I SA/Gd 1334/16

Dnia 21 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.A. o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2017 r. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2008 rok postanawia: odmówić przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2008 rok. Przesyłką nadaną w urzędzie pocztowym w dniu 18 października 2017 r. pełnomocnik strony złożyła wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia od wydanego w sprawie wyroku. W uzasadnieniu złożonego wniosku pełnomocnik podniosła, że wiadomość o zapadłym wyroku powzięła w dniu 11 października 2017 r. podczas przeglądania akt innej sprawy, do której została wyznaczona z urzędu. Wskazała również, że zawiadomienie o terminie rozprawy nie było nigdy awizowane w kancelarii pełnomocnika, a zatem nie była ona w stanie go odebrać. Pełnomocnik dodała przy tym, że kancelaria pracuje w godzinach od 9.00 do 17.00, a zatem gdyby przesyłkę awizowano, zostałaby ona pozostawiona w sekretariacie. Ponadto w okresie rzekomej awizacji nie przebywała na urlopie. W ocenie pełnomocnika, na zwrotce nie ma żadnego podpisu, co poddaje w wątpliwość czy podjęto próbę doręczenia przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. W sprawie należy mieć także na uwadze, że strona skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalnym, jakim jest adwokat, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez winy pełnomocnika strony. Wnioskodawczyni uzasadniając brak swojej winy w terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia powoływała się na fakt niedoręczenia jej przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy. Powyższy brak zawiadomienia był, zdaniem pełnomocnika, skutkiem braku awizowania przesyłki w kancelarii pełnomocnika. W konsekwencji rzutowało to na brak wiedzy pełnomocnika o terminie rozprawy, o wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku a ostatecznie decydowało o uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pełnomocnika ma kwestia związana z doręczeniem zawiadomienia o terminie rozprawy, na której został wydany wyrok oddalający skargę strony. Powyższe zawiadomienie zostało nadane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przesyłką poleconą w dniu 23 maja 2017 r., na adres kancelarii pełnomocnika. Jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki, znajdującego się na k. 129, przesyłka zawierająca zawiadomienie, po dwukrotnym jej awizowaniu została uznana za doręczoną. Procedurę tzw. doręczenia awizowanego ustawodawca uregulował w treści art. 73 p.p.s.a. Zgodnie z jego brzmieniem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (art. 73 § 1 p.p.s.a). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 p.p.s.a). Upływ terminu określonego w art. 73 § 3 p.p.s.a. skutkuje powstaniem fikcji prawnej doręczenia - za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, koniecznym warunkiem skutecznego doręczenia jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe - na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (por. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2014 r. II FSK 550/14; wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r., III RN 70/00, OSNP 2001, Nr 19, poz. 574 oraz Dauter Bogusław, Komentarz do art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, LEX, 2013). Co istotne, skuteczność doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. uzależniona jest od zaznaczenia przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił zawiadomienie dla adresata (por. wyrok SN z dnia 4 lipca 2002 r., I CKN 861/00). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że w aktach sprawy (k. 129) znajduje się przesyłka, zawierająca zawiadomienie pełnomocnika strony o terminie rozprawy, na której doręczyciel odnotował fakt niemożności doręczenia przesyłki w sposób właściwy lub zastępczy oraz pozostawienie jej w placówce pocztowej. Ponadto doręczyciel stwierdził, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym umieścił w drzwiach adresata; w formie pieczęci wskazano również adres placówki pocztowej, w której przechowywana będzie doręczana przesyłka. Na kopercie umieszczono także adnotacje o datach pierwszego i kolejnego awizowania przesyłki; pod pieczęcią wskazującą na adres placówki pocztowej znajduje się data pierwszego awizowania tj. 24 maja 2017 r. i podpis doręczyciela. Z kolei data powtórnej awizacji tj. 1 czerwca 2017 r. została podana na okrągłej pieczęci i potwierdzona umieszczonym pod nią podpisem. W świetle powyższych ustaleń Sąd stwierdza, że zawiadomienie o nadejściu przesyłki spełnia wszelkie ustawowe wymogi, od których uzależnione jest uznanie przesyłki za doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a. W ocenie Sądu, pełnomocnik składając wniosek o przywrócenie terminu nie zdołała obalić powyższego domniemania, opierając argumentację na gołosłownym stwierdzeniu, że doręczyciel nie zawiadomił adresata o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. W doktrynie wskazuje się, że "domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. (...) Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania." (por. Dauter Bogusław, Komentarz do art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, LEX, 2013). Twierdzenie pełnomocnika strony sprowadza się do konstatacji, że nie otrzymała pierwszego awiza informującego o możliwości odbioru przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy. Pełnomocnik jednak nie podjęła działań zmierzających do obalenia przedmiotowego domniemania skutecznego doręczenia. W ocenie Sądu nie wykazano nieprawidłowości w czynności pozostawienia zawiadomienia o przesyłce. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że pierwszego awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością (zob. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2014 r. I FZ 25/14). W związku z powyższym nie sposób uznać, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez winy pełnomocnika strony. Tym samym wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.