I SA/Gd 1375/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Zarządu Województwa z dnia 31 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków przyznanych w ramach umowy o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2007-2013 postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z 29 grudnia 2014 r. skarżąca B.R. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej z powodu egzekucji komorniczej oraz przedłużającej się kontroli skarbowej w firmie skarżącej.. Zgodnie ze złożonym przez wnioskodawczynię oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wspólne gospodarstwo domowe prowadzi skarżąca z 27 letnim synem. Nie osiągają dochodów, gdyż prowadzona działalność przynosi straty. Posiada skarżąca dwa domy o pow. 170 m2 i 160 m2. Zarządzeniem z dnia 7 stycznia 2015 r. referendarz sądowy, działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., Nr 270), wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia szeregu dokumentów dotyczących stanu majątkowego i dochodów wnioskodawczyni i jej męża, m.in. wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych, dokumentów obrazujących dochody małżonka wnioskodawczyni, jak również oświadczenia w przedmiocie posiadanych przez nich pojazdów mechanicznych oraz dokumentów obrazujących miesięczne koszty utrzymania. W piśmie z 5 lutego 2015 r. wnioskodawczyni oświadczyła, że od 1 grudnia 1993 r. miedzy nią a małżonkiem panuje ustrój rozdzielności majątkowej, na dowód czego przedstawiła wyrok Sądu. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy uznając, że jej sytuacja majątkowa pozostaje nadal niejasna, nie nadesłała ona bowiem wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na weryfikację zawartych we wniosku kluczowych danych dotyczących jej aktualnej sytuacji majątkowej oraz dokonanie jej pełnej oceny, w szczególności danych dotyczących źródeł i miesięcznych dochodów małżonków, posiadanych przez nich składników majątku, w tym środków pieniężnych oraz kwoty ponoszonych niezbędnych wydatków związanych z ich bieżącymi kosztami utrzymania. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że nie posiada zasobów finansowych. Do sprzeciwu dołączyła wyciąg z rachunku bankowego zajętego przez komornika, informację o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy jej męża, zawiadomienie w o wszczęciu egzekucji, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w banku A SA, faktury (za gaz, prąd, wodę), decyzję w prawie podatku od nieruchomości, nakaz płatniczy, upomnienie w sprawie zapłaty za wywóz śmieci, wezwanie do zapłaty za prąd, oświadczenie o wypowiedzeniu umowy dostawy prądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270); dalej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie wniesienia sprzeciwu Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez wnioskodawcę wniosku oraz dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.) W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Po analizie przedłożonego materiału dowodowego Sąd uznał, że sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nadal pozostaje niejasna. Analiza przedłożonych przez skarżącą dokumentów prowadzi do wniosku, że zostały one przedstawione wybiórczo, dokumentując przede wszystkim dokonane względem jej majątku czynności egzekucyjne i część zobowiązań wobec dostawców mediów. Natomiast wciąż wątpliwości budzi wysokość osiąganych przez skarżącą i jej męża przychodów, źródeł ich utrzymania, a także ponoszonych przez nich kosztów utrzymania i koniecznych wydatków. Skarżąca nie nadesłała wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na weryfikację zawartych we wniosku kluczowych danych dotyczących jej aktualnej sytuacji majątkowej oraz na dokonanie jej pełnej oceny, w tym danych dotyczących źródeł i miesięcznych dochodów małżonka, posiadanych przez niego składników majątku, w tym środków pieniężnych, oraz kwoty ponoszonych niezbędnych wydatków związanych z ich bieżącymi kosztami utrzymania. Skarżąca do sprzeciwu załączyła jedynie informację PIT-11 za 2014 r. dotyczącą jej męża, a wystawioną przez wnioskodawczynię, o uzyskaniu przez niego przychodu w kwocie 7.200 zł. Nie wiadomo jednak, czy jest to jedyne źródło przychodu męża skarżącej, nie załączono też żadnych dokumentów dotyczących posiadanego przez niego majątku ani wyciągów z rachunków bankowych do niego należących, które mogłyby wyjaśnić wątpliwości w tej kwestii. Pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawczyni uchyliła się zatem od przedłożenia istotnych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej jej małżonka. Zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej nie skutkuje brakiem obowiązku przedstawienia informacji oraz dokumentów dotyczących majątku i dochodów małżonka, gdyż o zwolnieniu strony od kosztów sądowych nie decyduje tylko jej własny stan majątkowy z pominięciem majątku współmałżonka. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skoro zatem nie są znane ani dochody ani stan majątkowy męża skarżącej, informacji tych bowiem strona nie udzieliła, nie sposób uznać, że wykazane zostały przesłanki do przyznania stronie prawa pomocy. Ponadto wnioskodawczyni nie przedłożyła wszystkich dokumentów obrazujących bezpośrednio jej sytuację finansową, w szczególności jej przychodów i ponoszonych przez nią kosztów utrzymania i posiadanych zasobów finansowych. Przede wszystkim strona nie przedłożyła wyciągów ze wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Przedłożyła wyłącznie wyciągi z rachunku prowadzonego przez Bank B, tymczasem w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy mowa jest także o posiadanych przez nią rachunkach w banku C S.A. i Banku D S.A. (zawiadomienie z dnia 22.10.2014r. o wszczęciu egzekucji z informacją o zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do wskazanych dwóch rachunków bankowych – k. 74), a także rachunku bankowym w A S.A. (zawiadomienie o zajęciu rachunku bakowego z dnia 26.03.2014r., k. 78). Z przedłożonych przez skarżącą wyciągów łączonych nie wynika także, czy na rachunku bankowym prowadzonym przez Bank B dokonywane były jakieś operacje, jeśli tak to jakie. Wynika z niego jedynie to, że saldo rachunku na koniec miesiąca wynosi 0 zł oraz że rachunek jest przedmiotem zajęcia egzekucyjnego. Brak wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącej obrazujących wykonywane za ich pośrednictwem operacje, w szczególności z rachunku wykorzystywanego do prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, uniemożliwia w sposób zasadniczy weryfikację przedstawionych przez stronę twierdzeń o braku możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych w tej sprawie. Wnioskodawczyni przedłożyła przy sprzeciwie faktury za prąd, gaz i wodę, a także wezwania do zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz decyzję w sprawie podatku od nieruchomości, brak jest jednak dowodów zapłaty za te należności. Nie wiadomo więc, kto te opłaty ponosi, skarżąca nie przedłożyła bowiem ani wyciągów z rachunków bankowych, ani dowodów zapłaty gotówkowej. Twierdzenie skarżącej, że opłaty te ponosi jej ciocia, pozostaje więc gołosłowne. Podsumowując, skarżąca nie wykazała swojego stanu majątkowego. Nie wskazała w szczególności z czego się utrzymuje. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wykreśliła rubrykę "10. Dochody", niczego w niej nie wpisując, chociaż nadal prowadzi działalność gospodarczą. Nie przedłożyła też żadnych dokumentów dotyczących uzyskiwanych przez nią i jej męża przychodów, w szczególności wyciągów z rachunków bankowych jak również dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia przez nich kosztów utrzymania i ich wysokość. Fakt, że wobec skarżącej prowadzona jest egzekucja z nieruchomości nie jest wystarczający do uwzględnienia jej wniosku, zwłaszcza że jak sama wskazała, posiada więcej niż jedną nieruchomość, tj. dwa domy o powierzchni 170 i 160 mkw. W tak ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należało, że aktualne, rzeczywiste możliwości płatnicze wnioskodawczyni nadal pozostają niewyjaśnione. W związku z powyższym uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.