I SA/Gd 1335/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 2 listopada 2013 r., skarżąca M. L. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnego dochodu, nie jest właścicielką żadnych nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 8 listopada 2013 r. (doręczonym w dniu 29 listopada 2013 r. – potwierdzenie odbioru, k. 18) wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawczynię zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy (PIT-40A), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, c) oświadczenia wnioskodawczyni w przedmiocie wskazania źródeł i wysokości łącznych dochodów osiągniętych przez nią w 2013 r. wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość tych dochodów, d) dokumentu (decyzji, zaświadczenia odpowiedniego organu) potwierdzającego, że wnioskodawczyni posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, e) w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych – jasnego wskazania przez wnioskodawczynię, z jakich środków ponosi ona konieczne koszty utrzymania (jak chociażby wyżywienie i opłaty za media), f) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), g) oświadczenia wnioskodawczyni, czy otrzymała w 2013 r. świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak podania form i wysokości tej pomocy wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, jeżeli nie – wskazania, czy o taką pomoc się ubiegała, a jeśli tak przedłożenia odpisów decyzji odmownych w tym przedmiocie, h) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawczyni (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, instytucji finansowych, dostawców mediów i innych podmiotów), i) oświadczenia, czy jest względem wnioskodawczyni prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jej majątku, j) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni nadesłała jedynie dodatkowe oświadczenie z dnia 8 grudnia 2013 r., w którym podała, że: a) w roku 2012 pracowała przez okres 17 dni na umowę zlecenie w [...] i okres 5 tygodni jako [...], rozliczając się z urzędem skarbowym stosownym zeznaniem podatkowym – odpisu tego zeznania wnioskodawczyni nie załączyła, b) nie posiada żadnych rachunków bankowych, c) nie osiągnęła w 2013 r. żadnych dochodów, d) nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna, e) jest na utrzymaniu siostry, która ponosi opłaty za media (gdyż jest właścicielką mieszkania) i kupuje wyżywienie, pomaga im też rodzina f) nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych, g) nie otrzymała żadnej pomocy społecznej ani o taką pomoc się nie ubiegała, jedynie jej siostra, która jest właścicielką mieszkania, korzysta z dodatku mieszkaniowego, h) nie ma żadnych zobowiązań finansowych wobec ZUS/KRUS, kontrahentów i instytucji finansowych, natomiast spółka, której jest prezesem, ma zaległości podatkowe, które wraz z odsetkami wynoszą 90.979,78 zł, oświadczyła też, że oczekuje wyroku sądowego dotyczącego nieskładania przez nią jako prezesa sprawozdań finansowych do KRS, j) w związku z tym że nie ma mieszkania i nie pracuje, to nie płaci za żadne media. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że wnioskodawczyni zamieszkuje wspólnie z siostrą, która ją utrzymuje. Siostra wnioskodawczyni uiszcza bowiem wszelkie koszty związane z eksploatacją mieszkania oraz zakupem wyżywienia, w których wnioskodawczyni nie partycypuje. Wnioskodawczyni od dłuższego czasu, tj. co najmniej od początku 2013 r., nie uzyskuje bowiem żadnych dochodów, nie posiada też oszczędności, z których mogłaby finansować koszty swojego utrzymania. Nie uzyskuje również świadczeń z pomocy społecznej, co więcej nawet o taką pomoc się nie ubiegała. W tym miejscu wskazać należy, że opisane okoliczności faktyczne jak: nieponoszenie przez wnioskodawczynię kosztów wyżywienia oraz utrzymania lokalu mieszkalnego (czynszu i opłat za media), w którym zamieszkuje, brak dochodów i oszczędności oraz korzystanie z pomocy finansowej siostry i rodziny, nie pozwalają przyjąć, wbrew jej twierdzeniom, że prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe. Istotą odrębnego gospodarstwa jest bowiem samodzielne ponoszenie wszystkich kosztów związanych z utrzymaniem, w tym w szczególności ponoszenie wydatków związanych z czynszem i eksploatacją lokalu oraz wyżywieniem. Tym samym stwierdzić należy, że wnioskodawczyni winna była wymienić siostrę, na utrzymaniu której pozostaje, w rubryce nr 6 formularza PPF jako osobę, z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni jednakże tego nie uczyniła, podając dane niezgodne ze stanem faktycznym. W ocenie referendarza sądowego powyższe działanie wnioskodawczyni miało na celu pominięcie dochodów i majątku siostry w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że przedłożony materiał dowodowy nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Nie zostało bowiem wyjaśnione, jakimi faktycznie środkami finansowymi ona dysponuje, ani jaka jest sytuacja majątkowa osoby, z którą prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od podania informacji i złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.