I SA/Gd 1354/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2005 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 3 stycznia 2013 r. (data stempla pocztowego), złożonym na formularzu PPF, E. N. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 2 stycznia 2013 r., przedłożonego przez nią na wezwanie referendarza sądowego zaświadczenia z zakładu pracy z dnia 17 stycznia 2013 r. oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy I SA/Gd 1355/12 (dodatkowych oświadczeń z dnia 17 stycznia 2013 r., odcinków wynagrodzenia wnioskodawczyni za listopad i grudzień 2012 r., wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawczyni i jej małżonka, wyciągów z rachunków kart kredytowych, zaświadczenia od pracodawcy małżonka wnioskodawczyni o wysokości wynagrodzenia z dnia 16 stycznia 2013 r., zawiadomienia o zmianie oprocentowania kredytu z dnia 3 grudnia 2012 r., odpisów dowodów zapłaty za wywóz nieczystości z dnia 2 października 2012 r. i 13 grudnia 2012 r., odpisu faktury za energię elektryczną z dnia 16 lipca 2012 r., odpisów dokumentu dostawy i paragonu fiskalnego potwierdzających zakup ekogroszku z dnia 9 sierpnia 2012 r., odpisów faktury za wodę i dowodu zapłaty z dnia 24 września 2012 r.) ustalono, że wnioskodawczyni uzyskuje dochód ze stosunku pracy w średniej miesięcznej wysokości (liczonej z okresu październik – listopad 2012 r.) 2.265,49 zł netto, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem, którego średni miesięczny dochód ze stosunku pracy wynosi 2.654,09 zł netto. Małżonkowie mają na utrzymaniu małoletnie dziecko, nie posiadają oszczędności, ich majątek stanowi dom wolnostojący o powierzchni około 340 m2, samochód [...] (rok produkcji 1999) o wartości około 14.500 zł oraz udział w 3/16 części w prawie własności domu o powierzchni 140 m2. Małżonkowie są zadłużeni wobec banku na kwotę 122.657,01 CHF (stan na styczeń br.) z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego, którego miesięczna rata wynosi około 1.630 zł (w grudniu 2012 r. wyniosła 1.624,30 zł, zaś w listopadzie 2012 r. – 1.627,36 zł), nadto wnioskodawczyni spłaca pożyczkę mieszkaniową od pracodawcy, której miesięczna rata stanowi kwotę 304,61 zł. Wnioskodawczyni korzysta z dwóch kart kredytowych, których salda zadłużenia z terminami płatności w styczniu br. wynosiły odpowiednio: 505,05 zł i 2.395,55 zł (przy czym minimalne kwoty do zapłaty wynosiły 473,22 zł i 95,82 zł). Poza spłatą posiadanych zobowiązań finansowych do stałych wydatków małżonków zaliczyć należy ponoszone opłaty za prąd i wodę w średniej miesięcznej wysokości odpowiednio: 227,72 zł i 26,55 zł, opłatę za wywóz nieczystości w kwocie 34 zł miesięcznie i koszt zakupu opału – z tego tytułu małżonkowie wydatkowali w sierpniu ubiegłego roku kwotę 1.728 zł. Zgodnie z oświadczeniem małżonków z dnia 17 stycznia 2013 r. aktualnie nie jest względem nich prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. Mając na uwadze powyższe ustalenia, wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04). Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. W postanowieniach z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04, GZ 64/04, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ubiegająca się w niniejszej sprawie o prawo pomocy wnioskodawczyni uzyskuje stały i pewny dochód z wynagrodzenia za pracę, podobnie jak jej małżonek, który również uzyskuje regularne dochody z ww. źródła. Łączny miesięczny dochód małżonków (zgodnie z zaświadczeniami od ich pracodawców) wynosi 4.919,58 zł netto, zaś po uwzględnieniu dokonywanych przez nich regularnie spłat miesięcznych rat kredytu hipotecznego i pożyczki mieszkaniowej pozostaje na potrzeby trzyosobowej rodziny kwota 2.984,97 zł. Z przedłożonego materiału źródłowego nie wynika, by małżonkowie posiadali inne zadłużenie niż ww. zobowiązania względem banków i pracodawcy. Małżonkowie są właścicielami sporego domu (340 m2) oraz samochodu osobowego (o wartości około 14.500 zł), nadto wnioskodawczyni nabyła w drodze spadku udział w prawie własności kolejnej nieruchomości, tj. domu o powierzchni 140 m2. W tych okolicznościach faktycznych nie można więc przyjąć, że wnioskodawczyni jest człowiekiem ubogim, pozbawionym majątku i środków do życia, jak również, że uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w szczególności wpisu sądowego od skargi w kwocie 379 zł przekracza jej możliwości finansowe i wiązałoby się z poniesieniem uszczerbku koniecznego utrzymania. Z tych względów stwierdzono, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.