I SA/Gd 1371/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu sprzedaży nieruchomości postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 9 listopada 2013 r. (data stempla pocztowego), skarżący P. B. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 8 listopada 2013 r. złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnych dochodów, jest właścicielem domu o powierzchni 150 m2, działki o obszarze 4,66 ha oraz samochodu marki [...] o wartości powyżej 3.000 euro (rok produkcji 2005). Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że pracuje i we wrześniu 2013 r. uzyskał pierwszy dochód, którego wysokości jednakże nie podał. Nadto wskazał, iż urząd skarbowy zablokował mu wszystkie konta bankowe, przez co w znacznym stopniu uniemożliwił mu działalność zarobkową. Z tych względów jedynie usługi płatne gotówką pozwalają wnioskodawcy przeżyć. Nadto skarżący zaakcentował swój zły stan zdrowia, wskazując na konieczność leczenia. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powstałymi wątpliwościami co do faktycznej sytuacji finansowej skarżącego, który zgodnie z danymi zawartymi w CEIDG jest aktywnym przedsiębiorcą działającym pod nazwą – [...] P. B. – referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 27 listopada 2013 r. (doręczonym w dniu 4 grudnia 2013 r. – potwierdzenie odbioru) wezwał wnioskodawcę na podstawie ww. przepisu do przedłożenia w terminie 7 dni: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy (PIT-40A), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7, a ponadto – w przypadku zawieszenia/wyrejestrowania działalności gospodarczej – stosownego dowodu na tę okoliczność, c) odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia, d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, e) oświadczenia wnioskodawcy, czy otrzymał w 2013 r. świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak – podania form i wysokości tej pomocy wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, jeżeli nie – wskazania, czy o taką pomoc się ubiegał, a jeśli tak – przedłożenia odpisów decyzji odmownych w tym przedmiocie, f) oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie zarejestrowanego na niego pojazdu mechanicznego – podania jego aktualnej wartości, g) oświadczenia, czy jest względem wnioskodawcy prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak – przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jego majątku, h) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawcy (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), i) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), j) dokumentów potwierdzających wydatki poniesione przez wnioskodawcę w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył wyciąg z ewidencji przychodów za 2013 r., odpisy PIT-28 za 2012 r., deklaracji VAT-7 za lipiec, sierpień i wrzesień 2013 r., dowodów wpłat składek na rzecz ZUS oraz dowodów wpłat do komornika sądowego, pisma z dnia [...] października 2012 r. informującego o stanie sprawy egzekucyjnej, protokołu zajęcia ruchomości z dnia [...] października 2012 r., zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z dnia [...] października 2012 r., decyzji ZUS z dnia [...] listopada 2012 r. oraz [...] maja 2013 r., umowy rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego z dnia [...] czerwca 2007 r., umowy o prowadzenie rachunków bankowych z dnia [...] lipca 2012 r. oraz dodatkowe oświadczenie z dnia 7 grudnia 2013 r., w którym wskazał, że w środkach trwałych znajduje się zajęty przez komornika samochód ciężarowy marki [...] o wartości około 24.000 zł. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że jest on niepełny, gdyż wnioskodawca nadesłał jedynie część wskazanych w wezwaniu dokumentów. I tak pomimo wyraźnego wezwania nie przedłożył odpisu ewidencji środków trwałych, wartości materialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia, dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania, dowodów potwierdzających poniesienie wydatków na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków) oraz oświadczenia w przedmiocie otrzymywania świadczeń z pomocy społecznej. Pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawca nie nadesłał też wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, przedkładając w zamian zawarte przez niego z dwoma bankami umowy o ich prowadzenie. Z przedłożonych umów jednoznacznie wynika, iż wnioskodawca jest posiadaczem co najmniej dwóch rachunków bankowych, jednego osobistego i jednego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nadto z treści umowy o prowadzenie rachunków bankowych z dnia [...] lipca 2012 r. wynika, iż bank zobowiązał się w jej ramach do otwierania i prowadzenia nie tylko rachunku bieżącego, ale i rachunku pomocniczego oraz rachunków lokat. Ile faktycznie rachunków bankowych zostało otwartych na podstawie ww. umowy, wnioskodawca nie wyjaśnił. Podobnie jak nie wytłumaczył, dlaczego nie przedłożył dokumentów wyszczególnionych w wezwaniu, tj. wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych obrazujących ich historię i salda w okresie ostatnich trzech miesięcy. W efekcie zaniechania wnioskodawcy referendarz sądowy nie ma wiedzy o ilości i rodzaju posiadanych przez wnioskodawcę rachunków i lokat bankowych, stanie zgromadzonych na nich środków pieniężnych, źródłach i wysokości księgowanych na nich w okresie ostatnich trzech miesięcy dochodów (wpływów) oraz rodzaju i wysokości czynionych za ich pośrednictwem wydatków (obciążeń). Wnioskodawca nie przedłożył też żadnego dowodu na powołaną w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczność zajęcia posiadanych przez niego rachunków bankowych. Podkreślić należy, że nadesłanie ww. brakujących dokumentów umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak: stan posiadanych zasobów finansowych, rodzaj i wartość posiadanych środków trwałych oraz wysokość wydatków związanych z faktycznie ponoszonymi kosztami utrzymania. Wskazać też należy, iż przedłożony przez wnioskodawcę materiał dowodowy odnoszący się do wysokości uzyskiwanych dochodów jest wewnętrznie sprzeczny. W oświadczeniu złożonym na formularzu PPF datowanym na 8 listopada 2013 r. w rubryce nr 10 przeznaczonej na wpisanie tytułu i wysokości uzyskiwanych dochodów wnioskodawca podał "nie dotyczy", wskazując jednocześnie w uzasadnieniu wniosku, iż we wrześniu 2013 r. uzyskał pierwszy dochód. Zarówno zaś z przedłożonego wyciągu z ewidencji przychodów za 2013 r., jak i deklaracji VAT-7 za lipiec, sierpień i wrzesień 2013 r. jednoznacznie wynika, iż w 2013 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca uzyskał przychód w lipcu w wysokości 14.000 zł, w sierpniu w wysokości 20.700 zł i we wrześniu w wysokości 18.900 zł. Podkreślenia wymaga, iż wnioskodawca nie przedłożył złożonych przez niego deklaracji VAT-7 za październik i listopad 2013 r., pomimo że został zobowiązany do przedłożenia tych dokumentów za okres ostatnich trzech miesięcy, a wezwanie o nadesłanie tych dokumentów odebrał w dniu 4 grudnia 2013 r., zaś przedłożony przez niego wyciąg z ewidencji przychodów obrazuje jednie okres od 1 stycznia do 30 września 2013 r., o czym świadczą zerowe kwoty w rubrykach przeznaczonych dla wykazania należnych składek ZUS i na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od października do grudnia 2013 r. Nadto należy zauważyć, iż w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2013 r., w którym zgodnie z przedłożonym wyciągiem z ewidencji przychodów wnioskodawca nie uzyskał żadnego przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, dokonał on wpłat na rzecz komornika sądowego w łącznej kwocie 6.400 zł, o czym świadczą przedłożone dowody pokwitowań z dnia 31 stycznia, 21 lutego, 8 marca, 10 i 12 kwietnia oraz 14 czerwca 2013 r. Powyższe rodzi dodatkowe wątpliwości co do faktycznych możliwości finansowych wnioskodawcy. Postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.