I SA/Gd 1360/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 30 października 2013 r., skarżący B. Z. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika procesowego (w osobie radcy prawnego lub adwokata). Przedmiotem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji jest odmowa umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne. Z tych względów w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że skarżący jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania na żadnym etapie postępowania sądowodaministracyjnego. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś żądanie wnioskodawcy ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W myśl przepisu art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W świetle powołanych uregulowań przyznaje się prawo pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 29 października 2013 r. oraz dokumentów przedłożonych przez niego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy oraz na wezwanie referendarza sądowego (odpisów: umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia [...] maja 2007 r., zaświadczenia z dnia [...] grudnia 2008 r., wyroku sądu rejonowego z dnia [...] lutego 2008 r., zajęcia wierzytelności z dnia [...] lipca 2013 r., zawiadomienia z dnia [...] września 2013 r., odcinków emerytury za wrzesień, październik i listopad 2013 r., oświadczenia z dnia 29 października 2013 r., PIT-40A za 2012, postanowienia komornika sądowego z dnia [...] sierpnia 2013 r., wezwania do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury z dnia [...] sierpnia 2013 r., dowodów wpłaty z dnia 19 sierpnia, 17 września i 16 października 2013 r., oświadczeń z dnia 16 sierpnia, 14 września i 15 października 2013 r., faktur z dnia 15 i 18 listopada 2013 r. oraz dodatkowego oświadczenia z dnia 20 listopada 2013 r.) ustalono, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymując się jedynie ze świadczenia emerytalnego w wysokości 2.311,48 zł brutto, z którego prowadzona jest egzekucja. W wyniku dokonywanych potrąceń w kwocie 577,87 zł miesięcznie wnioskodawcy przekazywane jest świadczenie w wysokości 1.334,58 zł netto. Wnioskodawca nie jest właścicielem żadnej nieruchomości, nie ma oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro ani pojazdów mechanicznych, posiada zaś wymagalne i egzekwowane cywilnoprawne zobowiązania finansowe w łącznej wysokości 191.123,54 zł (stan na [...] sierpnia 2013 r.) oraz zadłużenie względem ZUS z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie w wysokości 180.867,75 zł (na dzień [...] marca 2013 r.), zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu, za które uiszcza czynsz w wysokości 250 zł miesięcznie. Nadto wnioskodawca przekazuje małżonce, z którą pozostaje w separacji, alimenty w wysokości 400 zł miesięcznie oraz ponosi wydatki na zakup lekarstw w kwocie 173,19 zł miesięcznie. Wnioskodawca, jak oświadczył, nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne, w szczególności wysokość dochodu faktycznie pozostającego do dyspozycji wnioskodawcy, brak jakichkolwiek oszczędności oraz stan egzekwowanych zobowiązań, uznano, iż udowodnił on, że nie ma obecnie realnych możliwości finansowych poniesienia – bez uszczerbku koniecznego utrzymania – kosztów ustanowienia pełnomocnika procesowego z wyboru. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.