I SA/Gd 135/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Alicja Stępień /spr./ Sędziowie WSA Tomasz Kolanowski NSA Sławomir Kozik Protokolant Agnieszka Zalewska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A S.A. w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 grudnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia składki na rzecz spółki wodnej za 2000 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 16.095,80 zł (słownie szesnaście tysięcy dziewięćdziesiąt pięć złotych 80/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. I SA/Gd 135/02 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją z dnia 17 grudnia 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071) oraz art. 115 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 38, poz. 230 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia 22 maja 2000 r. w sprawie ustalenia "A" S.A. z siedzibą w M. składki za rok 2000 z tytułu uzyskiwania korzyści z urządzeń wodnych objętych działalnością Spółki Wodno-Ściekowej "B" w C. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że "A" S.A., nie będąc członkiem Spółki Wodno-Ściekowej "B" w C. zobowiązana jest na podstawie art. 115 ust. 2 ustawy Prawo wodne do uiszczania składek i innych świadczeń na rzecz spółki wodnej, ponieważ uzyskuje korzyści z urządzeń wodnych objętych działalnością tej spółki wodnej. Przy czym, jak wynika z treści art. 115 ust. 2 i 3 ustawy Prawo wodne ustalanie kryteriów uzyskiwanych korzyści z urządzeń wodnych przez podmioty nie będące członkami spółki należy do starosty. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że z uwagi na bardzo dużą dysproporcję jakości ścieków odprowadzanych przez "A" (w okresie kampanii /97 dni/ i po jej zakończeniu – ścieki pokampanijne /63 dni/ wskaźniki zanieczyszczeń są bardzo wysokie), przy ustalaniu opłaty konieczne było rozdzielenie roku poprzedzającego rok naliczenia składki na dwie części uzależnione od jakości odprowadzanych ścieków i ustalenie opłaty w takiej wysokości, która byłaby proporcjonalna do korzyści uzyskiwanych przez "A" z tytułu korzystania z urządzeń (oczyszczalni ścieków) objętych działalnością Spółki Wodno-Ściekowej "B". W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "A" S.A, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 115 w zw. z art. 108 ustawy Prawo wodne poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji w sprawie wysokości świadczeń na rzecz spółki wodnej definicji "kryterium uzyskanych korzyści" zawartej w zatwierdzonym przez Starostę Powiatowego w M. statucie Spółki Wodno-Ściekowej "B" w C. oraz naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez wydanie i utrzymanie w mocy decyzji sprzecznej z wcześniejszym władczym rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, co podważa zaufanie do celowości i konsekwencji działań organów Państwa. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że wysokość opłaty na rzecz spółki wodnej została ustalona z pominięciem statutu Spółki Wodno-Ściekowej "B", który zawiera legalną definicję "korzyści" osiąganych zarówno przez członków spółki wodnej, jak i przez podmioty nie będące członkami tej spółki. Statut ten wskazuje również na sposób określania wysokości składki i innych świadczeń na rzecz spółki wodnej. Przy czym pełnomocnik skarżącej podkreślił, że sposób wyliczenia składki na rzecz spółki wodnej wymaganej od skarżącej był całkowicie dowolny i oderwany od sposobu wskazanego w statucie spółki. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sądy administracyjne wyposażone zostały w funkcje kontrolne, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji sąd bada zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz.1269). Tak pojmując rolę Sądu, stwierdzić należy, że w ustalonym stanie faktycznym zaskarżona decyzja nie może się ostać, albowiem narusza ona prawo materialne – art. 115 ust. 2 i 3 ustawy Prawo wodne i to w stopniu mającym istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Dla wykonywania, utrzymania i eksploatacji urządzeń melioracji wodnych oraz prowadzenia racjonalnej gospodarki na zmeliorowanych terenach, zaopatrzenia w wodę, służących do odprowadzania ścieków oraz ochrony wód przed zanieczyszczeniem i wykorzystania substancji zawartych w ściekach utworzono spółki wodne, do których mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo wodne. Członkami spółki wodnej mogą być osoby fizyczne i zakłady, których udział w spółce jest gospodarczo uzasadniony. Dochody spółka czerpie ze składek swoich członków i beneficjariuszy, jak również z dotacji państwa. Beneficjariuszami są określeni właściciele lub użytkownicy nieruchomości, którzy uzyskują korzyści z urządzeń wodnych objętych działalnością spółki wodnej, jednak nie są jej członkami. Zgodnie z treścią art. 115 ust. 1 ustawy Prawo wodne członek spółki wodnej obowiązany jest do wnoszenia na jej rzecz składek i ponoszenia innych świadczeń niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki. Wysokość składek i innych świadczeń jest proporcjonalna do korzyści uzyskiwanych przez członka spółki. Właściciele nieruchomości, którzy nie należą do spółki wodnej (tzw. beneficjariusze), jeżeli uzyskują korzyści z urządzeń wodnych objętych działalnością spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczania wody, dla której ochrony spółka została utworzona, obowiązani są do uiszczania w odpowiednim stosunku składek i ponoszenia innych świadczeń – art. 115 ust. 2 powołanej ustawy. Przy czym zgodnie z treścią art. 115 ust. 3 tej ustawy stwierdzenie korzyści lub zanieczyszczenia wody oraz ustalenie wysokości składek i innych świadczeń w stosunku do podmiotów nie będących członkami spółki wodnej należy do kompetencji starosty (w stanie prawnym obowiązującym w 2000 r.). Spółka wodna, zgodnie z art. 112 ust. 1 ustawy Prawo wodne posiada statut, który określa m.in. obowiązki członków, w tym obowiązek wnoszenia składek i innych niezbędnych świadczeń do wykonywania statutowych zadań spółki. Statut spółki wodnej winien być zatwierdzony przez starostę – art. 112 ust. 2. Statut Spółki Wodno-Ściekowej "B" w C. w § 10 stanowi, że do płacenia składek i wykonywania świadczeń na rzecz spółki zobowiązani są członkowie spółki oraz wszystkie zakłady i osoby fizyczne, które do spółki nie należą, a zostały zobowiązane do wpłacenia składek i wykonywania świadczeń na rzecz spółki. Ogólna wysokość składek oraz świadczeń jest zależna od ilości i jakości odprowadzanych ścieków. Zgodnie z § 11 ust. 1 statutu spółki wysokość składek i świadczeń należnych w danym roku od poszczególnych członków spółki wodno-ściekowej ustala zarząd spółki na podstawie ilości ścieków odprowadzanych przez członka spółki w roku poprzedzającym rok ustalania składki oraz jakości odprowadzanych ścieków mierzonej wskaźnikiem BZT5, § 11 ust. 2 statutu stanowi zaś, że wysokość składek i świadczeń należnych w danym roku podatkowym od poszczególnych jednostek nie będących członkami spółki, ustala na wniosek zarządu spółki starosta powiatowy w M., przy uwzględnieniu zasad określonych w ust. 1. Mając na uwadze powyższe uregulowania, zawarte tak w ustawie Prawo wodne, jak i w statucie Spółki Wodno-Ściekowej "B" w M. stwierdzić należy, że starosta określając wysokość składki i innych świadczeń na rzecz spółki należnych od skarżącej nie może zastosować innych kryteriów niż te, które zostały wymienione w § 11 ust. 1 statutu spółki, który został zatwierdzony przez starostę. Zgodnie z postanowieniami statutu spółki wysokość składki w danym roku, przypadająca na poszczególnych członków spółki oraz jednostki nie będące jej członkami, określa się wyłącznie na podstawie dwóch czynników – ilości ścieków odprowadzanych w roku poprzedzającym rok ustalania składki oraz ich jakości. Zatwierdzony przez starostę statut nie przewiduje innych kryteriów ustalania stawki, a w szczególności podziału roku poprzedzającego rok naliczania składki na dwie części. Pierwszą, w której ścieki są odprowadzane i drugą, w której ścieki odprowadzane nie są. Statut spółki wodnej przewiduje bowiem wyłącznie odniesienie się do całego roku poprzedzającego rok naliczania, bez względu na zróżnicowaną ilość i jakość ścieków odprowadzanych przez jednostkę w poszczególnych okresach tego roku. Przy czym stwierdzić należy, że uzasadnieniu organów w kwestii konieczności rozdzielenia roku na dwie części przy ustalaniu wysokości składki na rzecz spółki wodnej w przypadku "A" S.A., która to w okresie kampanijnym i pokampanijnym odprowadza ścieki o znacząco podwyższonych wskaźnikach zanieczyszczeń, nie można odmówić racjonalności, nie znajduje ono jednak oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Podkreślić w tym miejscu należy, że funkcja Sądu sprowadza się do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie zaś do oceny jej racjonalności. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając naruszenie przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skargę uwzględnił. O niemożności wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.s.a., zaś o kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 p.s.a.