I SA/Gd 1362/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 września 2021 r. nr 2201-IEE.711.2.208.2021.AW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku (dalej: Naczelnik) w toku egzekucji skierowanej do majątku zobowiązanego A. K. (dalej: Skarżący) w dniu 23 marca 2021 r. przeprowadził drugą licytację prawa własności nieruchomości. Najwyższą cenę zaoferowali A. i K. N. (dalej: Nabywcy), którzy zgodnie z postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2021 r. uzyskali przybicie. Postanowienie to stało się wg organu ostateczne w dniu 21 czerwca 2021 r., bowiem Nabywcy uiścili cenę nabycia. Mając to na uwadze Naczelnik postanowieniem z dnia 27 lipca 2021 r. przyznał Nabywcom prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Postanowieniem z dnia 15 września 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor), po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W jego ocenie, na dzień wydania postanowienia o przyznaniu własności, spełnione zostały przesłanki z art. 112b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. – dalej: u.p.e.a.). Wskazano, że jakkolwiek na postanowienie organu w sprawie przybicia wniesiona została skarga do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku, to jednak zawarte w nim rozstrzygnięcie jest ostateczne i wywiera określone skutki prawne. W skardze wniesionej przez Skarżącego, zarzucono powyższemu postanowieniu naruszenie: 1) art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez pominięcie zasady praworządności i zasady zaufania obywateli do państwa; 2) art. 156 ust 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie; 3) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niezastosowanie zasady uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli poprzez wydanie orzeczenia w sytuacji nierozpoznania skargi dłużnika na postanowienie o przybiciu przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku; 4) prowadzenie egzekucji wbrew art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji i w konsekwencji przyznanie własności do nieruchomości dłużnika w sytuacji, gdy kwota uzyskana w toku postępowania nie wpłynie na wykonanie obowiązku stanowiącego podstawę wszczęcia egzekucji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1499/21 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika. W uzasadnieniu WSA w Gdańsku przedstawił argumentację wyrażoną w wyroku tego Sądu z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1133/21, którym uchylono postanowienie w przedmiocie przybicia przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem WSA w Gdańsku uchylenie postanowienia o przybiciu podważyło argument o jego ostateczności, stąd też nie mogło zostać pominięte. Skoro prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga legalności poszczególnych jego etapów, to naruszenie prawa na etapie poprzedzającym przyznanie własności sprawiło, że przedwczesna jest ocena, czy istnieją podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia w trybie art. 112b u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 459/22 uchylił wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. W uzasadnieniu NSA wskazał, że wyrok sądu pierwszej instancji podlegał uchyleniu ze względu na brak prawidłowego ustalenia stron postępowania wywołanego wniesieniem skargi i w konsekwencji nie zawiadomieniu o toczącym się postępowaniu osób mających status uczestnika postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyniku ponownego rozpoznania sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku ostatecznego postanowienia administracyjnego) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie zaś z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na postanowienie, może postanowienie uchylić, stwierdzić jego nieważność lub stwierdzić wydanie postanowienia z naruszeniem przepisów prawa. W myśl art. 190 zdanie pierwsze P.p.s.a., Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Badając zaskarżony akt we wskazanym wyżej zakresie, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, nie znajduje bowiem oparcia ani w udokumentowanych okolicznościach faktycznych sprawy ani też w racjach prawnych. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora z dnia 15 września 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika z dnia 27 lipca 2021 r., którym organ pierwszej instancji przyznał A. i K. N. prawo własności nieruchomości, stanowiącej lokal mieszkalny nr 1 położony w Gdańsku przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku prowadzi księgę wieczystą o numerze [...]. Zgodnie z art. 112 § 1 u.p.e.a. z chwilą gdy postanowienie o przybiciu stało się ostateczne, organ egzekucyjny wzywa licytanta, który uzyskał przybicie, aby w terminie dni od otrzymania wezwania złożył do depozytu organu egzekucyjnego cenę nabycia z potrąceniem wadium złożonego w gotówce (...). W myśl natomiast art. 112b § 1 ww. ustawy jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia albo postanowienie o ustaleniu ceny nabycia stało się ostateczne i jednostka lub osoba, o których mowa w art. 110n, uregulowała całą cenę nabycia, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności. Z przytoczonego wyżej art. 112b § 1 u.p.e.a. wynika zatem, że merytorycznymi przesłankami, które muszą wystąpić łącznie, aby doszło do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości, są wyłącznie: wydanie ostatecznego postanowienia o przybiciu oraz uregulowanie całej ceny nabycia przez licytanta. Spełnienie tych przesłanek w niniejszej sprawie nie zostało przez Skarżącego skutecznie podważone. Tym samym, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że organ egzekucyjny nie uchybił wskazanym w powołanych wyżej przepisach zasadom przyznania własności nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy, po przeprowadzeniu w dniu 23 marca 2021 r. drugiej licytacji organ egzekucyjny, na podstawie art. 111m u.p.e.a., wydał w dniu 27 kwietnia 2021 r. postanowienie o przybiciu na rzecz licytantów. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora z dnia 21 czerwca 2021 r. Sądowi jest przy tym znane z urzędu, że wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2023 r. w sprawie sygn. akt I SA/Gd 1332/22 WSA w Gdańsku oddalił skargę Skarżącego na postanowienie Dyrektora z dnia 21 czerwca 2021 r. We wskazanych okolicznościach nie może budzić wątpliwości, że postanowienie o przybiciu było ostateczne w administracyjnym toku postępowania (art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) w dacie wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości. Niesporne jest również to, że cenę nabycia nieruchomości w wysokości 263 525 zł Nabywcy uiścili w dniu 22 lipca 2021 r., do ceny tej doliczono wadium wpłacone w dniu 18 marca 2021 r. w wysokości 41 500zł. Prawidłowo zatem organ egzekucyjny ocenił, że na dzień wydania postanowienia o przyznaniu własności, tj. na dzień 27 lipca 2021 r., nie istniały przeciwko takiemu działaniu przeszkody prawne w świetle art. 112b § 1 u.p.e.a. Tym samym, na dzień 27 lipca 2021 r. zostały spełnione warunki do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - złożenie skargi do sądu administracyjnego na postanowienie w przedmiocie przybicia nie stanowi negatywnej przesłanki dla wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości, skoro ustawodawca wyraźnie wskazuje na ostateczność, a nie prawomocność postanowienia o przybiciu. Chodzi przy tym o ostateczność aktu w rozumieniu przepisów k.p.a. (art. 16 § 1 stosowany w zw. z art. 18 u.p.e.a.), a nie o ostateczne rozstrzygnięcie w sensie potocznym, jak zdaje się rozumieć brzmienie art. 111m i art. 112b u.p.e.a. strona skarżąca. W wyroku z dnia 30 września 2016 r. sygn. akt I OSK 1152/16 (LEX nr 2241225) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na różnice między decyzją ostateczną a decyzją prawomocną. Decyzją ostateczną jest -zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. - decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że walor decyzji ostatecznej uzyskuje każda decyzja wydana przez organ odwoławczy w administracyjnym toku instancji w związku z rozpoznaniem środka prawnego od decyzji wydanej w pierwszej instancji, co ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie, bowiem Skarżący korzystał z przysługujących mu środków odwoławczych. Decyzja ostateczna uzyskuje natomiast walor decyzji prawomocnej bądź to po upływie terminu do zaskarżenia decyzji ostatecznej do sądu administracyjnego, bądź po prawomocnym odrzuceniu lub oddaleniu skargi przez sąd administracyjny na decyzję ostateczną. Powyższe, poprzez art. 18 u.p.e.a., dotyczy także postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/GI 858/18, LEX nr 2602060). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zostały zrealizowane obie przesłanki z art. 112b § 1 u.p.e.a., co obligowało organ do dokonania kolejnej czynności w postępowaniu egzekucyjnym, jaką było przyznanie własności, przy czym wydane w sprawie postanowienie zawiera wszystkie elementy formalne, niezbędne dla prawidłowości tego rozstrzygnięcia. W tym miejscu należy podkreślić, że wskazany wyżej przepis wyznaczył granice rozpatrywanej sprawy, które powinny być respektowane przez sąd administracyjny. Należy również wskazać, że norma postępowania zawarta w art. 112b § 1 u.p.e.a. ma charakter ius cogens, tj. przepisu bezwzględnie obowiązującego jego adresata (tutaj: organu egzekucyjnego), co oznacza, że organ egzekucyjny jest związany tą normą w sytuacji wystąpienia stanu faktycznego zakreślonego tym przepisem. Organ nie może więc postąpić inaczej, musi - niezależnie od woli stron, jak i swojej - respektować taką normę postępowania, gdyż taki sposób postępowania w sytuacji przewidzianej w art. 112b § 1 u.p.e.a. został ustanowiony przez ustawodawcę. Zawarta w art. 112b § 1 u.p.e.a. norma nakazuje zaś organowi egzekucyjnemu w przypadku, jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia, wydać postanowienie o przyznaniu własności (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 849/20, LEX nr 3151152). W świetle powyższego, odnosząc się do podniesionych w skardze okoliczności dotyczących zaniżenia oszacowania wartości nieruchomości, wyjaśnić należy, że nie mogą one być przedmiotem oceny w ramach przyznania własności nieruchomości na rzecz licytanta. W związku z powyższym zarzuty skargi w tym przedmiocie Sąd uznał za wykraczające poza granice niniejszej sprawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.