obowiązującego obecnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Druk PPF stanowi załącznik nr 1 do wskazanego rozporządzenia. W okolicznościach sprawy istotne znaczenie odgrywa ponadto przepis § 2 pkt 3 cytowanego rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym, jeżeli wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony przez stronę na urzędowym formularzu, przesyła się stronie formularz w celu jego wypełnienia. Obowiązek przesłania wnioskodawcy stosownego formularza dotyczy zatem jedynie sytuacji, gdy wniosek nie został złożony w tej formie. A contrario, w sytuacji gdy wniosek został złożony na druku PPF, sąd nie ma obowiązku doręczania stronie druku formularza. W postanowieniu z dnia 11 maja 2016 r. sygn. I SA/Ke 95/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał że obowiązkiem strony wezwanej do uzupełnienia braków wniosku jest dokonanie tych czynności w siedzibie sądu, przez wypełnienie złożonego już do akt sprawy ale niekompletnego formularza, albo przesłanie przez stronę nowego formularza, uzupełnionego stosownie do wezwania. Z przepisów ustawy p.p.s.a. nie wynika natomiast obowiązek sądu odsyłania wnioskodawcy częściowo wypełnionego formularza w celu jego uzupełnienia. Sąd przesyła stronie formularz w celu jego wypełnienia tylko wtedy, gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony przez stronę na urzędowym formularzu (LEX nr 2042790). Sąd podziela powyższe stanowisko. Niezachowanie wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na odpowiednim formularzu stanowi brak formalny wniosku w rozumieniu art. 49 § 1 p.p.s.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r. I OPS 1/08, publ. ONSAiWSA 2008 nr 5, poz. 74). To samo dotyczy sytuacji nie wypełnienia wszystkich zawartych w formularzu rubryk. Skoro tak, to na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. stronę należy wezwać do uzupełnienia tego braku w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W konsekwencji, niezłożenie w wyznaczonym terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy na wymaganym formularzu lub jego błędne (niekompletne) wypełnienie musi pociągnąć za sobą realizację wskazanego rygoru, czyli pozostawienie wniosku bez rozpoznania, o czym stanowi art. 257 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Taka sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Wniesiony w dniu 28 listopada 2016 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został na urzędowym formularzu PPF. Przedmiotowy wniosek bezspornie zawierał jednak braki formalne. W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2016 r., referendarz sądowy wezwał skarżącego do usunięcia dostrzeżonych braków formalnych wniosku poprzez jego prawidłowe wypełnienie (k. 19), przy czym w treści wydanego w tym celu zarządzenia referendarz dokładnie wymienił te braki. W wyznaczonym terminie, tj. do dnia 29 grudnia 2016 r., skarżący nie uzupełnił braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazując na brak egzemplarza wymaganego formularza. Wobec powyższego referendarz sądowy prawidłowo uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy należało pozostawić bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a. Argumentacja podnoszona w sprzeciwie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami w ustalonym stanie faktycznym referendarz sądowy nie miał obowiązku przesłania, wraz z wezwaniem do usunięcia braków formalnych wniosku, formularza PPF. Podkreślić przy tym należy, że skarżący dysponował wiedzą na temat dostępności formularzy. Został on bowiem o tym pouczony w skutecznie doręczonym skarżącemu piśmie z dnia 28 października 2016 r. o doręczeniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu oraz w treści pouczenia zawartego w urzędowym druku PPF, który wcześniej wypełniał. Skarżący posiadał zatem wiedzę o możliwości uzyskania formularza w sądach administracyjnych lub na stronie internetowej pod adresem http:www.nsa.gov.pl. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 257 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowił utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego.