I SA/Gd 1341/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 1 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.N. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 lipca 2015 r., Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2007 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2015r. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej M.N. przyznania prawa pomocy w tej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy wskazał, że skarżąca wnioskiem dnia 21 września 2015 r., złożonym na formularzu PPF, zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Analizując dane podane przez skarżącą w formularzu PPF oraz dokumenty przedłożone przez nią w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 30 września 2015 r., referendarz uznał, że jej sytuacja finansowa w dalszym ciągu pozostaje niejasna. Skarżąca wskazała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, wychowując małoletnią córkę (12 lat). Źródłem utrzymania jej i córki jest działalność gospodarcza, z prowadzenia której w sierpniu br. skarżąca osiągnęła dochód w kwocie 2.565,29 zł (wykazując przychód w wysokości 8.252,03 zł) a we wrześniu br. poniosła stratę w wysokości 2.614,89 zł (przychód wyniósł 5.308,95 zł). Skarżąca otrzymuje także środki od swojego małżonka na utrzymanie córki. Zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego [...], Wydział [...] Rodzinnych i Nieletnich z dnia 8 września 2010 r. mąż skarżącej został zobowiązany do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny w kwocie 5.000 zł miesięcznie (k. 25 akt sądowych). Aktualnie, ze względu na swoją sytuację finansową, małżonek przekazuje skarżącej alimenty w średniej wysokości 1.300 zł miesięcznie. W okresie od 14 sierpnia do 25 września br. na rachunek bankowy skarżąca otrzymała tytułem alimentów łącznie kwotę 7.800 zł i zgodnie z dodatkowym oświadczeniem skarżącej kwota ta to jedyne środki, jakie zostały jej przekazane na utrzymanie w okresie ostatnich sześciu miesięcy. Natomiast średnie miesięczne wydatki skarżącej, ustalone na podstawie nadesłanych dokumentów, do których zaliczono spłatę zobowiązań wobec banków z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek (6.113,34 zł), opłat za energię elektryczną (454,89 zł), dostawę wody i odprowadzanie ścieków (214,54 zł), ogrzewanie (370 zł), telewizję kablową (209,90 zł), czesne za prywatną szkołę córki (815 zł), wynoszą 8.177,67 zł. Referendarz podkreślił, że w kwocie tej nie zostały uwzględnione pozostałe bieżące wydatki, jakie bez wątpienia skarżąca ponosi na wyżywienie, zakup środków czystości, odzieży, obuwia, pomocy szkolnych dla dziecka, opłaty za telefon, czy internet oraz koszty związane z prywatnym ubezpieczeniem medycznym – tytułem umowy z dnia 6 czerwca 2015 r. skarżąca przekazała na rzecz A S.A. kwotę 2.800 zł. Z powyższych ustaleń wynika, że zadeklarowane i udokumentowane przez skarżącą dochody nie wystarczają nawet na pokrycie połowy ponoszonych przez nią wydatków. Wątpliwości co do środków pieniężnych, jakimi faktycznie dysponuje skarżąca potęguje fakt, że nie posiada ona oszczędności w kwocie pozwalającej na zaspokojenie wszystkich ww. wydatków (skarżąca zadeklarowała oszczędności w kwocie 1.600 zł), a jednocześnie nie posiada ona zaległości w spłacie swoich zobowiązań kredytowych oraz należności z tytułu opłat za media. Z jakich więc środków skarżąca uiszcza koszty związane z utrzymaniem swoim i córki w części przekraczającej kwotę osiąganych przez nią dochodów, tego skarżąca już nie wyjaśniła. Dodatkowo referendarz wskazał na dwie inne okoliczności. Po pierwsze fakt, że skarżąca na swoje rachunki bankowe o numerach [...] i [...] w okresie od 8 lipca do 29 września 2015 r. dokonała wpłat gotówki za pośrednictwem bankomatów w łącznej kwocie 35.700 zł; w lipcu br. była to kwota 5.600 zł, w sierpniu br. – 12.700 zł, zaś we wrześniu br. – 17.400 zł. Nadto, nie przedłożyła ona wyciągu z konta o numerze [...], który w okresie od 3 lipca do 27 sierpnia br. zasiliła kwotą 3.800 zł. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa skarżącej, pomimo przedłożenia przez nią wymaganych dokumentów, nadal budzi uzasadnione wątpliwości. W kontekście wysokości udokumentowanych przez skarżącą wydatków nadal nie sposób ustalić, jaka jest rzeczywista wysokość dochodów osiąganych przez skarżącą i posiadanych przez nią środków pieniężnych. Skoro okoliczność ta nie została wyjaśniona przez skarżącą w sposób przekonujący, to nie sposób stwierdzić, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, czy też nie, a jeśli tak, to w jakiej części. Końcowo, odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą okoliczności zajęcia posiadanych przez nią rachunków bankowych i w związku z tym niemożności korzystania ze środków na nich zgromadzonych referendarz sądowy wyjaśnił, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 128 ze zm.), środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Według danych zawartych w komunikacie Prezesa GUS (publikowanych w Dzienniku Urzędowym GUS) za sierpień 2015 r. (tytuł został wystawiony we wrześniu 2015 r.) przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w przywołanym przepisie wynosiło 4.022,23 zł. Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego orzeczenia, w którym podniosła, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, ponieważ jego sprzedaż miałaby charakter nieodwracalny. Zarzuciła, że przy rozpatrywaniu wniosku nieprawidłowo zakwalifikowano i oceniono niektóre z faktów. Obejmuje to np. stwierdzenie, że skarżąca przekazała na rzecz A kwotę 2800 zł, gdy tymczasem był to przelew wykonany ze środków i w imieniu matki skarżącej pokrywający koszty rehabilitacji zdrowotnej. Nie jest też prawidłowe przyjęcie, że skarżąca nie posiada zaległości w spłacie swoich zobowiązań kredytowych. Na potwierdzenie istnienia tych zaległości skarżąca dołączyła kopie dokumentów – [...], wydruki bankowe. Wyjaśniła, że jej celem nie było ukrywanie rachunku bankowego. Nie przedłożyła wyciągu z rachunku bankowego o numerze [...], ponieważ mąż wnioskodawczyni środki kredytowe użył do rozwiązania swoich problemów finansowych i z tego powodu wyłącznie on bezpośrednio albo poprzez rachunek żony reguluje to zobowiązanie wobec banku (wpłaty męża skarżącej następują bezpośrednio na to konto kredytowe albo wpłaca je w bankomacie na konto żony i stamtąd są przelewane na spłatę rat kredytowych z odsetkami). Ponadto sytuacja skarżącej zmieniła się wraz z zajęciami egzekucyjnymi. .Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. W niniejszej sprawie referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy wskazując, że pomimo przedłożenia przez nią szeregu dokumentów, jej sytuacja finansowa nadal pozostaje niejasna. Z oceną tą należy się zgodzić. Jak wskazał referendarz, udokumentowane przez skarżącą wydatki znacznie przewyższają deklarowane przez nią dochody. Średnie miesięczne wydatki skarżącej, ustalone na podstawie nadesłanych dokumentów, do których zaliczono spłatę zobowiązań wobec banków z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek (6.113,34 zł), opłat za energię elektryczną (454,89 zł), dostawę wody i odprowadzanie ścieków (214,54 zł), ogrzewanie (370 zł), telewizję kablową (209,90 zł), czesne za prywatną szkołę córki (815 zł), wynoszą 8.177,67 zł. W kwocie tej nie zostały uwzględnione pozostałe bieżące wydatki, jakie bez wątpienia skarżąca ponosi na wyżywienie, zakup środków czystości, odzieży, obuwia, pomocy szkolnych dla dziecka, opłaty za telefon, czy internet. Jednocześnie skarżąca deklaruje przychody na poziomie 2100 zł netto miesięcznie z działalności gospodarczej i około 1300 zł miesięcznie od męża tytułem alimentów. Przychody te zatem nie pokrywają nawet połowy udokumentowanych przez stronę wydatków, co w zasadniczy sposób podważa wiarygodność podanych przez skarżącą informacji. W złożonym sprzeciwie skarżąca w żaden sposób wątpliwości tych nie wyjaśnia. Wskazała jedynie, że przelew wykonany z jej konta na rzecz A SA w kwocie 2800 zł stanowił zapłatę za rehabilitację jej matki i pochodził z jej środków. Abstrahując od faktu, że okoliczność ta w żaden sposób nie została uprawdopodobniona, nie zmienia ona dokonanej przez referendarza oceny, że wydatki skarżącej znacząco przewyższają deklarowane przez nią dochody. Twierdzenia skarżącej co do przyczyn nieprzedłożenia przez nią wyciągu z rachunku bankowego o nr [...], są niewiarygodne. Skoro jest to jej rachunek bankowy, zobowiązana była przedłożyć historię operacji dokonywanych na tym rachunku zgodnie z wezwaniem referendarza, nawet jeżeli to jej mąż z rachunku tego korzysta. Skarżąca jednak historii operacji na tym rachunku nie przedłożyła ani na zarządzenie referendarza, ani wraz ze sprzeciwem, a tym samym nie zdołała rozwiać wątpliwości co do swojej sytuacji finansowej, opisanych w zaskarżonym postanowieniu referendarza sądowego. W złożonym sprzeciwie skarżąca nie wyjaśniła także kwestii wpłat gotówkowych dokonywanych na jej konta za pośrednictwem bankomatów. Jak wskazał referendarz, w okresie od 8 lipca do 29 września na dwa rachunki skarżącej wpłynęła w ten sposób kwota łącznie 35.000 zł. Źródeł pochodzenia tych środków skarżąca nie wyjaśniła. Zauważyć należy, że na etapie sprzeciwu skarżąca, mimo że znane jej są wymagania co do uwiarygodnienia swojej sytuacji materialnej, nie czyni starań, by dostarczyć argumentów pozwalających na rzeczywistą ocenę jej sytuacji majątkowej. Załączone przez skarżącą do sprzeciwu kopie dokumentów dotyczących rachunków za media nie podważają legalności rozstrzygnięcia referendarza sądowego. Rachunki te wbrew twierdzeniom skarżącej są regulowane, nawet jeżeli z opóźnieniem i nie w całości, co znajduje potwierdzenie w historii operacji dokonywanych za pośrednictwem rachunków bankowych. Nadal też pozostaje aktualny argument, że ponoszone przez stronę wydatki znacząco przewyższają deklarowane przez nią dochody. Referendarz sądowy odniósł się także do kwestii zajęcia posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych i jej twierdzeń co do niemożności korzystania ze środków na nich zgromadzonych. Wskazał, że środki te są wolne od zajęcia do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Według danych zawartych w komunikacie Prezesa GUS (publikowanych w Dzienniku Urzędowym GUS) za sierpień 2015 r. (tytuł został wystawiony we wrześniu 2015 r.) przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w przywołanym przepisie wynosiło 4.022,23 zł. Niezależnie od tego należy zauważyć, że skarżąca dysponuje środkami pieniężnymi niezgromadzonymi na rachunkach bankowych, których pochodzenie nie jest znane, na co wskazują dokonywane na te rachunki wpłaty gotówkowe, o czym była mowa wyżej. Nie sposób więc stwierdzić, że zajecie egzekucyjne rachunków bankowych uniemożliwia jej uiszczenie wpisu sądowego w tej sprawie. Zdaniem Sądu, rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy należy ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, że wnioskodawca spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a. tj. że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub też nie jest w stanie ponieść ich bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie to opiera się o oświadczenia i informacje, które zobowiązany jest dostarczyć zainteresowany. Ukrywanie przez wnioskodawcę istotnych informacji nie pozwala na ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskującego co w konsekwencji prowadzi do braku możliwości dokonania oceny spełnienia przesłanek z art. 246 P.p.s.a. i skutkuje odmową udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie wystąpiła właśnie taka sytuacja. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia należało w pełni podzielić. Referendarz sądowy nie dopuścił się żadnych naruszeń prawa i właściwie uzasadnił zajęte stanowisko. Zatem wniesiony sprzeciw należało uznać za niezasadny. Przytoczona tam argumentacja w żaden sposób nie wykazała, że referendarz sądowy wydając zaskarżone postanowienie naruszył obowiązujące w zakresie prawa pomocy przepisy. W związku z powyższym sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt1 i 2 zw. z art. 245 § 3 i art. 260 § 1, 2 i 3 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.