I SA/Gd 1341/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2007 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału pełnomocnik skarżącej M. N. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 11.308 zł. Wnioskiem z dnia 21 września 2015 r., złożonym na formularzu PPF, skarżąca zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że wprawdzie pozostaje w związku małżeńskim, ale jej małżonek jedynie partycypuje w kosztach utrzymania rodziny przekazując alimenty na rzecz małoletniej córki, skarżąca posiada mieszkanie o powierzchni 38 m2 (w związku z zaciągniętym kredytem na nieruchomości ustanowiona została hipoteka na rzecz banku), 570 udziałów spółce z ograniczoną odpowiedzialnością bez prawa odsprzedaży oraz oszczędności w kwocie 1.600 zł, względem jej majątku prowadzona jest egzekucja należności wynoszących ponad 1 mln zł, skarżąca osiąga dochody z działalności gospodarczej w kwocie 2.100 zł netto miesięcznie, natomiast jej mąż otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.320 zł netto miesięcznie, stałe koszty, jakie ponosi skarżąca w związku z utrzymaniem swoim i dziecka, a do których zaliczyła opłaty za mieszkanie i media oraz leczenie córki, wynoszą od 1.500 zł do 1.850 zł miesięcznie. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 30 września 2015 r. skarżąca nadesłała: - odpisy deklaracji VAT-7 za lipiec i sierpień 2015 r., w których z tytułu dostaw towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju zadeklarowała odpowiednio kwoty 8.500 zł i 8.252 zł; - dokument księgowy zatytułowany "Bilans Firmy", z którego wynika, że w sierpniu br. skarżąca uzyskała dochód w kwocie 2.565,29 zł (wykazując przychód w kwocie 8.252,03 zł i wydatki w kwocie 5.686,74 zł), zaś we wrześniu br. poniosła stratę w wysokości 2.614,89 zł (przychód wyniósł 5.308,95 zł, zaś poniesione wydatki – 7.923,84 zł); - listę środków trwałych, z której wynika, że skarżąca posiada urządzenie o wartości 6.618,85 zł; - wyciągi z sześciu rachunków bankowych osobistych o numerach: [...] i [...] ([...]), [...] ([...]), [...] ([...]), [...] ([...]), [...] ([...]) oraz konta firmowego o numerze [...] ([...]) – salda końcowe ww. rachunków wynosiły odpowiednio: 0,32 zł i -45.095,19 zł (na dzień 5 października br.), 25,99 zł (na dzień 30 września br.), -29,98 zł (na dzień 30 września br.), -10 zł (na dzień 1 października br.), 20 zł (na dzień 12 października br.) oraz 397,64 zł (na dzień 5 października br.); - wyciąg z rachunku karty kredytowej w [...] za okres od 30 czerwca do 28 września br. (dostępny limit wynosił 67,08 zł a całkowite zadłużenie 55.958,04 zł) oraz wydruk obrazujący saldo (-1.941,44 zł) oraz dostępne środki (58,56 zł) na rachunku karty kredytowej w [...]; - harmonogram spłat kredytów gotówkowych udzielonych przez [...],[...] i [...], których miesięczna spłata odpowiednio wynosi 1.165,96 zł, 1.295,62 zł i 1.864,12 zł; - wyciąg z rachunku kredytu hipotecznego, którego miesięczna spłata wynosi od 556,10 zł (wrzesień br.) do 781,05 zł (październik br.) oraz z rachunku pożyczki gotówkowej, której miesięczna spłata we wrześniu br. wyniosła 1.120,91 zł a w październiku br. – 1.117,23 zł; - potwierdzenia przekazania środków skarżącej przez jej małżonka w łącznej kwocie 2.700 zł (w sierpniu br. tytułem alimentów) oraz 5.100 zł (we wrześniu br. tytułem zasilenia); - odpis tytułu wykonawczego z dnia 16 września 2015 r. oraz zawiadomień z dnia 24 września 2015 r. o zajęciu rachunków w [...] oraz [...] do kwoty 1.387.983,05 zł; - kopie faktur za: energię elektryczną za okres od 6 maja do 4 sierpnia br. na łączną kwotę 1.819,59 zł, wodę i odprowadzanie ścieków za okres od 5 maja do 1 września br. na łączną kwotę 858,17 zł, telewizję kablową, internet i telefon za lipiec, sierpień i wrzesień br. na kwoty po 209,90 zł oraz ogrzewanie za okres od 1 czerwca do 31 lipca br. na łączną kwotę 1.020,40 zł (przy czym zgodnie z dodatkowym oświadczeniem skarżącej w rachunkach za ogrzewanie partycypują sąsiedzi – z tego tytułu ponieśli oni w lipcu br. kwotę 140 zł, w sierpniu br. 166 zł a we wrześniu br. 178 zł); - dodatkowe oświadczenie, w którym skarżąca podała, że nie pozostaje z małżonkiem we wspólnym gospodarstwie domowym; tytułem alimentów na rzecz małoletniej córki otrzymuje kwoty znacznie niższe od zasądzonej kwoty 5.000 zł miesięcznie, gdyż względem jego majątku prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne – w okresie ostatnich sześciu miesięcy z tego tytułu otrzymała łącznie 7.800 zł; wyjaśniła także, że zadeklarowane we wniosku mieszkanie zajmuje matka skarżącej, zaś skarżąca zamieszkuje w lokalu, który nie stanowi jej własności; wskazała, że jej rachunki bankowe podlegają zajęciu i nie ma możliwości dokonywania z nich wypłat. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy uznał, iż pomimo, że skarżąca wykonała zobowiązanie nałożone na nią zarządzeniem z dnia 30 września 2015 r., przedkładając wymienione w nim dokumenty, to w dalszym ciągu jej sytuacja finansowa pozostaje niejasna. Skarżąca konsekwentnie utrzymuje, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, wychowując małoletnią córkę (12 lat). Źródłem utrzymania jej i córki jest działalność gospodarcza, z prowadzenia której w sierpniu br. skarżąca osiągnęła dochód w kwocie 2.565,29 zł (wykazując przychód w wysokości 8.252,03 zł) a we wrześniu br. poniosła stratę w wysokości 2.614,89 zł (przychód wyniósł 5.308,95 zł). Podkreślić przy tym należy, że we wniosku skarżąca określiła swoje miesięczne dochody z tego tytułu na poziomie 2.100 zł netto. Skarżąca otrzymuje także środki od swojego małżonka na utrzymanie córki. Zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia 8 września 2010 r. mąż skarżącej został zobowiązany do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny w kwocie 5.000 zł miesięcznie (k. 25 akt sądowych). Aktualnie, ze względu na swoją sytuację finansową, małżonek przekazuje skarżącej alimenty w średniej wysokości 1.300 zł miesięcznie. W tym miejscu referendarz sądowy zauważa, że w okresie od 14 sierpnia do 25 września br. na rachunek bankowy skarżąca otrzymała tytułem alimentów łącznie kwotę 7.800 zł i zgodnie z dodatkowym oświadczeniem skarżącej kwota ta to jedyne środki, jakie zostały jej przekazane na utrzymanie w okresie ostatnich sześciu miesięcy. Natomiast średnie miesięczne wydatki skarżącej, ustalone na podstawie nadesłanych dokumentów, do których zaliczono spłatę zobowiązań wobec banków z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek (6.113,34 zł), opłat za energię elektryczną (454,89 zł), dostawę wody i odprowadzanie ścieków (214,54 zł), ogrzewanie (370 zł), telewizję kablową (209,90 zł), czesne za prywatną szkołę córki (815 zł), wynoszą 8.177,67 zł. Zwrócić przy tym uwagę należy, że w kwocie tej nie zostały uwzględnione pozostałe bieżące wydatki, jakie bez wątpienia skarżąca ponosi na wyżywienie, zakup środków czystości, odzieży, obuwia, pomocy szkolnych dla dziecka, opłaty za telefon, czy internet oraz koszty związane z prywatnym ubezpieczeniem medycznym – tytułem umowy z dnia 6 czerwca 2015 r. skarżąca przekazała na rzecz [...] kwotę 2.800 zł. Z powyższych ustaleń wynika, że zadeklarowane i udokumentowane przez skarżącą dochody nie wystarczają nawet na pokrycie połowy ponoszonych przez nią wydatków. Wątpliwości co do środków pieniężnych, jakimi faktycznie dysponuje skarżąca potęguje fakt, że nie posiada ona oszczędności w kwocie pozwalającej zaspokojenie wszystkich ww. wydatków (przypomnieć należy, że skarżąca zadeklarowała oszczędności w kwocie 1.600 zł), a jednocześnie nie posiada ona zaległości w spłacie swoich zobowiązań kredytowych oraz należności z tytułu opłat za media. Z jakich więc środków skarżąca uiszcza koszty związane z utrzymaniem swoim i córki w części przekraczającej kwotę osiąganych przez nią dochodów, tego skarżąca już nie wyjaśniła. Wątpliwości dotyczące środków pieniężnych, jakimi faktycznie dysponuje skarżąca potęgują dodatkowo dwie inne okoliczności. Po pierwsze fakt, że skarżąca na swoje rachunki bankowe o numerach [...] i [...] w okresie od 8 lipca do 29 września 2015 r. dokonała wpłat gotówki za pośrednictwem bankomatów w łącznej kwocie 35.700 zł; w lipcu br. była to kwota 5.600 zł, w sierpniu br. – 12.700 zł, zaś we wrześniu br. – 17.400 zł. Nadto, nie przedłożyła ona wyciągu z konta o numerze [...], który w okresie od 3 lipca do 27 sierpnia br. zasiliła kwotą 3.800 zł. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa skarżącej, pomimo przedłożenia przez nią wymaganych dokumentów, nadal budzi uzasadnione wątpliwości. W kontekście wysokości udokumentowanych przez skarżącą wydatków nadal nie sposób ustalić, jaka jest rzeczywista wysokość dochodów osiąganych przez skarżącą i posiadanych przez nią środków pieniężnych. Skoro okoliczność ta nie została wyjaśniona przez skarżącą w sposób przekonujący, to nie sposób stwierdzić, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, czy też nie, a jeśli tak, to w jakiej części. W ocenie referendarza sądowego skarżąca przedstawiła i udokumentowała swoje możliwości płatnicze w taki sposób, aby przemawiał on za uznaniem, że poniesienie przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie wywoła skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powoływane przez nią okoliczności (niskie dochody, zobowiązania z tytułu udzielonych kredytów i zaciągniętej pożyczki w znacznej kwocie, niewielka kwotę oszczędności, przy jednoczesnych wysokich bieżących wydatkach) prowadzą także do wniosku, że świadomym zamiarem skarżącej było zobrazowanie swojej sytuacji majątkowej w taki sposób, aby orzekający uznał, że nie ma ona możliwości uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie ani w całości ani też w części. Końcowo, odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą okoliczności zajęcia posiadanych przez nią rachunków bankowych i w związku z tym niemożności korzystania ze środków na nich zgromadzonych referendarz sądowy wyjaśnia, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 128 ze zm.), środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Według danych zawartych w komunikacie Prezesa GUS (publikowanych w Dzienniku Urzędowym GUS) za sierpień 2015 r. (tytuł został wystawiony we wrześniu 2015 r.) przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w przywołanym przepisie wynosiło 4.022,23 zł. W świetle powyższego należało uznać, że okoliczność prowadzenia egzekucji względem majątku skarżącej sama w sobie nie przesądza o niemożności poniesienia przez nią kosztów sądowych. Z tych wszystkich względów uznano, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.